Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Choroby kory

Często podczas cięcia drzew i krzewów owocowych w okresie zimy, stwierdzamy występowanie objawów wielu chorób na pędach. Do porażenia najczęściej dochodzi jesienią w poprzednim sezonie wegetacyjnym lub wiosną minionego sezonu. W początkowym okresie rozwoju procesu chorobowego symptomy na korze są zbliżone u poszczególnych gatunków roślin. Są to najczęściej niewielkie nekrozy na pędach, kora w tych miejscach ulega przebarwieniu, zapada się i często pęka.

Trudno w tym okresie postawić właściwą diagnozę i wskazać konkretnego sprawcę choroby. Nie jest to w tym wypadku zadanie najważniejsze. Podstawowym działaniem powinno być wówczas szybkie wycięcie cienkich pędów poniżej miejsca infekcji lub w przypadku grubszych gałęzi i konarów - wycięcie chorej tkanki. Wielokrotnie tak radykalne działania przyczyniają się do usunięcia źródła choroby lub do jej znacznego ograniczenia. Pozostawione, obumarłe części kory lub drewna są miejscem rozwoju form zarodnikowania i przetrwalnikowych grzybów i bakterii chorobotwórczych. Charakteryzując poszczególne choroby występujące na poszczególnych gatunkach roślin, postaramy się przybliżyć najbardziej typowe cechy diagnostyczne pomocne przy rozpoznawaniu patogenów.

JABŁOŃ

Rak drzew owocowych - choroba powszechnie występująca we wszystkich rejonach uprawy. Szczególnie często występuje na działkach zlokalizowanych w okolicach akwenów wodnych (wysoka wilgotność). Na porażonych pędach początkowo występują niewielkie brunatne, zapadnięte plamy na korze. Z biegiem czasu nekroza powiększa się, powstają zgrubienia na obrzeżach obumarłej kory. Prowadzi to w efekcie do powstania zgrubień i ran na pędach zwanych potocznie „zrakowaceniami". W okresie późnej jesieni i zimy, na obumarłej tkance pojawiają się brunatno-czerwone kuleczki o średnicy 0,5-1 mm. Są to skupienia zarodników, które często mylnie uważa się za złoża jaj przędziorków. Dokonują one zakażeń drzew przez zranienia powstające w tym okresie w czasie cięcia. Trzeba pamiętać, że uszkodzenia kory (rany po cięciu, gradobiciu, uszkodzenia mrozowe) nie są jedynymi miejscami przez które grzyb wnika do rośliny. Drugim równie ważnym miejscem infekcji są „świeże" blizny po opadających jesienią liściach.

W okresie lata i jesieni patogen również bardzo obficie zarodnikuje, wytwarzając żółtokremowe skupienia na pędach. W przypadku porażenia młodych pędów i gałęzi, należy bezwzględnie wyciąć je 5-10 cm poniżej miejsca zmian chorobowych. Ma to duże znaczenie, gdyż musimy wiedzieć, że grzybnia sprawcy rozwija się również wewnątrz porażonych pędów. W przypadku porażenia pni (stare drzewa), wycinamy („czyścimy") zrakowacenia do zdrowej tkanki drewna. W każdym przypadku pamiętać należy o zabezpieczeniu ran pastami sadowniczymi lub farbą emulsyjną z 2% dodatkiem Topsinu lub Benlate. W rejonach silnego porażenia należy unikać uprawy odmian wrażliwych: Koksa Pomarańczowa i Oliwka Żółta (Papierówka).

Podobne objawy w początkowym okresie rozwoju procesu chorobowego wywołuje zgorzel kory. Zmiany te są jednak bardziej rozległe i obejmują jedynie wierzchnią warstwę kory. Porażone tkanki szybko się złuszczają i obejmują cały obwód zaatakowanego pędu, powodując jego zamieranie. Często objawy takie są bagatelizowane w przypadku starych drzew. Powstanie tego typu źródeł infekcji w koronie drzew prowadzi do porażenia owoców. Wówczas podczas przechowywania spotykamy się z objawami gorzkiej zgnilizny jabłek, jednej z najczęściej występujących zgnilizn. Do porażenia kory dochodzi przez zranienia. Widać to często po przycinaniu okulantów, gdzie w miejscu rany zamiera kora.

Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych - oprócz zgnilizny owoców wywołuje zamieranie kory jabłoni wokół krótkopędów. Obumarła kora pokrywa się żółtoszarymi skupieniami zarodników. Grzyb ten nie powoduje jednak tak dużych szkód jak dwie wcześniej opisane choroby. Infekcjom sprzyja pozostawienie porażonych pędów oraz zmumifikowanych (zaschniętych) owoców przylegających do kory pędów.

GRUSZA

Zaraza ogniowa - jedna z najgroźniejszych chorób bakteryjnych (kwarantannowa), atakująca także jabłoń. Powoduje obumieranie pędów, najczęściej młodych wierzchołkowych, ale także rozległe czerwone plamy na korze starych gałęzi. Bakterie wnikają do pędów przez krótkopędy owoconośne, które najpierw ulegają nekrozie. Chore pędy należy bezwzględnie usuwać.

Zamieranie gruszy - bardzo groźna choroba mykoplazmatyczna, powodująca pękanie i łuszczenie się kory pni i konarów. Prowadzi to do szybkiego zamierania drzew. Patogen przenosi się podczas szczepienia i okulizacji. Szerzą go także miodówki gruszowe.

CZEREŚNIE I WIŚNIE

Rak bakteryjny - bakteria powoduje zgrubienia na pędach, pękanie i zamieranie kory oraz obfitą gumozę. Wczesną wiosną obserwuje się także obumieranie pąków i kwiatów, skąd patogen przenika do pędów.

Brunatna zgnilizna pestkowych - oprócz zamierania kwiatów grzyb powoduje nekrozę krótkopędów i pędów, prowadząc do ich szybkiego obumierania. Choroba w latach wilgotnych czyni znaczne straty w plonie wiśni i jest uważana za najgroźniejszą chorobę tego gatunku. Chcąc jej zapobiegać powinniśmy pamiętać o opryskiwaniu na początku kwitnienia (Topsin M, Baycor 25 WP, Rovral 50 WP). Należy także pamiętać o usuwaniu z korony drzewa porażonych zmumifikowanych owoców (szczególnie u śliw).

MORELA

Leukostomoza drzew pestkowych - spotykana najczęściej u nas na moreli. Objawia się nagłym zamieraniem gałęzi i konarów. Na pędach widoczne są rozległe nekrozy i obfite wycieki gumy. Na korze widoczne są drobne wzniesienia pokryte białymi skupieniami (zarodniki). Porażone gałęzie z objawami porażenia należy bezwzględnie usuwać.

ŚLIWA

Srebrzystość liści - liście przybierają barwę srebrzystą, ale źródło choroby (grzyb) tkwi w drewnie i korze. Drewno brunatnieje i murszeje, kora natomiast ulega nekrozie i odpada. Na obumarłej korze grzyb wytwarza ułożone dachówkowato, szarobrunatne owocniki.

Zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia drzew owocowych - u podstawy pnia kora zamiera, łuszczy się i odpada. Wyniszczenie kory na całym obwodzie pnia powoduje zamieranie całych drzew. Chorobie sprzyjają wilgotne i ciężkie gleby. Grzyb zimuje w glebie, na porażonej korze nie wytwarza żadnych form zarodnikowania.

MALINA

Zamieranie pędów - na pędach widoczne są brunatne przebarwienia wokół pędów. W późniejszym okresie nekroza obejmuje znaczną część pędu. Obserwuje się pod koniec lata zamieranie pędów i złuszczanie wierzchniej warstwy kory. Źródłem choroby są stare, obumarłe pędy malin pozostawione na działce z poprzedniego roku. Dlatego też należy bezwzględnie je usuwać.

Na obumierających gałęziach i konarach wielu drzew owocowych występują grzyby wywołujące zgnilizny drewna. Rozwijają się najczęściej na drzewach osłabionych lub uszkodzonych przez mróz. Drewno brunatnieje, staje się gąbczaste i rozpada się na fragmenty. Na konarach występują charakterystyczne owocniki tzw. huby. Najczęściej spotykanymi hubami na drzewach owocowych to huba pospolita, ogniowa, siarkowa oraz hubka różnobarwna.

W przypadku chorób kory i drewna, niezwykle ważna jest profilaktyka fitosanitarna. Pierwszą podstawową zasadą jest usuwanie źródeł infekcji tzn. porażonych części roślin (zrakowacenia, rany zgorzelinowe oraz formy przetrwalnikowe (zmumifikowane owoce na drzewach). Zasada druga to zabezpieczanie wrót infekcji (rany po cięciu, gradobiciu, uszkodzenia mrozowe) pastami sadowniczymi lub farbą emulsyjną z 2% dodatkiem fungicydu systemicznego.