Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Mowa chwastów

porady ogrodnicze chwasty-Podobnie jak rośliny uprawne, chwasty mają swoje wymagania siedliskowe i występują tam gdzie czynniki klimatyczne, glebowe i warunki pokarmowe najbardziej im sprzyjają. Działanie czynników ekologicznych na zbiorowisko chwastów jest kompleksowe, dlatego też mogą one służyć jako wskaźniki warunków ekologicznych, występujących na różnych terenach. Jednym z najważniejszych czynników ekologicznych decydujących o składzie zbiorowisk chwastów jest gleba. Zostaną tutaj wymienione najważniejsze gatunki chwastów, bardziej charakterystyczne dla różnych typów gleb.

Na glebach typowo wapiennych (tzw. rędzinach) ubogich w azot, przepuszczalnych dla wód opadowych, rosną masowo takie chwasty jak: lepnica rozdęta, rolnica pospolita, wilczomlecz drobny, czarnuszka polna, cieciorka pstra, czyściec roczny, lucerna sierpowata, rukiewnik wschodni. Wymienione gatunki występują w południowych, cieplejszych okolicach kraju. Rosną one przeważnie na suchych, słonecznych zboczach, na glebach nie objętych uprawą lub też wśród pól w miejscach nieuprawnych.

Na glebach zasobnych w węglan wapnia i bogatych w próchnicę i azot występują pospolicie takie gatunki jak: ostróżeczka polna, dzwonek jednostronny, blekot pospolity, nawrot polny. Ze względu na to, że mają one mniejsze wymagania termiczne, występują na terenie całego kraju.

Na glebach o odczynie od słabo alkalicznego przez obojętny do lekko kwaśnego, mających zrównoważony bilans wodny oraz średnią lub dużą ilość związków azotu dominują takie chwasty jak: gorczyca polna, mak polny, przełącznik perski, przetacznik polny, jasnota różowa, jasnota purpurowa, komosa biała, bylica pospolita, szczaw kędzierzawy, ostrożeń polny czy powój polny. Masowe pojawienie się ostrożenia polnego lub powoju polnego na glebach piaszczystych dowodzi, że pod warstwą orną znajduje się zwykle cięższa warstwa gliniasta, bardziej zasobna w węglan wapnia. Natomiast gorczyca polna i rzodkiew świrzepa są uważane za wskaźniki rozpoczęcia się procesu ubywania węglanu wapnia w glebie. Na glebach lżejszych, glinkowatych, rzodkiew świrzepa występuje obok gorczycy polnej zaś na glebach piaszczystych bardziej kwaśnych - bez niej. Gleby cięższe od lżejszych dobrze rozgraniczają dwa gatunki bylicy: na cięższych glebach rośnie bylica pospolita a na glebach lżejszych - bylica polna. Wszystkie wymienione gatunki chwastów występują na całym obszarze kraju.

Na glebach piaszczystych i na zakwaszonych uboższych glebach gliniastych dominują takie gatunki chwastów jak: sporek polny, szczaw polny, sit dwudzielny, rdest ostrogorzki, gęsiówka piaskowa. Rośliny tej grupy znoszą skrajne zakwaszenie gleby i wskazują, że brak w niej węglanu wapnia.

Roślinami gleb bezpróchnicznych, skrajnie kwaśnych i ubogich w składniki pokarmowe, poza tym dostatecznie wilgotnych w głębszych warstwach a suchych na powierzchni, są: tomka oścista, której stanowiska ograniczone są do Śląska i Pomorza, kłosówka wełnista, występująca na niżu i niżej położonych terenach górskich oraz fiołek trójbarwny rozpowszechniony na całym obszarze kraju.

Duży wpływ na skład gatunkowy chwastów wywierają stosunki wodne panujące w glebie. Na glebach próchnicznych, wilgotnych i mokrych lub okresowo podtapianych przez wody gruntowe, obojętne na zawartość azotu w glebie i jej odczyn, masowo występują takie gatunki chwastów jak: pięciornik gęsi, jaskier rozłogowy, mięta polna, rdest kolankowy, skrzyp polny, podbiał pospolity. Podbiał wybiera gleby o odczynie zbliżonym do alkalicznego, natomiast skrzyp może masowo rosnąć na glebach piaszczystych, gliniastych jak i nawet wapiennych. Liczniejsze występowanie tego gatunku wskazuje na potrzebę uregulowania panujących w glebie stosunków wodnych, a nie jak dotychczas sądzono potrzebę jej wapnowania.

Na glebach wilgotnych rosną zwykle takie chwasty jak: szarota błotna, sit dwudzielny, rdest ostrogorzki. Do tej grupy zaliczane są płytko korzeniące się rośliny bardzo czułe na okresowe wysychanie wierzchnich warstw gleby, obojętne na odczyn gleby, wymagające za to gleb zasobnych w azot. Oddzielną grupą roślin, które pojawiają się w towarzystwie wyżej wymienionych roślin są wątrobowce, które występują na glebach nie tylko wilgotnych ale także nie wysychających podczas długotrwałych posuch letnich, pozbawionych lepszej struktury i nie zasobnych w CaCO3.

Kolejną grupę stanowią chwasty występujące na próchnicznych, strukturalnych, bogatych w składniki pokarmowe (głównie azot) glebach ogrodniczych. Zalicza się do niej m.in.: gwiazdnicę pospolitą, komosę białą, tasznik pospolity, starca zwyczajnego, żółtlicę drobnokwiatową, rdest plamisty, pokrzywę zwyczajną. Na glebach o dużej zawartości potasu dominuje mniszek lekarski. Natomiast o niedoborze tego pierwiastka w glebie świadczy masowe występowanie maku polnego. Na terenach skażonych metalami ciężkimi mogą występować duże ilości chwastów z rodziny krzyżowych oraz perz właściwy, które dobrze detoksykują te pierwiastki.

Innym czynnikiem ekologicznym mającym duży wpływ na skład florystyczny chwastów są warunki cieplne. Znane są gatunki chwastów, których nasiona kiełkują gdy temperatura jest zaledwie kilka stopni powyżej zera. Rekordzistą pod tym względem jest gwiazdnica pospolita, która jest pierwszym kiełkującym chwastem na wiosnę i zwykle bujnie rośnie na chłodnych, wilgotnych, gliniastych glebach. Innym przykładem jest żółtlica drobnokwiatowa, która jest uważana za wskaźnik pierwszych jesiennych przymrozków po wystąpieniu, których gatunek ten całkowicie ginie.

Tego rodzaju wiadomości o chwastach bywają często przydatne jako wskaźniki przy podejmowaniu decyzji o uprawie takich czy innych gatunków roślin na naszej działce jako, że wiernie im towarzyszą.