Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Dalie - kwiaty lata

dalie kwiaty lata kary daliiDalie pochodzą z Meksyku, a nazwę nadano tym roślinom na cześć szwedzkiego botanika Dahla. Pierwszy opis dalii pochodzi z 1651 r., a w Europie pojawiły się najpierw w Madrycie, w 1790 r., a wkrótce także we Francji, Belgii, Włoszech i Holandii. Ze względu na dużą różnorodność odmiany podzielono na grupy, uwzględniając nie tylko budowę i wielkość kwiatostanów, ale także wysokość roślin.

Dalie pojedyncze mają tylko 8 płatków i najczęściej niski wzrost, dlatego nadają się przede wszystkim do uprawy w pojemnikach i do tworzenia obwódek.

Podobne zastosowanie mają dalie półpełne, które podzielono jeszcze na dalie podwójne, anemonowe i kołnierzykowe. Odmiany podwójne mają 16-30 języczków i dobrze widoczne kwiaty rurkowate, podobnie jak w poprzedniej grupie. U dalii anemonowych środek koszyczka zajmują silnie wyrośnięte rurki, tworzące wypukłą tarczę, a dalie kołnierzykowe mają między języczkami a rurkami dodatkową kryzę.

Najliczniejszą grupę stanowią dalie pełne, które także dzielą się na podgrupy. Dalie dekoracyjne mają szerokie, regularnie dachówkowato ułożone języczki. U odmian wielkokwiatowych średnica koszyczka może wynosić nawet 25 cm, a u drobnokwiatowych zaledwie 7-9 cm. Odmiany niskie mają wysokość 50-60 cm, a bardzo wysokie nawet 160-180 cm. Dalie kaktusowe i półkaktusowe mają brzegi języczków podwinięte, a końce zaostrzone, niekiedy ozdobnie wycinane. Średnica koszyczków wynosi 13-15 cm u odmian niskich i 20-24 cm u odmian silnie rosnących. Znacznie mniejsze, ale silnie wypełnione kwiatostany mają dalie kuliste, Bali, a także podobne do nich dalie pomponowe. Pierwsze mają koszyczki o średnicy 9-10 cm, drugie natomiast tylko 5-8 cm. Odmiany z tych grup dorastają zwykle do wysokości 50-70 cm.

Dalie są bardzo chętnie uprawiane na działkach, gdyż doskonale nadają się do tworzenia grup na trawnikach, do sadzenia w szpalerach, a bardzo wysokie nawet na osłony. Kwiaty cięte są dość trwałe, ale muszą być zaraz włożone do wody.

ROZMANAŻANIE

Specjalistyczne zakłady zajmujące się produkcją dalii stosują zarówno rozmnażanie z nasion (niektórych odmian karłowych), jak i z sadzonek pędowych. Odbywa się ono już od lutego w ogrzewanych szklarniach. Dla działkowców najłatwiejszym sposobem jest podział karp.

Karpa dalii jest zbudowana z kilku soczystych, bulwiasto zgrubiałych korzeni wyrastających u nasady pędu nadziemnego, tzw. szyjki, z wyraźnie widocznymi pąkami odnawiającymi. Z pąków tych wyrastają nowe pędy i dzięki temu rośliny mogą się rozrastać. Karpy dzieli się zwykle tuż przed sadzeniem do gruntu, tj. w końcu kwietnia i na początku maja. Na każdej oddzielonej części powinny się znajdować 2-3 pąki, tak aby nowe rośliny były dostatecznie silne. Przy podziale bardzo dużych karp posługujemy się ostrym nożem, gdyż rozłamywanie jest zbyt trudne. Warto podczas podziału usunąć wszystkie obumarłe korzenie, gdyż u dalii po dwóch sezonach uprawy zgromadzone w nich związki pokarmowe zostają całkowicie zużyte.

UPRAWA

Dalie są roślinami niezimującymi w gruncie i dlatego, podobnie jak u mieczyków, uprawa trwa zaledwie kilka miesięcy. Co roku sadzi się karpy w innym miejscu, najlepiej słonecznym, starannie przygotowanym. Gleba powinna być średnio zwięzła, próchniczna, głęboko spulchniona. Na wiosnę, przed posadzeniem karp, wzbogaca się glebę nawozem wieloskładnikowym w ilości 0,5-0,7 kg na 10 m2 zagonu. Odstępy między roślinami zależą od siły wzrostu odmiany; dalie karłowe sadzi się w odstępach 30-40 cm, a bardzo wysokie nawet co 1 m. Warstwa gleby przykrywająca karpy powinna mieć grubość 4-5 cm, aby pędy się nie wyłamywały.

Podlewanie podczas suszy jest konieczne, gdyż dalie w razie niedostatku wody łatwo więdną. Zapotrzebowanie na składniki pokarmowe jest bardzo duże, gdyż oprócz okazałych liści i kwiatów rośliny muszą utworzyć okazałą karpę. Wskazane jest więc kilkakrotne dokarmianie, od połowy czerwca co połowy sierpnia, co 2-3 tygodnie. Dopóki rośliny nie rozrosną się zbyt silnie można stosować nawóz posypowo, później lepiej podlewać odżywką płynną. Stosuje się łącznie około 0,3-0,5 kg nawozu wieloskładnikowego na 10 m2, w zależności od siły wzrostu odmiany. Odmiany bardzo wysokie wymagają palikowania, gdyż silny wiatr może uszkodzić rośliny.

Dopiero po wystąpieniu pierwszego przymrozku, gdy liście ściemnieją, przycina się pędy tuż nad ziemią i ostrożnie wykopuje karpy. Przed przystąpieniem do wykopywania powinno się u nasady grubego pędu przywiązać etykietkę z nazwą odmiany, a przynajmniej napisać wysokość roślin i barwę kwiatów. Jest to ważna informacja na przyszły rok, która ułatwi prawidłowe rozmieszczenie roślin w ogrodzie.

ZDROWOTNOŚĆ ROŚLIN

Dalie łatwo podlegają chorobom wirusowym, których objawy z roku na rok się nasilają. Rośliny rosną coraz słabiej, liście są zniekształcone, z mozaikowatymi plamami, a koszyczki kwiatowe nieliczne, zdeformowane, odbarwione. Chore rośliny trzeba usuwać i niszczyć, gdyż choroba przenosi się z sokiem na sąsiednie, zdrowe dalie. Warto więc także zwalczać mszyce, które atakują zwykle najmłodsze liście i wierzchołki pędów. Skutecznym preparatem do opryskiwania jest Pirimor w aerozolu. Opryskiwanie trzeba powtarzać kilkakrotnie, aby nie dopuścić do rozprzestrzeniania się szkodników.

Chłodne i deszczowe lato sprzyja wystąpieniu szarej pleśni. Na kwiatach, liściach i łodygach pojawiają się ciemnoszare i brązowe plamy. Pąki i kwiaty łatwo gniją. Rozwój choroby można ograniczyć usuwając przekwitłe kwiaty i zamierające liście.

Pod koniec lata, szczególnie u dalii gęsto posadzonych może się pojawić na liściach biały, watowaty nalot. Takie są objawy porażenia przez mączniaka prawdziwego. Choroba szybko się przenosi na zdrowe liście, dlatego warto wcześnie usuwać wszystkie porażone części rośliny.

Oprócz mszyc uporczywym szkodnikiem dalii jest przędziorek chmielowiec. Występuje przede wszystkim podczas suchego i upalnego lata. Objawy żerowania widać dobrze na górnej stronie liści, gdzie pojawiają się najpierw małe, a później zlewające się z sobą żółtawe plamki. Konieczne jest kilkakrotne opryskiwanie roślin preparatami przędziorkobójczymi (np. Karate, Talstar, Danitol). Trzeba zachować dużą ostrożność, gdyż wiele z nich 10 silne trucizny.

PRZECHOWYWANIE KARP

Po wykopaniu karp dalii nie czyści się dokładnie z ziemi, bo chroni je przed wysychaniem. Karpy układa się na półce w chłodnym pomieszczeniu, w którym zimą można utrzymać temperaturę 4-8°C. Najlepiej przykryć je torfem lub piaskiem aby nie wysychały. Co kilka tygodni warto sprawdzać stan karp; te, które się źle przechowują i gniją trzeba w porę usunąć. Nie można też dopuścić do marszczenia się i wysychania bulwiastych korzeni. W razie potrzeby można lekko karpy podlać.

Na wiosnę z pąków śpiących, „oczek" wyrastają nowe pędy. Jest to oznaka kończącego się spoczynku roślin i wtedy trzeba pomieszczenie silnie wietrzyć, aby pędy się nadmiernie nie wydłużały. Dobry dostęp światła zapobiega wyciąganiu się pędów i sprzyja ich zazielenianiu. Pędy dalii są bardzo kruche, łatwo się wyłamują i dlatego nie powinno się opóźniać sadzenia karp do gruntu. W razie potrzeby przed majowymi przymrozkami można osłonić rośliny folią.

Zapisz