Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Niebezpieczne rośliny w przydomowych ogrodach

O tym że rośliny wpływają pozytywnie na nasze zdrowie i samopoczucie nie trzeba już nikogo przekonywać. W dzisiejszym zurbanizowanym święcie rośliny kojarzone są z przyjemnym nastrojem, dobrym klimatem i dają wiele powodów do zachwytu. Konieczna jest jednak znajomość gatunków i ostrożność w kontakcie z roślinami, szczególnie tymi sadzonymi w naszym najbliższym otoczeniu. Niemałą grupę stanowią bowiem rośliny trujące. Są one niebezpieczne szczególnie dla dzieci, które nieświadomie padają ofiarami ciężkich zatruć. Dziecko może zjeść na spacerze w parku lub ogrodzie praktycznie każdą napotkaną roślinę.

Wśród substancji trujących występujących w drzewach i krzewach można wyróżnić kilka grup. Alkaloidy są najbardziej toksycznymi substancjami roślinnymi. Występują m.in. w takich roślinach jak cisy i złotokapy. Cis pospolity (Taxus baccata) to krzew iglasty dorastający do kilku, kilkunastu metrów o spłaszczonych, zaostrzonych igłach bez przewodów żywicznych. Obecnie częstszy w uprawie jest cis pośredni - Taxus x media z wieloma odmianami ogrodowymi. Igły cisów po roztarciu nie pachną. Cisy kwitną w kwietniu, a jesienią wytwarzają oliwkowoczarne nasiona, całkowicie okryte czerwoną osnówką. Osnówki są jadalne, lepkie i słodkie, ale we wszystkich częściach rośliny, z wyjątkiem osnówki, występuje alkaloid - taksyna. Najbardziej trujące są igły w zimie. Alkaloid taksyny jest nieszkodliwy dla przeżuwaczy na przykład saren czy jeleni, które zjadają i niszczą młode rośliny.

Przepięknym, lecz bardzo trującym gatunkiem jest wysoki krzew, należący do rodziny motylkowych, złotokapu zwyczajnego - Laburnum anagyroides oraz gatunek mieszańcowy złotokap Waterera - Laburnum x watereri z przepiękną odmianą 'Vossii' o kwiatostanach długości do 50 cm. Złotokapy mają trójlistkowe liście. Złocistożółte kwiaty zebrane są w długie, zwisające grona pojawiające się na przełomie maja i czerwca. Owocem są strąki, często utrzymujące się na roślinie do następnej wiosny. We wszystkich częściach rośliny występują alkaloidy - głównie cytyzyna. Najwięcej jest jej w nasionach, mniej w liściach i kwiatach. Objawy zatrucia u dzieci mogą wystąpić już po zjedzeniu dwóch nasion.

Podobne substancje czynne zawierają inne gatunki z rodzaju motylkowych, jak żarnowiec miotlasty - Cytisus scoparius z wieloma nowymi odmianami, nie tylko o kwiatach żółtych, ale również różowych, czerwonych i purpurowych, żółto kwitnące janowce - Genista, niskie krzewy przypominające żarnowce, a także kolcolist zachodni - Ulex europaeus, krzew dorastający do 1,5 m wysokości, gęsto ugałęziony krótkimi, ciernistymi pędami bocznymi.

Innymi substancjami trującymi występującymi w roślinach są glikozydy. Glikozydy cyjanogenne rozkładając się wydzielają cyjanowodór (kwas pruski). Związki te występują powszechnie w roślinach z rodzaju Prunus: w nasionach moreli, brzoskwini, czereśni, śliwy i wiśni. Obecne są także w niedojrzałych, zielonych owocach bzu czarnego - Sambucus nigra. Natomiast suszone kwiaty oraz czarne owoce bzu czarnego są cennym surowcem farmaceutycznym. W starożytności pestki moreli i brzoskwiń wykorzystywane były do wykonywania wyroków śmierci.

Saponiny są silnymi truciznami komórkowymi powodującymi hemolizę czerwonych ciałek krwi. Duże ilości saponin zawiera bluszcz pospolity - Hedera helix, wolno rosnące pnącze o ciemnozielonych, błyszczących liściach. Liście są zmiennego kształtu, 3-5 klapowe na pędach płonnych - nie kwitnących oraz jajowate na pędach kwitnących i owoconośnych. Owocami są kuliste, granatowoczarne pestkowce z kilkoma pestkami wewnątrz. Całe rośliny są trujące, ale najbardziej owoce i nasiona. Zjedzenie kilku owoców może spowodować silne zatrucie.

Bardzo efektownym, kwitnącym już od wczesnej wiosny krzewem jest wawrzynek wilczełyko - Daphne mezereum. Jego różowoczerwone, mocno pachnące kwiaty, osadzone gęsto wzdłuż zeszłorocznych pędów, pojawiają się w marcu, a później, lśniące czerwone owoce mogą być śmiertelną przynętą. Śmiertelna dawka dla dorosłego wynosi około 10 owoców. Mniej niebezpieczny jest wawrzynek główkowaty - Daphne cneorum, ze względu na brak atrakcyjnych owoców.

Niebezpieczne mogą się także okazać odmiany jałowca sabińskiego - Juniperus sabina. Jest to popularny, niski, szeroko rozrastający się krzew z miotlastymi gałęziami. Roztarte gałązki jałowca sabińskiego wydzielają ostry, nieprzyjemny zapach olejku eterycznego, w którym obecny jest trujący składnik - sabinol.

Należy też wspomnieć o ligustrze pospolitym - Ligustrum vulgare, krzewem powszechnie wykorzystywanym na formowane żywopłoty, o trujących, czarnych, błyszczących owocach - pestkowcach, przypominających jagody. Owoce pojawiają się na krzewach we wrześniu i październiku.