Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Zanim posadzimy winorośl

winoroslKrzew winny jest jedną z najstarszych roślin udomowionych przez człowieka. Od niepamiętnych czasów fascynował swoimi wspaniałymi owocami, żywotnością i bujnym wzrostem. Z powodu dużego znaczenia gospodarczego i opłacalności uprawy otaczano go zawsze staranną opieką. W Polsce, gdzie klimat jest surowy, warto więc szczególnie o niego zadbać. Uprawę winorośli ułatwia znajomość wymagań, podstawowych cech i zasad rozwoju tych roślin.

Zachętą do posadzenia winnego krzewu są przede wszystkim odżywcze właściwości owoców. Zawierają one wodę (75-85%), cukry (10-20%), kwasy organiczne (0,5-1,4%), białka (0,15-0,9%), pektyny (0,3-1%), związki mineralne (0,3-0,5%) i niewielkie ilości witamin A, B1, B2 i C. Coraz większą wagę przywiązuje się także do właściwości zdrowotnych winogron. Są one szczególnie duże u ciemnych jagód. W ich skórce znajdują się związki chemiczne o właściwościach antybakteryjnych, antywirusowych oraz zapobiegających miażdżycy naczyń krwionośnych.

Winorośl jest rośliną umiarkowanej strefy klimatycznej. Do swojego rozwoju wymaga jednak więcej światła słonecznego i ciepła niż inne, popularne u nas gatunki krzewów. W okresie wegetacji najlepszy jest wzrost i plonowanie krzewów rozwijających się w temperaturze 25-30°C. Dlatego w północnej i wschodniej części kraju winorośl najlepiej udaje się w zacisznych miejscach, przy ścianach budynków i ogrodzeniach. Stanowiska uprawy powinny mieć południową wystawę, a krzewy być nasłonecznione przez możliwie najdłuższą część dnia.

Winorośl ma skromne wymagania glebowe. Pod uprawę nadają się różne rodzaje gleb, z wyjątkiem ciężkich i podmokłych. Najlepsze są gleby lekkie, łatwo nagrzewające się o wysokiej zawartości próchnicy. Większość uprawianych u nas odmian dobrze rośnie przy słabo kwaśnym odczynie gleby: pH 6,0-6,5. Pozostałe odmiany szlachetne najlepiej czują się przy odczynie obojętnym: pH 7,0.

Przed posadzeniem winnego krzewu należy pamiętać, że cechuje go silny wzrost, który jest szczególnie intensywny w czerwcu i lipcu. W ciągu sezonu długość jednorocznych pędów (latorośli) niektórych odmian osiąga 5-6 m. Jedną z podstawowych zasad rozwoju winorośli jest dominacja wierzchołkowa, objawiająca się najsilniejszym wzrostem pędów położonych w górnych partiach krzewu. Dominacja wierzchołkowa ułatwia formowanie krzewów z wysokim pniem, ale dostarcza również kłopotów z zachowaniem wybranej formy. Większość nowych, silnych przyrostów pojawia się na peryferiach krzewu. Cięcie jest jedyną skuteczną metodą utrzymania rozmiarów i wyglądu krzewu, regulującą równocześnie jego owocowanie. Wybór metody prowadzenia krzewu, a tym samym określenie jego przybliżonej wielkości, powinien być podjęty przed sadzeniem. Pozwala to właściwie wyznaczyć miejsce sadzenia oraz określić wzajemną odległość krzewów w rzędzie i zakupić odpowiednią liczbę sadzonek. Przy cięciu roślin na głowę sadzi się je co 0,8-1,0 m, a przy formach szpalerowych i różnego rodzaju „kurtynach" co 1,5-2,0 m. Zarówno winorośle nowo sadzone, jak i owocujące przycina się na przedwiośniu - w marcu.

Amatorzy wybierając odmianę powinni brać pod uwagę nie tylko smak, wygląd owoców i plenność, ale również niezawodność owocowania. Jest to w znacznej mierze związane z odpornością na choroby grzybowe i wytrzymałością na niskie temperatury. Cechy te są domeną tzw. mieszańców (hybryd), które powstały ze skrzyżowania winorośli europejskiej z gatunkami amerykańskimi oraz azjatyckim. Takie odmiany starszych i nowszych mieszańców jak: Reform, Suwile, Iza, Supaga, Prim, Himrod, Aurora, Bianca, Seyval, V 64 035 (jasne owoce) oraz Price, Cascade, Einset, Reliance, Canadice, Alwood, Alden (ciemne owoce) trafiają w różne gusta. Aby wydłużyć czas zbioru owoców warto posadzić odmiany o różnej porze dojrzewania. Zbiory rozpoczynają się w połowie sierpnia np. (Reform, Price), a kończą w październiku (Alden, V 64 035).

Winorośl szlachetna dostarcza najbardziej atrakcyjnych owoców. Jednocześnie ma znacznie większe wymagania niż mieszańce. Odpowiednie dla niej warunki uprawy można stworzyć w małych tunelach foliowych lub szklarniach. Krzewy odmian tam rosnących, takich np. jak Topas, Danlas, Skarb Pannonii, Boglarka, Danam, Datal, Frankentalskie Niebieskie, Ran Haburski, dostarczają pięknych winogron, przewyższających swoim smakiem owoce importowane.

Jedną z częstszych przyczyn niepowodzeń w uprawie są uszkodzenia mrozowe pąków położonych na łozie - ubiegłorocznych pędach zdrewniałych w okresie zimowym. Oczka większości odmian szlachetnych przemarzają w temperaturze poniżej - 16°C. Najbardziej wytrzymałe na mróz (np. Chrupka Złota i Różowa) znoszą bez większego uszczerbku temperatury do - 20°C. Pąki mieszańców wytrzymują od -20 do -30°C. Mrozoodporność zależy nie tylko od odmiany, ale również od wieku roślin i warunków pogodowych. Po chłodnym, deszczowym lecie i wczesnych przymrozkach jesiennych powodujących defoliację, zdolność do dobrego przezimowania obniża się. Także młode rośliny znoszą mrozy słabiej niż starsze. Dlatego do trzeciego roku po posadzeniu zaleca się okrywanie krzewów wszystkich odmian. Kopczyk z torfu, trocin, igliwia lub lekkiej gleby powinien być nieco szerszy, tak aby okrywał nie tylko pień i pędy, ale zabezpieczał również nasadę korzeni. Przemarzają one już jeśli temperatura gleby spadnie poniżej -7°C. Okrywanie roślin ułatwia sadzenie w zagłębieniu, tzw. misie o średnicy 40-50 cm i głębokości około 20 cm.

Winorośl jest wrażliwa na działanie niskich temperatur także w okresie wegetacji. Nabrzmiałe pąki, wytrzymują do -3°C, młode latorośle przemarzają przy -1,5°C. Zagrożenie przymrozkami wiosennymi jest duże, chociaż winorośl rozpoczyna wegetację późno, przy temperaturach przekraczających 10°C dla powietrza i 7-9°C dla gleby. Pąki nabrzmiewają zazwyczaj w połowie kwietnia, a wzrost latorośli rozpoczyna się w maju. Jesienią niedojrzałe jagody niszczone są przez przymrozki -2, -3°C. W pełni dojrzałe wytrzymują do -4°C.

Winorośl kwitnie w połowie czerwca i jest wiatropylna. Kwitnienie trwa z reguły 10-14 dni. Niemal wszystkie uprawiane w Polsce odmiany mają kwiaty obupłciowe i są samopylne. Deszczowa pogoda w okresie kwitnienia, połączona ze spadkiem temperatur poniżej 15°C prowadzi często do złego zawiązania jagód i powstania brzydkich, tzw. przestrzelonych gron. Gdy krzewy kwitną, nie wykonuje się podlewania i uprawek gleby podnoszących wilgotność powietrza i mogących mieć negatywny wpływ na zawiązywanie. Kwiatostany położone są na latoroślach (pędach zielnych).

W okresie letnim pojawiają się na latoroślach pędy boczne nazywane pasierbami. Skracanie bądź usuwanie pasierbów wraz z wyłamywaniem nadmiaru latorośli głównych i ich przycinaniem stanowi podstawę tzw. cięcia letniego. Pomaga ono otrzymać dorodne i ładnie wybarwione owoce oraz zachować dobrą zdrowotność krzewów. Drzewa i krzewy owocowe są najchętniej sadzone jesienią. W sklepach znajduje się wtedy największy wybór materiału szkółkarskiego. Najlepiej przyjmują się ukorzenione sadzonki winorośli z pojemników. Sadzenie wykonuje się zarówno jesienią, zachowując opisane wcześniej środki bezpieczeństwa, jak i wiosną. Zakupione jesienią sadzonki przechowuje się do wiosny w chłodnej piwnicy lub altanie, umiarkowanie je podlewając. Można je także pozostawić na parapecie w domu. Przejdą one okres spoczynku bezwzględnego. Pod koniec zimy rozpoczną wegetację. Jeśli trzeba przesadza się je do większego pojemnika, pielęgnuje w domu, hartuje i sadzi do gruntu w drugiej połowie maja, gdy minie niebezpieczeństwo wystąpienia przymrozków.