Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Uprawa agrestu

Pierwsze wzmianki o agreście jako roślinie uprawianej w ogrodach Francji i Anglii pochodzą z XIII wieku. Początkowo agrest uprawiany był jako wcześnie kwitnący krzew ozdobny. Stopniowo, dzięki prowadzeniu prac selekcyjnych, a później i hodowlanych powstawały nowe, coraz lepsze, o większych owocach odmiany, co miało istotny wpływ na rozszerzanie się zasięgu uprawy tego gatunku. Uprawiane dzisiaj odmiany różnią się znacznie między sobą wieloma cechami, a do najważniejszych można zaliczyć: kształt, wielkość, barwę owoców oraz różny stopień owłosienia skórki.

Uprawa agrestu nie jest trudna, a owoce mają różnorodne zastosowanie. W zależności od stopnia dojrzałości agrest może być spożywany w stanie świeżym lub przeznaczony na przetwory. Owoce wyróżniają się wysoką zawartością węglowodanów, związków mineralnych a zwłaszcza potasu, fosforu i wapnia. Zawierają też dość dużo witaminy C (35-40 mg%). Agrest ma doskonałe właściwości żelujące, zawiera bowiem dużo pektyn i z tego względu ceniony jest w przetwórstwie do wyrobu dżemów, galaretek, soków, win lub jako dodatek do innych przetworów.

Agrest znosi bez większych uszkodzeń znaczne spadki temperatury podczas zimy i dlatego może być uprawiany nawet w najzimniejszych regionach Polski. Krzewy bardzo wcześnie rozpoczynają wegetację. Nabrzmiewanie i pękanie pąków przypada często już na koniec marca, a kwitnienie na drugą połowę kwietnia. Mimo to uszkodzenia kwiatów powodowane przez przymrozki wiosenne należą do rzadkości.

Agrest posiada płytki i dość słabo rozgałęziony system korzeniowy. Główna masa korzeni sięga na głębokość do 30-40 cm. Krzewy rosną i owocują na prawie wszystkich typach gleb, z wyjątkiem gleb suchych i podmokłych. Najlepsze jednak do uprawy są gleby lekko kwaśne, piaszczysto-gliniaste lub gliniaste, wilgotne, żyzne i zasobne w składniki pokarmowe. Na glebach słabszych należy stosować obfite nawożenie organiczne i nawadnianie. Poziom wody gruntowej nie powinien przekraczać 80 cm.

Dla agrestu należy wybierać stanowisko, które latem będzie lekko zacienione. Przy zbyt silnym nasłonecznieniu owoce mogą ulec uszkodzeniom (oparzelina słoneczna). Z drugiej strony zbyt duże zacienienie i jednocześnie brak przewiewu sprzyjają porażeniu pędów i owoców przez amerykańskiego mączniaka agrestu.

Miejsce przeznaczone pod krzewy należy starannie przygotować. Gleba powinna być wolna od chwastów trwałych, zwłaszcza takich jak: perz, powój, oset czy mniszek, gdyż dokładne ich usunięcie po wysadzeniu roślin jest bardzo trudne.

W celu poprawienia żyzności gleby należy zastosować nawożenie organiczne i mineralne. Na 10 m2 powierzchni stosuje się zwykle około 50 kg kompostu lub dobrze rozłożonego obornika. Przed przekopaniem dajemy też nawozy mineralne zawierające potas i fosfor. Przeciętna dawka na 10 m2 wynosi 0,5 kg siarczanu potasu i 0,5 kg superfosfatu potrójnego. Jeśli pod nasadzenia przygotowywana jest mniejsza powierzchnia, to dawki nawozów muszą być proporcjonalnie zmniejszone. Gleba powinna być przygotowana na 3-4 tygodnie przed planowanym terminem sadzenia.

Do uprawy na działkach najlepsze wydają się być dwie odmiany - lnvicta i Hinnonmaki Rot. Obie zaliczane są do odmian o wysokiej, naturalnej odporności na najgroźniejszą chorobę jaką jest amerykański mączniak agrestu.

Invicta - bardzo plenna odmiana pochodzenia angielskiego. Krzewy rosną dość silnie, a wyrastające pędy są mocno kolczaste. Owoce są zielonożółte, średniej wielkości, dojrzewają w połowie lipca.

Hinnonmaki Rot - odmiana fińska. Krzewy rosną średnio silnie. Owoce są średniej wielkości, dojrzewają w połowie lipca, a po uzyskaniu dojrzałości konsumpcyjnej skórka ma barwę ciemnoczerwoną.

Warto wymienić jeszcze odmianę Biały Triumf. Jest to pochodząca z Anglii, jedna ze starszych odmian, uprawiana do dzisiaj w wielu krajach. Krzewy rosną silnie. Wartościowa odmiana ze względu na wysoką plenność i jakość owoców. Po dojrzeniu (połowa lipca) owoce mają barwę zielonożółtą i nie opadają z krzewu. Niestety, wadą tej odmiany jest duża podatność na amerykańskiego mączniaka agrestu.

Do sadzenia należy wybierać krzewy, które posiadają co najmniej 3 pędy w koronie i mają dobrze rozwinięty i zdrowy system korzeniowy. Dobra jakość materiału użytego do sadzenia jest jednym z ważniejszych czynników gwarantujących dobre przyjęcie się krzewów i dalszy ich wzrost.

Najbardziej odpowiednim terminem sadzenia agrestu jest jesień (od połowy października). Krzewy wysadzone w tym terminie dobrze przyjmują się i rosną lepiej od krzewów sadzonych wiosną. Jeżeli nie można krzewów wysadzić jesienią, to wiosną należy zrobić to jak najwcześniej. Agrest wcześnie rozpoczyna wegetację i opóźnienie sadzenia, wpływa na gorsze przyjęcie i słabszy wzrost.

Agrest w uprawie na działce wysadza się zwykle rzędowo. Rozstawa powinna być tak dobrana, aby po wejściu krzewów w okres owocowania powierzchnia przeznaczona dla roślin była w pełni wykorzystana, a z drugiej strony nie ograniczała ich wzrostu oraz swobodnego dostępu przy wykonywaniu prac pielęgnacyjnych i zbiorze owoców. Dla agrestu prowadzonego w formie krzaczastej stosuje się w rzędzie odległość 120-150 cm. Gęściej sadzi się agrest szczepiony na porzeczce złotej i prowadzony w formie piennej - co 75-100 cm.

W wyznaczonych miejscach wykopujemy dołki, które powinny mieć taką wielkość, aby po usypaniu na jego dnie małego kopczyka można było swobodnie rozłożyć korzenie krzewu. Agrest krzaczasty należy wysadzać tak, aby szyjka korzeniowa (miejsce, z którego wyrastają pędy tworzące koronę krzewu) znalazła się 5-7 cm pod powierzchnią gleby. Krzewy głębiej posadzone mają lepsze warunki wilgotnościowe do wzrostu i rozkrzewiania. Podczas sadzenia należy lekko poruszać krzewem, aby ziemia wypełniła w miarę dokładnie wszystkie wolne przestrzenie między korzeniami.

Przed ostatecznym wypełnieniem dołka ziemią wskazane jest (niezależnie od terminu sadzenia) podlanie krzewu dając około 5 litrów wody pod krzew. Po chwili, kiedy woda wsiąknie, dołek wypełniamy ziemią i dokładnie udeptujemy. Podlanie umożliwia lepsze przylgnięcie grudek ziemi do korzeni, co ma korzystny wpływ na przyjęcie się wysadzanych krzewów.

Po wysadzeniu krzewy muszą być przycięte. Zabieg ten ma na celu przywrócenie równowagi między częścią nadziemną, a systemem korzeniowym, który został uszkodzony podczas wykopywania roślin ze szkółki. Krzewy przycinamy wczesną wiosną skracając pędy nad 1-2 pąkiem licząc od powierzchni gleby. Najwyżej pozostawione pąki na pędach powinny być skierowane na zewnątrz, aby wyrastające pędy nie zagęszczały krzewu. Pozostawienie krzewów po posadzeniu bez przycięcia jest niedopuszczalne, gdyż osłabia to ich wzrost, ogranicza wyrastanie nowych pędów i w konsekwencji ogranicza plonowanie.

W pierwszym roku wyrasta kilka pędów, które stanowią zaczątek korony krzewu. Wiosną drugiego roku najsilniejsze pędy skracamy od 1/3 do 1/2 ich długości, co zmusza je do rozgałęziania się. Pędy słabe oraz części pędów porażone przez mączniak należy wycinać.

W trzecim, czwartym i piątym roku po posadzeniu pozostawiamy po 4-5 pędów jednorocznych. Wycinamy pędy słabe, pędy rosnące nisko przy ziemi oraz krzyżujące się i chore. W piątym roku uformowany krzew powinien mieć około 20-25 pędów (po 4-5 pędów z kolejnych lat wzrostu). Ponieważ produktywność, a często i zdrowotność starszych pędów maleje, dlatego pędy najstarsze muszą być systematycznie wycinane, a na ich miejsce pozostawiamy pędy jednoroczne, które wyrastają z szyjki korzeniowej. Takie postępowanie pozwala na utrzymanie w krzewie określonej liczby, najbardziej produktywnych pędów.

Cięcie prześwietlające agrestu można wykonać w końcu lata lub wczesną wiosną (początek marca). Wycinamy wtedy stare pędy szkieletowe oraz pędy słabe, zagęszczające środek krzewu, złamane oraz pędy chore. Ważne jest, aby u odmian podatnych na amerykańskiego mączniaka agrestu wycinać porażone przez chorobę części pędów, aż do zdrowego miejsca. W ten sposób ograniczamy możliwość porażenia przez mączniak nowych przyrostów i owoców w roku następnym.

W ogrodach działkowych bardziej popularna jest uprawa agrestu piennego niż krzaczastego. Pień u tych roślin stanowi podkładka, którą jest porzeczka złota. Ponieważ korona agrestu jest ciężka, pień nie daje roślinie dostatecznej stabilizacji i z tego względu agrest pienny musi być prowadzony przy stałych, mocnych podporach (palikach).

Formowanie korony w pierwszym roku polega na dość silnym przycięciu pędów w celu lepszego ich rozgałęziania się. Pęd główny skracamy o 1/2, a pędy boczne o 1/3 ich długości. Uformowana korona powinna składać się z 6-8 gałązek. Po wejściu roślin w pełnię owocowania (4-5 rok po posadzeniu) rozpoczynamy cięcie prześwietlająco-odnawiające, które podobnie jak u agrestu krzaczastego polega na wycinaniu pędów zbędnych i pozostawieniu w koronie określonej liczby pędów owoconośnych.Żywotność agrestu prowadzonego w formie piennej jest mniejsza niż agrestu krzaczastego, dlatego należy dość zdecydowanie przeprowadzać cięcie odnawiające i prześwietlające, bo tylko w ten sposób można utrzymać obfite plonowanie i dobrą jakość owoców.

W trakcie prowadzenia uprawy agrest wymaga nawożenia organicznego i mineralnego. Nawozy organiczne w postaci dobrze rozłożonego obornika lub kompostu w ilości 30 kg na 10 m2 stosuje się zwykle co 3 lata. Nawóz należy płytko przekopać z wierzchnią warstwą gleby. Nawozy mineralne stosuje się każdego roku, a najważniejszymi ich składnikami są azot i potas. W warunkach działki najbardziej wygodne w użyciu są nawozy wieloskładnikowe np. Azofoska czy Fructus. Można też korzystać z nawozów jednoskładnikowych. Do nawożenia azotem najczęściej stosuje się saletrę amonową w dawce 0,20 kg/10 m2. Dawkę nawozu dzielimy na dwie równe części. Pierwszą część wysiewa się podczas pękania pąków, a drugą 1-2 tygodnie po kwitnieniu. Nawóz potasowy wysiewa się jednorazowo późną jesienią lub wczesną wiosną w dawce 0,20 kg siarczanu potasu/10 m2.

Prace pielęgnacyjne obejmują również okresowe spulchnianie i odchwaszczanie gleby, podlewanie krzewów w okresach długotrwałego braku opadów i ochronę roślin przed chorobami, a zwłaszcza przy uprawie odmian wrażliwych, przed amerykańskim mączniakiem agrestu.