Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Czy na działce potrzebne są zapylacze?

Jakie mogą być przyczyny tego, że właściwie pielęgnowane i chronione drzewa obficie kwitną, a potem nie widzimy na nich owoców? Nie wystąpiły spóźnione przymrozki, warunki pogodowe w czasie kwitnienia były optymalne dla zapylenia i zapłodnienia, tymczasem owocowanie jest bardzo słabe, lub w ogóle go brak. Przyczyną tego może być słabe zapylenie tych licznych kwiatów, gdy brakuje owadów zapylających i odmian - zapylaczy w pobliżu naszej działki.

Powstanie owocu w większości przypadków musi być poprzedzone zapyleniem kwiatu i będącym jego wynikiem - zapłodnieniem. Niedostateczne zapylenie, więc i niecałkowite zapłodnienie powoduje, że małe zawiązki opadają, a ze słabo zapłodnionych kwiatów powstają owoce o nieregularnych kształtach, zniekształcone w tych częściach, gdzie zalążki nie zostały zapłodnione. Możliwie kompletne zapylenie i zapłodnienie kwiatów jest warunkiem obfitego owocowania drzew i krzewów.

CZY OWOCE MOGĄ POWSTAWAĆ BEZ ZAPYLENIA?

Mogą, ale są to rzadkie przypadki, np. u grusz takich odmian jak: Konferencja, Komisówka, Lukasówka. Owoce takie o zmienionym zazwyczaj kształcie, nazywamy partenokarpicznymi. Większość odmian jabłoni i grusz wymaga zapłodnienia kwiatów pyłkiem i to pochodzącym z kwiatów innej odmiany (jest to tzw. zapylenie krzyżowe).

JAK MOŻEMY PODZIELIĆ ROŚLINY SADOWNICZE WEDŁUG ICH WYMAGAŃ CO DO ZAPŁODNIENIA?

Z uwagi na sposób przenoszenia pyłku dzielimy je na wiatropylne i owadopylne. U roślin wiatropylnych (orzech włoski, leszczyna) zapłodnienie może nastąpić gdy pyłek przeniesie wiatr, choć pszczoły, np. u leszczyny, mogą pobierać pyłek. Reszta roślin sadowniczych jest owadopylna - ich pyłek jest zazwyczaj ciężki i lepki, więc nie wiatr lecz owady przenoszą go z pręcików na słupki w kwiatach. W sprzyjających warunkach wiatr może spowodować zapylenie kwiatów wiśni i porzeczki czarnej, ale raczej tylko w obrębie korony odmiany, która może być zapłodniona własnym pyłkiem. Nadzieje, że wiatr przyniesie pyłek z drzew sąsiadów na nasze jabłonie są złudne i trzeba polubić pszczoły i inne owady zapylające, mimo iż bliskie sąsiedztwo uli jest czasami uciążliwe.

Obecność dużej liczby owadów zapylających w czasie kwitnienia, jest warunkiem obfitego owocowania.

Rośliny sadownicze można też podzielić na mogące zapłodnić się (bo zapylić mogą się zawsze!) własnym pyłkiem - odmiany samopłodne, potocznie nazywane samopylnymi oraz wymagające do zapłodnienia pyłku z innej odmiany - odmiany samobezpłodne, potocznie zwane obcopylnymi. Samopłodne są prawie wszystkie odmiany malin, porzeczek, agrestu, brzoskwini i poziomki, dużo odmian truskawki (choć w różnym stopniu), większość odmian winorośli. Samopłodne są wiśnie: North Star, Nefris i Lutówka, śliwy: Bluefree, Cacanska Lepotica, Opal, Stanley i Węgierki: Wangenheima, Zwykła i Wczesna.

Powszechnie uprawiane odmiany czereśni są samobezpłodne (wyjątkiem jest odmiana Stella) i jeśli na naszej działce rośnie kilka drzew czereśni jednej odmiany, a w pobliżu nikt czereśni nie uprawia, nie doczekamy się owoców! Większość odmian jabłoni jest częściowo lub całkowicie samobezpłodna i wymaga zapłodnienia pyłkiem innej odmiany „zapylacza". Także u grusz owocowanie po zapłodnieniu własnym pyłkiem jest zwykle słabe. Niektóre odmiany jabłoni np. Wealthy, James Grieve, Jonathan, mogą owocować samopłodnie, ale dają mało i niewyrośniętych owoców. Zapłodnienie pyłkiem z innej odmiany jest prawie zawsze korzystne dla wielkości i jakości plonów, także w przypadku odmian samopłodnych i partenokarpicznych.

KTÓRE ODMIANY SĄ ZŁYMI, A KTÓRE DOBRYMI ZAPYLACZAMI?

Odmiany których pyłek słabo kiełkuje lub jest źle wykształcony to Piękna z Boskoop, Cesarz Wilhelm, Close, Witos, Jonagold, a u grusz m.in. Lukasówka i Dobra Szara. Dobrymi zapylaczami są Oliwka Inflancka, James Grieve, Golden Delicious, Lobo, Gloster. Są też pary odmian nie mogących zapłodnić się wzajemnie: Boskoop-Kronselska, Golden Delicious-Jonagold, Starking-Starkrimson, Bonkreta Wiliamsa-Dobra Ludwika. Szczególnie dobrego zapłodnienia wymagają grusze, dość niechętnie odwiedzane przez pszczoły, oraz wiśnie i porzeczka czarna, a z jabłoni odm. Melrose. Większość odmian leszczyny wielkoowocowej jest samobezpłodna, więc musimy posadzić kilka odmian. Orzech włoski, mimo że samopłodny, dla dobrego owocowania wymaga też posadzenia przynajmniej dwóch odmian, różniących się terminem kwitnienia.

CO MOŻEMY ZROBIĆ DLA DOBREGO ZAPŁODNIENIA KWIATÓW NASZYCH DRZEW I KRZEWÓW?

Najwięcej może zrobić przyroda, bo od warunków pogodowych zależą i długość okresu kwitnienia i obloty owadów zapylających. Owadów zapylających jest coraz mniej, co jest wynikiem niefachowo prowadzonej ochrony przed szkodnikami. Możemy starać się o bliską lokalizację uli i przestrzegać okresów prewencji. Pszczoły nie lubią latać zbyt daleko nad pełnym przeszkód (drzewa, żywopłoty) terenem działkowym, zwłaszcza jeśli w pobliżu znajdują się uprawy roślin miododajnych. Czasami okres kwitnienia jest bardzo krótki i wtedy przy niedostatecznej liczbie owadów zapylających, owocowanie będzie słabe. Panuje powszechnie pogląd, że na działkach jest taka różnorodność odmian iż zawsze znajdą się odpowiednie zapylacze dla naszych drzew. Lepiej się jednak upewnić jak daleko się one znajdują. Jabłonie i grusze dla dobrego owocowania wymagają zapylaczy w bliskim sąsiedztwie!

CO ZROBIĆ GDY W POBLIŻU BRAK ODMIAN-ZAPYLACZY, A I OWADÓW ZAPYLAJĄCYCH PRAWIE NIE WIDAĆ?

Trzeba przynieść sporą ilość kwitnących gałęzi, odciętych z odmiany-zapylacza i ustawić w wiadrach z wodą w pobliżu naszych drzew. Owady przeniosą pyłek i spowodują zapłodnienie kwiatów, jeśli tylko nie będzie dużej różnicy w rozwoju kwiatów odmiany-zapylacza i odm. zapylanej. Gdy brak jest także owadów - musimy je zastąpić. Zbieramy pyłek z kwiatów odmiany-zapylacza, pocierając pylącymi kwiatami o gęste sitko. Zebrany pyłek nanosimy pędzelkiem na znamiona słupków 2-3 kwiatów w co 2-4 kwiatostanie. Zabieg wykonujemy przy temp. ok. 20°C w okresie 3-4 dni od otwarcia kwiatów, a najlepiej jeśli wykonamy go dwukrotnie, w odstępie 2-dniowym. Jest dość pracochłonny ale daje dobre rezultaty!