Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Stewia - słodki sekret natury

Od stuleci mieszkańcy Paragwaju i Brazylii używali słodkich liści do osłodzenia gorzkiego smaku ziołowych naparów leczniczych i herbaty „mate". Od blisko 20 lat Japończycy używają ekstraktu z liści tej samej rośliny jako bezpiecznego, naturalnego, niekalorycznego słodzika. W wielu krajach wzbudza ona ogromne zaciekawienie oraz jest tematem niezliczonej ilości rozpraw naukowych, ponieważ może zrewolucjonizować naszą dietę, a tym samym rynek spożywczy. Roślina o której mowa to stewia, w języku potocznym "słodkie liście", w botanice znana jako Stevia rebaudiana, roślina należąca do rodziny złożone (Asteraceae).

TROCHĘ HISTORII

Stevia rebaudiana jest rośliną zielną, występującą w naturze w północnych rejonach Ameryki Południowej (Paragwaj, Brazylia). Ze względu na łagodny zwrotnikowy klimat jest tam byliną, lecz w naszych warunkach jest rośliną jednoroczną (chyba, że przechowamy ją przez zimę w mieszkaniu). Europejczycy dowiedzieli się o stewii od hiszpańskich konkwistadorów z XVI wieku, którzy zauważyli ją w Ameryce Południowej. Większym zainteresowaniem zaczęła się cieszyć na początku XX wieku, kiedy to paragwajski botanik M. S. Bertonii "odkrył" i opisał Stewię, a ponadto zwrócił uwagę na rolę tej rośliny. Od początku naszego stulecia nic się nie zmieniło, z wyjątkiem odkrywania nowych, pozytywnych cech tej skromnej rośliny.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

Liście stewii zawierają specyficzne glikozydy, które w czystej postaci są od 250 do 300 razy słodsze od sacharozy! Ponadto nie posiadają wartości kalorycznej i nie podwyższają poziomu cukru we krwi, ponieważ ich metabolizm w ludzkim organizmie przebiega inaczej niż metabolizm cukrowy. Jest to zatem idealna roślina dla diabetyków i osób dbających o „linię". Liście tej rośliny zawierają także witaminę C, beta-karoten, wapń, magnez, żelazo oraz inne mikroelementy. Badania dowodzą, że ekstrakt z liści stewii jest bezpieczny dla zdrowia i stabilny chemicznie w połączeniu z innymi produktami spożywczymi. Ponadto podkreśla się, że nie pozostawia gorzkiego posmaku po spożyciu, co cechuje inne słodziki.

Stewia ma także różnorakie działanie lecznicze. W literaturze innych krajów zwraca się uwagę na fakt, że obniża poziom cukru we krwi i nieznacznie podnosi ciśnienie. Ma także działanie bakteriobójcze i grzybobójcze, zwłaszcza jeśli chodzi o bakterie jamy ustnej. Można nią wspomagać leczenie próchnicy i chorób dziąseł. Zaleca się wtedy żucie surowych liści.

W latach 70-tych w Japonii, na skalę przemysłową zaczęto używać stewiozydu w czystej postaci, do słodzenia i wzbogacania smaku produktów spożywczych począwszy od sosu sojowego, poprzez dietetyczną colę, aż do gum do żucia, jak również past do zębów. Stosowanie stewiozydów na dużą skalę w innych zachodnich krajach natrafia na problemy natury politycznej i ekonomicznej, związanej najczęściej z silną pozycją jaką zajmuje przemysł cukierniczy.

Wśród amatorów Stevia rebaudiana zyskuje coraz większą popularność i uznanie. Pragniemy więc wszystkich zachęcić do hodowania tego rzadkiego i niezwykłego zioła, które w codziennej diecie może stać się alternatywą cukru.

UPRAWA W DOMU

Stewię można z powodzeniem uprawiać w warunkach działki lub jako roślinę balkonową. Otrzymanie roślin z nasion nie jest zalecane z powodu zmienności poziomu stewiozydów w roślinach rozmnażanych tą drogą, oraz ze względu na duże trudności w zdobyciu nasion. Dużo lepiej jest zakupić pewne, zdrowe sadzonki stewii o określonej „słodyczy", a są one już dostępne w naszym kraju.

Rośliny stewii, szczególnie młode, są wrażliwe na niskie temperatury, więc przed wysadzeniem na działkę lub wyniesieniem na balkon należy poczekać aż minie niebezpieczeństwo wiosennych przymrozków, a temperatura gleby osiągnie ok. +10°C. Rośliny wyrastają do wysokości ok. 50-80 cm i szerokości 40-60 cm, więc trzeba przeznaczyć dla nich odpowiednia ilość miejsca, w nasłonecznionej części ogródka ziołowego. Po posadzeniu zaleca się uszczknąć pędy dla lepszego rozkrzewiania się roślin - im więcej pędów tym lepsze zbiory jesienią. W razie dużych upałów i bezpośredniego nasłonecznienia rośliny należy cieniować.

Stewia lubi głęboką, próchniczną, zasobną, ciepłą ziemię. Jej system korzeniowy jest tuż pod powierzchnią gleby, więc ściółkowanie kompostem, rozłożoną korą lub kopczykowanie (np. jak ogórki) poprawi warunki wzrostu, chroniąc przed wysuszeniem. Korzenie stewii są wrażliwe także na nadmiar wilgotności lub jej długie niedobory, zatem nie można jej sadzić do zbyt ciężkiej, gliniastej lub zbyt lekkiej gleby. Jeżeli jednak tylko taką glebę mamy na działce, można ją wzbogacić dodając substrat torfowy lub inne mieszanki ziem ogrodniczych zasobnych w substancję organiczną. Do nawożenia stosujemy nawozy kompleksowe ze zwiększonym udziałem potasu i fosforu, a zmniejszonym azotu oraz nawozy organiczne jak kompost lub obornik (jesienią, przed posadzeniem roślin). Jeżeli posadzimy stewię do doniczek, to wskazane jest zastosowanie drenażu z drobnych kamyczków lub żwiru na dno doniczki, by nie dopuścić do „zalania" korzeni.

Liście do suszenia można zbierać przez cały okres wegetacyjny, lecz główne zbiory przeprowadza się jesienią. Wtedy rośliny osiągną odpowiednią masę zieloną i - dzięki dużym różnicom temperatur pomiędzy dniem a nocą - zwiększą słodycz zawartą w liściach. Do suszenia w ciemnym, suchym pomieszczeniu przeznacza się zdrowe, zielone liście i niezdrewniałe końce pędów. Jesienią (październik) ucinamy całe pędy, które suszymy. Rośliny natomiast wykopujemy i przesadzamy do doniczek. Przez okres zimy rośliny przechodzą stan spoczynku. W temperaturze ok. 3°- 8°C przechowujemy zabezpieczoną przed przesuszeniem i gniciem karpę korzeniową. Przetrzymujemy w domowych warunkach, podobnie jak pelargonie lub fuksje.

ZASTOSOWANIE

W czasie jesiennych i zimowych dni możemy rozkoszować się słodyczą stewii używając ją w różnoraki sposób. Po dokładnym wysuszeniu liści należy je sproszkować, ponieważ tak łatwiej będzie się ją dodawać do herbat, deserów, ciast. 1-2 łyżki proszku ze Stewii to równowartość 1 filiżanki cukru. Trzeba o tym pamiętać przy komponowaniu potraw! Na początek wypróbujemy stewię do osłodzenia herbaty, mieszając proszek z granulkami lub liśćmi, przed zaparzeniem, w odpowiadającej nam proporcji. Osoby cierpiące na cukrzycę na pewno szybo znajdą inne ciekawe zastosowanie dla proszku stewiowego i użyją swojej pomysłowości kulinarnej. Nareszcie, bez żadnego ryzyka będą mogli smakować słodkie potrawy, jeżeli dodadzą do nich Stewii. Znaczenie tej rośliny dla fitoterapii ciągle rośnie i na pewno w przyszłości będzie o niej coraz głośniej.