Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Jak uprawiać glebę w miastach?

Ogrody działkowe są nieodłącznym elementem krajobrazu przedmieść większych i mniejszych miast. Często zdarza się, że są one usytuowane wzdłuż ruchliwych ciągów komunikacyjnych, jak również w pobliżu zakładów przemysłowych. Stwarza to duże zagrożenie zanieczyszczenia gleby na działkach szkodliwymi i toksycznymi substancjami. Do najbardziej niebezpiecznych dla zdrowia zanieczyszczeń należą metale ciężkie. Razem z pyłami emitowanymi przez przemysł i spalinami na glebie osiadać mogą m.in. związki kadmu, ołowiu, rtęci, chromu, niklu. Składniki te są zbędne dla prawidłowego funkcjonowania zarówno roślin jak i organizmów zwierzęcych i ludzi.

Metale ciężkie są składnikami kumulującymi się w organizmie ludzkim. Przyswajanie latami nadmiernych ich ilości może stanowić realne zagrożenie zdrowia. Znaczącym źródłem metali ciężkich jest żywność, w tym również warzywa. Dlatego uprawiając na działce warzywa trzeba mieć całkowitą pewność, że nie będą one dla nas źródłem szkodliwych substancji.

Jak zmniejszyć przyswajanie przez rośliny metali ciężkich?

W chwili obecnej większość zakładów przemysłowych wprowadza różnego rodzaju zabezpieczenia ograniczające nadmierną emisję pyłów. Nowsze typy samochodów wyposażone są w katalizatory minimalizujące zawartość ołowiu w spalinach. Żeby przekonać się, czy gleba na naszej działce jest nadmiernie skażona metalami ciężkimi, należy przeprowadzić analizę chemiczną próbki gleby pobranej z wierzchniej 20-25 cm warstwy gleby a następnie porównać ją z dopuszczalną zawartością metali ciężkich dla gleb użytkowanych rolniczo.

Podstawowym czynnikiem regulującym dostępność metali ciężkich dla roślin jest odczyn gleby. Odczyn w zakresie pH = 6,5-7 jest optymalny dla rozwoju większości roślin warzywnych, zwiększa przyswajalność większości niezbędnych mikroskładników (fosfor, potas, magnez), jednocześnie ogranicza pobieranie przez rośliny metali ciężkich, takich jak ołów czy kadm.

W celu utrzymania prawidłowego odczynu należy glebę na działce wapnować regularnie, nie rzadziej niż co 4 lata, w okresie jesiennym. W ogrodach działkowych najlepiej jest wykorzystać nawóz wapniowo-węglanowy (150 g/m2), który działa wolniej i może być bez zastrzeżeń stosowany na każdej glebie. Wapno tlenkowe (wapno palone) reaguje szybciej, działa osuszająco na glebę i dlatego lepiej nim odkwaszać jedynie gleby ciężkie.

Drugim zabiegiem ograniczającym wydatnie przyswajalność metali ciężkich dla roślin jest regularne stosowanie nawozów organicznych. W efekcie czego następuje polepszenie struktury gleby oraz wzrost ilości pożytecznych mikroorganizmów wiążących metale ciężkie i inne szkodliwe substancje. Najlepszym źródłem materii organicznej jest obornik (3-4 kg/m2), ale można również wykorzystać w tym celu komposty (4-5 kg/m2) i nawozy zielone. Jeżeli na działce gleba jest lekka, wapnowanie winno wyprzedzać nawożenie organiczne, stosowanie nawozów zielonych i innych zabiegów zmierzających do podniesienia aktywności biologicznej gleby.

Specyficzną formą nawożenia organicznego jest wprowadzanie bardzo dużych (rekultywacyjnych) ilości substancji organicznej, np. węgla brunatnego lub torfu niskiego w dawkach 10-15 kg/m2. Substancję organiczną należy wymieszać z wierzchnią 15 cm warstwą gleby. Tak duże ilości materii organicznej wprowadzone do warstwy ornej gleby, poza działaniem opisanym powyżej, niejako rozrzedzają w niej zawartość substancji szkodliwych obniżając ich poziom.

W celu uniknięcia dalszego opadu pyłów metalonośnych na powierzchnię działki i ochrony przed nimi uprawianych na niej warzyw, można wykorzystać różnego rodzaju osłony. Uprawy warzyw w szklarniach, tunelach foliowych, jak również płaskie okrycie przy użyciu folii perforowanej oraz włókniny polipropylenowej stanowią również warstwę izolacyjną ograniczającą dostęp omawianych zanieczyszczeń do gleby i uprawianych na niej roślin warzywnych.

Obok wapnowania i nawożenia organicznego, na jakość gleby na działce wpływa w dużym stopniu jej uprawa. Jesienią, przed nastaniem mrozów i dużych opadów śniegu, działkę powinno się przekopać głęboko szpadlem. Nie należy przekopywać śniegu, ponieważ na wiosnę opóźnia to nagrzewanie się gleby, która wtedy jest długo mokra. W trakcie kopania skiby należy układać jedną obok drugiej, nie rozdrabniając ich i nie uszkadzając. Przekopana warstwa gleby, pozostawiona w tzw. 'ostrej skibie', wskutek zmiennych warunków termicznych i wilgotnościowych panujących w zimie "kruszeje" i nabiera struktury gruzełkowatej. Polepsza się w niej dzięki temu cyrkulacja powietrza, przesiąkliwość i nagrzewanie.