Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Skrzynki lęgowe dla ptaków

budki legowe dla ptakowWiele osób nie potrafiłoby wyobrazić sobie działki bez obecności ptaków. Bez ich śpiewu i krzątaniny, nawet w najpiękniejszym ogrodzie, czegoś by brakowało. Nie sposób również przecenić roli ptaków w zwalczaniu szkodników. Zarówno estetyczne, jak i praktyczne powody decydują o tym, że cieszymy się kiedy założą gniazdo właśnie na naszej działce. Możemy im to ułatwić wieszając skrzynki lęgowe.

MATERIAŁY DO BUDOWY SKRZYNEK

Najlepszym materiałem do budowy skrzynek lęgowych jest naturalne drewno. Możemy użyć desek drewnianych: heblowanych bądź nieheblowanych, powinny mieć one grubość ok. 2 cm lub więcej. Odpowiednia grubość desek, z których zbudujemy skrzynkę lęgową będzie zapewniała jej właściwą izolacyjność termiczną, np. podczas letnich upałów. Drewno możemy pokryć nietoksycznym środkiem impregnującym lub farbą, jednak wyłącznie z zewnątrz. Niepomalowane powinny pozostać również ścianki otworu wlotowego. Kolor skrzynki powinien być naturalny, harmonizujący z otoczeniem (zielenie, brązy).
 

Skrzynki wykonuje się również z tzw. „wyżynka", czyli nieokorowanego pnia drzewa pociętego na fragmenty o odpowiednim kształcie. Takie skrzynki mają formę walca, dzięki czemu wiernie naśladują budowę naturalnej dziupli w drzewie. Stosunkowo popularne są również skrzynki z wiórobetonu.

RODZAJE SKRZYNEK

Budowa skrzynki zależy przede wszystkim od tego dla jakiego gatunku ptaka jest przeznaczona. Najczęściej spotykane są dwa rodzaje skrzynek lęgowych: skrzynka dla dziuplaków (w dwóch rozmiarach: mniejszym dla sikor bogatki i modrej, wróbla, mazurka, pliszki i muchołówki żałobnej; większa dla sikor bogatki i modrej oraz szpaka i pliszki) oraz półotwarta dla półdziuplaków (zasiedlana przez muchołówkę szarą, pliszkę siwą i kopciuszka). Poza tym budowane są specjalne skrzynki spełniające specyficzne wymagania np. pełzaczy (kowalik, pełzacz ogrodowy), jeżyka, pustułki czy sowy pójdźki, produkowane są nawet sztuczne gniazda dla jaskółek.

BUDOWA SKRZYNKI

Skrzynka dla dziuplaków powinna mieć wyjmowaną lub otwieraną jedną ze ścianek, daszek lub podłogę, dzięki czemu będzie możliwe oczyszczenie skrzynki wewnątrz. Wszystkie elementy skrzynki muszą być do siebie starannie dopasowane tak aby nie było szczelin - ptaki niechętnie zajmują nieszczelne skrzynki. Do dna skrzynki od środka można przybić 4 listewki o przekroju trójkątnym - dzięki nim na dnie utworzy się zagłębienie na wyściółkę gniazda lub jajka (nie wszystkie gatunki ptaków wyściełają wnętrze skrzynki). Dno powinno być wysypane przed każdym sezonem lęgowym cienką warstwą wiórów.

Ważne jest również umieszczenie na wewnętrznych ściankach skrzynki cienkich listewek (1x1 cm, poniżej otworu wlotowego i na tylniej ściance), które ułatwią ptakom dostawanie się na dno skrzynki i wychodzenie z niej. Umieszczenie listew zapobiega zeskakiwaniu ptaków wprost z otworu wejściowego na dno skrzynki gdzie znajdują się jaja i pisklęta. Przybijanie listew bocznych nie jest konieczne kiedy skrzynka została zbudowana z nie heblowanych desek i jej ścianki mają bardzo szorstką powierzchnię.

Aby zabezpieczyć skrzynkę przed dostawaniem się do środka wilgoci podczas opadów, powinniśmy wysunąć krawędź daszka poza obrys ścian o ok. 5 cm z przodu i ok. 2 cm z obu boków. Otwór wlotowy powinien być umieszczony możliwie jak najwyżej na przedniej ściance. Im wyżej znajdzie się, tym większa będzie odległość od niego do dna skrzynki co zwiększa bezpieczeństwo jajek i piskląt. Drapieżnikom takim jak koty czy kuny będzie trudniej dosięgnąć dna skrzynki, przy ewentualnych próbach wkładania łapy przez otwór.

Skrzynki dla półdziuplaków powinny posiadać daszek daleko wysunięty poza obrys ścianek, ponieważ są częściowo otwarte i krople zacinającego deszczu mogłyby dostawać się do ich wnętrza.

GDZIE UMIEŚCIĆ SKRZYNKĘ LĘGOWĄ?

Skrzynki lęgowe możemy zawieszać na drzewach, tyczkach, ścianach budynków. Jeśli umieszczamy je na drzewach powinniśmy unikać wbijania gwoździ w pień drzewa. Istnieje wiele innych sposobów mocowania skrzynek: przy pomocy pętli z drutu, listew opartych w miejscach gdzie rozdzielają się konary, elastycznych taśm, sznurów. Skrzynki zamknięte dla dziuplaków mogą być przymocowane nieruchomo lub zawieszone swobodnie np. na gałęzi. Skrzynki półotwarte powinny być umocowane stabilnie i nieruchomo.

„Ptasie domki" powinno się zawieszać w spokojnych miejscach gdzie ich mieszkańcy nie będą zbyt często niepokojeni, w cieniu (aby nie były narażone na przegrzewanie latem). Skrzynkę należy przymocować w ten sposób aby otwór wlotowy nie był skierowany w stronę, z której najczęściej wieją wiatry i może zacinać deszcz. Z tego samego powodu skrzynkę można odchylić w dół ścianką z otworem, nigdy odwrotnie.

Bardzo ważne jest aby skrzynki zostały umieszczone na właściwej wysokości. Mniejsze skrzynki dla dziuplaków powinno się zawieszać na drzewie, ścianie budynku lub tyczce na wysokości 3-6 m, większe skrzynki dla dziuplaków można zawiesić na wysokości 2-6 m. Dla sikor możemy zawiesić je niżej, nawet na wys. 1 m, ale musimy liczyć się z tym, że inne ptaki skrzynki nie zajmą a także będzie ona bardziej narażona na odwiedziny kotów. Skrzynki dla półdziuplaków powinny się znaleźć na wysokości 2-8 m.

Większość ptaków wyznacza wokół gniazda terytoria lęgowe, o różnej (w zależności od gatunku) wielkości, których broni, zwłaszcza przed ptakami tego samego gatunku. Dlatego skrzynki powinny być rozmieszczane w pewnych odległościach od siebie, co najmniej kilkumetrowych.

KIEDY ROZWIESZAĆ I CZYŚCIĆ SKRZYNKI?

Skrzynki dla dziuplaków można zawieszać jesienią, ponieważ ptaki chętnie wykorzystują je również zimą jako miejsce noclegu. Skrzynki półotwarte wywieszamy wczesną wiosną (I połowa marca) przed rozpoczęciem sezonu lęgowego.

Czyszczenie skrzynek jest zabiegiem koniecznym. Pozostawianie zanieczyszczeń sprzyja rozprzestrzenianiu się ptasich pasożytów i uniemożliwia zakładanie nowych gniazd, ponieważ wnętrze skrzynki jest już wypełnione resztkami starych. Ptasie domki powinny być czyszczone jesienią po zakończeniu sezonu lęgowego. Dobrze jest przejrzeć je również wczesną wiosną i usunąć zanieczyszczenia, które mogły się tam nagromadzić w czasie zimy (przede wszystkim dotyczy to skrzynek dla dziuplaków, w których ptaki nocowały).

ZABEZPIECZENIE SKRZYNEK PRZED DRAPIEŻNIKAMI

Zawieszając skrzynki powinniśmy pomyśleć o bezpieczeństwie ich przyszłych mieszkańców. Jeżeli umieścimy „domek" w niewłaściwym miejscu ptaki, jaja i pisklęta mogą paść ofiarą drapieżników. Najczęściej skrzynki lęgowe atakowane są przez koty, czasami przez kuny, a także ptasich drapieżców np. sroki. Skutecznym sposobem uniemożliwiającym kotom zbliżenie się do skrzynki jest zawieszenie jej nie bezpośrednio na ścianie lub drzewie ale na wysięgniku o dł. co najmniej 60 cm. Poza tym możemy zakupić druciany kołnierz z kolcami, zapinany na pniu drzewa, lub obwieść pień obejmą z blachy lub śliskiego tworzywa sztucznego (szerokości 60 cm) - dzięki tego rodzaju zabezpieczeniom kot nie będzie mógł wspiąć się na drzewo.

Aby chronić półotwarte skrzynki przed srokami możemy przykryć wlot siatką plastikową o dużych oczkach. Przez oczka siatki przedostaną się niewielkie ptaszki zasiedlające domek, a nie będzie mogła przedostać się dużo większa sroka.

Skrzynki dla dziuplaków są dobrze chronione przed drapieżnikami dzięki niewielkiemu otworowi wlotowemu. Jeżeli chcemy je dodatkowo zabezpieczyć możemy zwiększyć grubość ścianki w której znajduje się otwór wlotowy, dzięki temu utworzy się pewnego rodzaju "kanał wlotowy", przez który drapieżnikowi będzie trudno włożyć łapę i za nim zgiąć ją na tyle aby sięgnąć dna "domku". Dobrym rozwiązaniem jest również zbudowanie skrzynki z krytym otworem wlotowym lub umieszczenie wlotu jak najwyżej na przedniej ściance.