Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Szkodniki warzyw korzeniowych

szkodniki warzyw korzeniowych Do warzyw korzeniowych zaliczane sa marchew, pietruszka, seler, burak ćwikłowy, skorzonera i chrzan. Marchew i pietruszka są szczególnie cenione przez działkowców. Walory smakowe i odżywcze marchwi i pietruszki doceniają także liczne szkodniki i niszczą ich korzenie oraz liście.

Guzak północny jest drobnym nicieniem, powodującym duże szkody. W wyniku jego żerowania na korzeniach bocznych marchwi tworzą się małe narośla, z których wyrastają małe korzonki. Porażone korzenie spichrzowe są małe, niekształtne, często palczasto rozwidlone na końcu. Guzak atakuje niemal wszystkie rośliny dwuliścienne, zarówno uprawne jak i dziko rosnące. Z roślin uprawnych najbardziej uszkadza marchew, skorzonerę, pietruszkę, pomidora i ziemniaka, buraki, rzadziej groch i sałatę, a stosunkowo słabo warzywa cebulowe i krzyżowe.

Jaja guzaka północnego zimują w workach jajowych i czasem w resztkach porażonych korzeni znajdujących się w glebie. W okresie wiosennym jaja, znajdujące się w naroślach lub w galaretowatych workach, opuszczane są przez larwy. Poruszając się pomiędzy cząstkami gleby larwy natrafiają na roślinę żywicielską i wnikają do niej. Przeniknąwszy do korzenia, tracą ruchliwość, grubieją i znacznie powiększają objętość ciała. Pod wpływem wydzielanych przez guzaka substancji, w miejscach żerowania, powstaje galas (narośl). Początkowo jest on bardzo mały, stopniowo jednak rośnie. Silnie rozrastające się sąsiednie galasy zlewają się ze sobą, a korzeń przybiera zwyrodniały wygląd. W końcu chore korzenie zamierają i zaczynają się rozkładać. Zaatakowane korzenie nie mogą przewodzić substancji pokarmowych i wody do łodyg i liści, wskutek czego roślina zaczyna głodować i w końcu zamiera.

Bardzo trudno walczyć z tak drobnym, a groźnym szkodnikiem. W związku z tym należy stosować proste, ale cenne metody profilaktyczne:

- Nie uprawiać marchwi i pietruszki po sobie oraz innych roślinach, które są żywicielami guzaka.

- Na poletkach, na których wystąpił szkodnik, wysiewać trawę, kukurydzę lub wysadzać kapustę w czystej uprawie. Następnego roku lub po dwóch latach będzie o 90-98% mniej guzaków, gdyż zginą „z głodu". Trawy, kapusta i kukurydza nie są roślinami pokarmowymi dla guzaka.

- Systematycznie i dokładnie niszczyć chwasty na działce. Liczne chwasty są doskonałymi roślinami pokarmowymi, na których guzaki żerują i rozmnażają się.


Golanica zielonka, zwana też koliszką, jest drobnym (do 3 mm), zielonkawym pluskwiakiem zaliczanym do miodówek. Ma pergaminowe skrzydełka, które składane są daszkowato. Potrafi nie tylko dobrze latać, ale i skakać. Jej larwy są natomiast mało ruchliwe, płasko przylegają do liści i wysysają z nich soki. Zimują dorosłe golanice na marchwi pozostawionej w gruncie, a jak jej brak - na innych roślinach, nawet na igłach sosny. W maju przenoszą się na marchew i na dolnej stronie liści, przy brzegach składają jaja. W wyniku żerowania larw i dorosłych golanic liście marchwi skręcają się, kędzierzawią się, ondulują, w końcu upodabniają się do liści pietruszki. Marchew silnie zaatakowana przez golanice słabo rośnie, ale jej liście nadal pozostają zielone.

Liczebność golanic w działkowych uprawach marchwi możemy zmniejszyć stosując następujące zalecenia:

- Jesienią dokładnie zebrać korzenie marchwi, a resztki głęboko zakopać. Pamiętajmy, że dorosłe golanice zimują na marchwi pozostawionej w gruncie.

- Niszczyć dziką marchew, gdy rośnie w pobliżu działki.

- Opanowaną przez szkodnika marchew kilkakrotnie spryskać silnym strumieniem wody.

- Gdy na działce szkodnik pojawi się licznie, po zauważeniu pierwszych skręconych liści, można liście marchwi opryskać jednym z podanych insektycydów: Sumithin 500 EC i Sumithion Super 1000 EC; skuteczne są także preparaty polecane przeciwko różnym mszycom, występującym na marchwi i pietruszce, np. przeciwko mszycy głogowo-marchwianej, mszycy wierzbowo-marchwiowej lub mszycy marchwiowej ondulującej.


Groźną w uprawie marchwi i innych roślin z rodziny baldaszkowatych jest bawełnica topolowo-marchwiana. Jest to dwudomna mszyca. Wiosną i jesienią żeruje na topoli, tworząc na liściach owalne galasy. Pod koniec maja uskrzydlone mszyce przelatują na marchew. Larwy żerując na korzeniach od końca maja do końca września powodują zahamowanie ich wzrostu i pękanie. W korzeniach spada zawartość cukrów. Zabiegi chemiczne przeciwko bawełnicy należy przeprowadzić w okresie jej przelatywania z topoli na marchew (pod koniec maja).


Połyśnica marchwianka jest chyba najgroźniejszym szkodnikiem marchwi uprawianej na działce. Jest to niewielka (do 5 mm) muchówka, o czarnym, błyszczącym ciele z żółtymi czułkami i odnóżami. Bardzo słabo lata, więc unika otwartych pól wybierając miejsca osłonięte od wiatrów, w pobliżu zarośli. Zimują poczwarki (bobówki) połyśnicy w wierzchniej warstwie gleby, a nawet w korzeniach marchwi w przechowalni. Dorosłe muchówki opuszczają osłonki poczwarkowe już w pierwszej dekadzie maja, gdy kwitną jabłonie, a ich wyloty trwają aż do połowy czerwca. Samice przystępują do składania jaj w drugiej połowie maja. Jaja umieszczają w szczeliny gleby koło roślinek marchwi, pietruszki lub selera. Po 1 -2 tygodniach lęgną się larwy, które wgryzają się do korzeni. Drążą w korzeniach płytkie korytarzyki, które szybko brunatnieją. Lot much II pokolenia następuje w sierpniu i wrześniu. Liście roślin porażonych przez larwy połyśnicy marchwianki przyjmują kolor czerwonofioletowy, następnie żółkną i zasychają. Korzenie marchwi nabierają gorzkiego smaku, niemiłego zapachu. Uszkodzona marchew źle się przechowuje i łatwo gnije.

Aby korzenie marchwi nie były „robaczywe" należy przestrzegać następujących zaleceń:

- Wcześnie wysiewać marchew. Taka marchew cierpi mniej, ponieważ rośliny do czasu rozpoczęcia żeru larw są silniejsze i odporniejsze.

- Bezpośrednio przed siewem zaprawić nasiona na sucho preparatem Nomolt 150 SC albo Gaucho 350 FS. Jako środka przyczepnego użyć Polikrustu. Zabieg zabezpieczy młode roślinki przed larwami I pokolenia połyśnicy marchwianki. Zaprawa Gaucho 350 FS nie tylko niszczyć będzie larwy połyśnicy, lecz także bawełnicę topolowo-marchwiową.

- Przykrywać grządki włókniną, aby szkodnik nie miał dostępu do roślin i nie mógł złożyć jaj przy korzeniach.

- W grządkach rozmieścić żółte tablice lepowe. Żółty kolor wabi połyśnice. W okresie lotu muchówek, w maju, gdy stwierdzimy pierwsze połyśnice na żółtych tablicach, jednorazowo podlać rośliny 0,1% roztworem Basudin 25 EC lub Bi 58 Nowy stosując 0,5 I cieczy na 1 mb. rzędu.

- Można też opryskać marchew w trzeciej dekadzie maja i w trzeciej dekadzie lipca. Każdy z tych zabiegów należy powtórzyć po 7 dniach. Polecamny jest Trebon 10 SC lub Trebon 30 EC. Zabiegi te stosujemy, gdy nie zaprawiane były nasiona. Jeśli nasiona były zaprawiane, należy opryskać marchew tylko w trzeciej dekadzie lipca i powtórzyć po 7 dniach.


We wszystkich częściach selera występuje olejek, który nadaje mu specyficzny zapach i smak. Olejek ten wabi liściolubkę selerową, pięknie ubarwioną muchówkę, której larwy okropnie szpecą liście. Dorosła muchówka ma długość 5 mm. Jest błyszcząca i brązowa, ale ma żółte czułki i odnóża. Jej oczy są ciemnozielone, a skrzydła w brunatne przepaski. Zimę spędza w glebie w postaci poczwarki zwanej bobówką. Wiosną, na przełomie kwietnia i maja, z poczwarek wylatują osobniki dorosłe (muchy). Samice składają jaja na dolnej stronie liści selera, często już w rozsadniku. Larwy wgryzają się w liście, gdzie gromadnie wyjadają miękisz palisadowy i gąbczasty, nie naruszając skórki górnej i dolnej liścia, tzw. minowanie liści. Na liściach powstają jasne, błyszczące plamy. Silnie uszkodzone liście (z licznymi minami w kształcie płatów) brązowieją i zwijają się. Duże (7 mm) larwy opuszczają miny, spadają na powierzchnię gleby i zagrzebują się w piasku w celu przepoczwarczenia się. W sierpniu wylatują muchy nowego pokolenia. Szkodliwość larw II pokolenia jest znacznie mniejsza niż larw I pokolenia, które minują liście młodych selerów.

Aby liście selerów nie były „poplamione" minami, należy:

- Porażone liście zrywać i palić (nie nadają się do kompostowania, bo z min mogą wydostać się larwy i zamieniać się w poczwarki).

- Larwy rozgniatać w minach bez zrywania liści.

Po zauważeniu pierwszych uszkodzeń (miny) selery można opryskać preparatem Basudin 25 EC. Zabieg chemiczny można już przeprowadzić w rozsadniku.


Liście buraka ćwikłowego są niszczone przez larwy śmietki ćwiklanki, które je minują w sposób podobny, jak larwy liściolubki selerowej. Wiosną samice składają jaja na dolnej stronie liści buraków, szpinaku i komosy białej. Wylęgłe larwy wgryzają się do liści i tam żerują, tworząc miny, najpierw drobne, wężowate, potem w formie dużych brudnobiałych plam. Uszkodzone liście zasychają. Smietka ćwiklanka ma u nas trzy pokolenia i dlatego larwy minują liście w maju, lipcu i sierpniu. Najbardziej szkodliwe są larwy I pokolenia.

Aby zahamować rozwój szkodnika i aby drugie pokolenie w lipcu nie przyniosło większych szkód należy:

- Wcześniej wysiewać buraki.

- Stosować uprawki międzyrzędowe (spulchniać glebę), aby wydobyć bobówki na powierzchnię gleby, gdzie zginą.

- Opóźnić przerywkę buraków do okresu składania jaj przez śmietkę ćwiklankę. W ten sposób znaczna część jaj i larw zostanie zniszczona.

- Systematycznie usuwać liście buraków i szpinaku opanowane przez śmietkę ćwiklankę.

- Niszczyć chwasty z rodziny komosowatych (np. komosę).

- Jeśli szkodnik wystąpi licznie, w okresie masowego składania jaj i na początku wylęgania się larw śmietki, opryskać buraki na boćwinę jednym z preparatów i przestrzegać karencji: Basudin 25 EC (karencja 9 dni), Fyfanon 500 EC (7 dni), Owadofos 540 EC (14 dni), Zolone 350 EC (15 dni).