Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Pigwa - wspaniała roślina amatorska

Pigwa Cydonia oblongaPigwa (Cydonia oblonga) rodzi wspaniałe owoce, które są cenione ze względu na wartości przetwórcze i walory odżywcze. Przede wszystkim są one bogate w pektyny, witaminę C, potas i fosfor. Owoce spożywane są w stanie przetworzonym, ponieważ nawet w pełnej dojrzałości są bardzo cierpkie. Duża zawartość pektyn powoduje, że z owoców pigwy można robić doskonałe galaretki. Innymi smakowitymi przetworami są konfitury, dżemy i nalewki. Dodawana do przetworów z innych owoców nadaje im specyficzny smak i niepowtarzalny aromat. Dawniej wykorzystywano ją jako lek ziołowy. Przede wszystkim uznawano jej działanie antybakteryjne. Syrop z pigwy był stosowany w infekcjach gardła oraz na biegunki.

Pigwa jest popularna w Turcji, Chinach, Iranie, Argentynie, Maroku i Rumunii. Kraje te należą do największych producentów owoców pigwy na świecie. W Polsce dopiero w ostatnich latach ponownie zainteresowano się pigwą. Warto wrócić do tego gatunku i ponownie wprowadzić go na działki i do ogrodów przydomowych.

Pigwa pochodzi najprawdopodobniej z Kaukazu, gdzie do dzisiaj można ją spotkać w stanie dzikim. Jest niewielkim drzewem lub krzewem dorastającym do wysokości 5-7 m. Pędy ma ciemnoszare, gładkie, bez jakichkolwiek cierni, liście owalne, duże, do 10 cm długości, mięciutkie, jedwabiste, z wierzchu ciemnozielone i lśniące, pod spodem miękko omszone, szarawe. Po spodniej stronie pokryte gęstym kutnerem. W zależności od odmiany różnią się zabarwieniem blaszki i omszeniem.

Pąki kwiatowe powstają na jednorocznych pędach oraz na krótkopędach. Kwitnienie drzew rozpoczyna się około połowy maja, dlatego kwiaty bardzo rzadko są uszkadzane przez przymrozki wiosenne. Są one okazałe, o średnicy około 5 cm, barwy białej lub lekko różowej o wspaniałym zapachu. W czasie pełni kwitnienia zapach ten czuje się w promieniu kilkunastu metrów od kwitnącego drzewa, które jednocześnie wygląda bardzo dekoracyjnie. Nie ma większych kłopotów z zapyleniem i zawiązaniem owoców, ponieważ pigwa jest w większości samopłodna. W każdym roku wymaga przerzedzania zawiązków, gdyż opad czerwcowy nie jest u niej zbyt obfity. Zabieg ten wpływa korzystnie na jakość owoców oraz regularność plonowania.

W obrębia gatunku Cydonia oblonga wydzielono pięć podgatunków, w zależności od kształtu owoców lub pokroju drzewa. Odmiany pigwy znajdujące się w produkcji należą do dwóch z nich. Pierwszym jest Cydonia oblonga var. maliformis (Mili.) o owocach kształtem przypominających jabłka. Przedstawicielem tej grupy jest odmiana Vranja. Drugą grupę stanowią odmiany należące do Cydonia oblonga var. pyriformis (Kirchn.), o owocach mających kształt nieregularnej gruszki. Taką odmianą jest Lescovacka.

Owoce pigwy są początkowo zielone, mocno omszone. Po osiągnięciu dojrzałości zbiorczej skórka jest prawie naga, żółta, gładka, a owoce pięknie pachną. Cechą charakterystyczną jest zielone zabarwienie działek kielicha, które pozostaje nawet po dojrzeniu owoców. U większości uprawianych odmian owoce są duże. Przeciętna masa waha się w granicach 200-250 g. W pełni dojrzałe drzewo pigwy daje przeciętnie 15-20 kg owoców. Należy pamiętać, że nasiona pigwy są trujące, zatem lepiej ich nie spożywać.

Miąższ pigwy jest zawsze zwarty, kamienisty, szybko utleniający się po przekrojeniu. Mimo twardości bardzo łatwo ulega odgnieceniom i uszkodzeniom mechanicznym. W czasie zbioru trzeba zwrócić uwagę na to, aby owoców mocno nie przyciskać ani nimi nie rzucać. Obite owoce łatwo podlegają procesom gnilnym. Owoce dojrzewają od września do końca października. Powinno się je trzymać na drzewie jak najdłużej, aby osiągnęły właściwy smak i aromat. Jednak zebrane zbyt późno mogą pękać. Pękanie owoców może być spowodowane także warunkami pogodowymi w okresie jesieni. Jeśli występują okresy suszy na przemian z okresami obfitych opadów, to niebezpieczeństwo pękania jest wtedy większe. Spękania mogą pojawiać się od strony szypułki bądź od strony kielicha, natomiast w skrajnych przypadkach obejmują cały owoc. Taki spękany owoc nadaje się do wykorzystania pod warunkiem, że nie rozpoczęły się jeszcze procesy gnilne. W chłodnym pomieszczeniu owoce pigwy można przechować przez kilka miesięcy. Nie powinno się ich przechowywać w pomieszczeniu z innymi owocami, które łatwo przechodzą intensywnym aromatem pigwy.

Pigwa jest rośliną o dużych wymaganiach, co do gleby i stanowiska. Podobnie jak grusza lepiej rośnie i owocuje na glebach żyznych, ciepłych, o uregulowanych stosunkach wodnych. Nie czuje się dobrze na stanowiskach, na których przez długie okresy w sezonie wegetacyjnym utrzymuje się woda. Reaguje wtedy wyraźnym osłabieniem wzrostu i masowym zrzucaniem zawiązków Podobne objawy występują przy zbytnim przesuszeniu gleby. Pigwa jest gatunkiem doskonale rosnącym i owocującym na glebach dostatecznie wilgotnych. Wymaga lekko kwaśnego odczynu gleby (pH 5,9 -6,5). Przy pH zasadowym (powyżej 7) na liściach pojawiają się chlorozy związane ze złym pobieraniem żelaza. Uprawiana w dobrych warunkach wydaje zadowalający plon, rodząc owoce o wspaniałym smaku. Można ją sadzić i na lżejszych glebach, lecz nie jest wtedy tak plenna i długowieczna jak na glebie cięższej.

Pigwa jest gatunkiem mało wytrzymałym na mróz, dlatego lepiej jest sadzić ją na wiosnę. Pozwoli to drzewu lepiej przygotować się do niekorzystnych warunków zimowych. Przed zimą dobrze jest usypać kopczyk tak, aby zakryć miejsce połączenia odmiany szlachetnej z podkładką. W razie przemarznięcia części nadziemnej będzie można wtedy odtworzyć część nadziemną z pąków znajdujących się poniżej kopczyka. Należy pamiętać także o ochronie systemu korzeniowego, zwłaszcza w rejonach gdzie spadki temperatury w okresie zimowym są znaczne.

Najpowszechniej stosowanymi podkładkami dla pigwy są typy pigwy: A, C, S. Nie należy jej sadzić na gruszy kaukaskiej, z którą wykazuje objawy niezgodności. Chcąc zabezpieczyć korzenie przed przemarzaniem dobrze jest wyłożyć miejsce wokół drzewa ściółką, co w bezśnieżną zimę zabezpieczy korzenie przed uszkodzeniem.

Pigwa wymaga umiejętnego cięcia. Zbyt silne cięcie przyczynia się do wyrastania dużej liczby gałązek zakończonych pąkiem kwiatostanowym. W kolejnym roku obserwuje się obfite kwitnienie i zawiązywanie owoców, co prowadzi do masowego opadania. Zasadnicze cięcie powinno być wykonywane w pierwszych latach po posadzeniu, celem uformowania koron. W starszym wieku powinno się je ograniczyć do cięcia prześwietlającego. Wtedy należy także usuwać gałęzie chore i zaschnięte. Z uwagi na niebezpieczeństwo przemarzania drzew zabieg ten lepiej wykonać wiosną, po ruszeniu wegetacji. Drzewa pigwy można prowadzić zarówno w formie drzewa jak i krzewu. Poleca się dwie formy korony. Jedna zbliżona do naturalnej z wyraźnie zaznaczonym przewodnikiem. Druga pucharowa (wazowa, kotłowa) bez przewodnika.

Pigwa nie jest zbyt wymagająca jeśli chodzi o nawożenie. Szczególnie należy unikać zbyt obfitego nawożenia azotowego, zwłaszcza na glebach żyznych. W ten sposób pobudza się ją do wzrostu, przez co opóźnia się wchodzenie w okres owocowania, a niezdrewniałe przed zimą pędy narażone są na przemarzanie. Dobremu owocowaniu sprzyjają natomiast nawozy potasowe i fosforowe. Częstotliwość nawożenia zależy od rodzaju gleby, na której rośnie pigwa. Im gleba jest żyźniejsza i zasobniejsza w składniki pokarmowe tym nawożenie powinno być rzadsze.

Pigwa jest atakowana przez te same choroby i szkodniki, co grusza. W naszych warunkach parch gruszy występuje na pigwie niezwykle rzadko. Duży kłopot stanowi zaraza ogniowa, na którą pigwa jest bardzo wrażliwa. Objawy porażenia są takie jak na gruszach zwłaszcza charakterystycznie przegięte młode pędy. U pigwy choroba ma gwałtowniejszy przebieg. W krótkim czasie może doprowadzić do zabicia drzewa. W zapobieganiu choroby duże znaczenie odgrywa właściwa agrotechnika. Należy unikać silnego cięcia czy obfitego nawożenia azotem co prowadzi do intensywnego wzrostu. Udowodniono, ze drzewa o dużym wigorze są bardziej narażone na zarazę ogniową i szybciej rozprzestrzenia się ona w koronie. Trzeba także unikać sadzenia w pobliżu pigwy drzew i krzewów innych roślin żywicielskich np. irga, jarzębina, ognik, głóg. Oprócz tego ważne jest stosowanie preparatów miedziowych wiosną, zwłaszcza gdy w poprzednim roku wystąpiły objawy zarazy ogniowej Po zauważeniu objawów choroby należy niezwłocznie wyciąć porażone części i zniszczyć je. Cięcie powinno byc wykonane z „zapasem" to znaczy około 15 cm poniżej miejsca infekcji