Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Uprawa porzeczek

uprawa porzeczekPorzeczki uprawiane są niemal w każdym ogrodzie działkowym i przydomowym. Istnieje duża różnorodność gatunków i odmian porzeczek, łącznie z mieszańcami międzygatunkowymi. Różnice między nimi polegąją m.in. na pokroju roślin, podatności na choroby i szkodniki, terminie kwitnienia i dojrzewania owoców. Różne są też walory użytkowe owoców oraz ich wygląd, np. barwa czarna z różnymi odcieniami i z różnym nasileniem połysku, zielona, biała i żółta do żółtopomarańczowej oraz od różowej do ciemnoczerwonej. Na podkreślenie zasługuje możliwość prowadzenia roślin w różnych formach, jak: krzewy wolno stojące, formy pienne, rośliny jednopędowe w formie stożka lub 3-5-pędowe w formie szpaleru.

Wymienione czynniki sprawiają, że uprawa porzeczki może być istotnym elementem zwiększenia walorów estetycznych i ozdobnych, a także użytkowych ogrodu. Jednak pełne wykorzystanie tych walorów jest możliwe przy uprawie właściwych gatunków i odmian, zastosowaniu odpowiednich dla nich form prowadzenia i niezbędnych zabiegów agrotechnicznych.

GATUNKI I ODMIANY

Porzeczka czarna uprawiana jest na działkach głównie dla celów przetwórstwa domowego. Uzyskuje się z niej przetwory, np. dżemy, galaretki i soki, o wyjątkowych walorach smakowych oraz dietetycznych. Owoce porzeczki czarnej rzadziej używane są do bezpośredniego spożycia, chociaż spożywanie ich w stanie świeżym jest szczególnie wskazane ze względu na wysoką zawartość witamin, zwłaszcza witaminy C. Przez wiele bowiem osób zapach świeżych owoców tego gatunku nie jest akceptowany. Istnieją jednak odmiany deserowe o znikomej intensywności „porzeczkowego zapachu" (np. Bona). Do uprawy w ogrodach zalecane są szczególnie odmiany: Bona, Ceres i Ben Sarek. Celowa może być też uprawa odmiany Titania.

Bona. To polska odmiana o rozłożystym pokroju krzewu, średnio podatna na przemarzanie. Jest odporna na mączniaka i mało podatna na choroby powodujące opadanie liści. Owoce deserowe dojrzewają we wczesnym terminie, są bardzo duże i smaczne.

Ceres. Polska odmiana, odporna na wielkopąkowca porzeczkowego, mało podatna na mączniaka oraz opadzinę liści, lecz dość podatna na rdzę wejmutkowo-porzeczkową. Owoce dojrzewają w średnim terminie, są duże z pojedynczymi, małymi owocami w gronie. Mają tendencję do opadania.

Ben Sarek. To szkocka odmiana o słabym wzroście i wzniesionym pokroju krzewu, mało podatna na przemarzanie. Jest odporna na mączniaka, lecz podatna na wielkopąkowca. Owoce duże, wyrównane w gronie, dojrzewają równomiernie w średnio wczesnym terminie.

Titania. Szwedzka odmiana o silnym wzroście i wzniesionym pokroju, mało podatna na przemarzanie i choroby. Owoce dojrzewają równomiernie, nie osypują się. Są one średniej wielkości, wyrównane w gronie. W sadzonki tej odmiany należy zaopatrzyć się w renomowanej szkółce, aby uniknąć zamieszania mało wartościowymi roślinami.

Porzeczka czerwona może stanowić bardzo cenny surowiec do przetwórstwa domowego, ale jest też atrakcyjnym owocem deserowym. Przy odpowiednim doborze odmian, stosując dodatkowo daszki przeciwdeszczowe, można zbierać świeże owoce przez okres dwóch do trzech miesięcy. Ponadto forma pienna, stożkowa lub szpalerowa może nadawać niepowtarzalnego uroku owocowej części działki, niezależnie od pory roku. Do odmian szczególnie cennych w uprawie ogrodowej można zaliczyć: Jonkheer van Tets, Detvan, Tatran i Rosetta.

Jonkheer van Tets. To odmiana o bardzo silnym wzroście i wzniesionym pokroju krzewów, średnio podatna na opadzinę liści. Jest bardzo wczesna, dlatego narażona jest na uszkodzenia przymrozkowe kwiatów. Grona są długie z dużymi, ciemnoczerwonymi, smacznymi owocami.

Detvan.  Wzrost jej jest silny, a pędy sztywne. Często pędy wyginają się pod ciężarem owoców, a niekiedy nawet wyłamują się. Odmiana jest mało podatna na opadzinę liści. Owoce dojrzewają w średnio wczesnym terminie. Grona są średniej długości, owoce żywoczerwone, dość duże i smaczne.

Tatran. Pochodzenie, status odmiany w Polsce, wzrost i pokrój krzewów oraz odporność na choroby są podobne jak odmiany Detvan. Jest to średnio późna odmiana (dojrzewanie pod koniec lipca), a jej owoce mogą utrzymywać się na krzewie bardzo długo. Grona są bardzo długie, owoce wyrównane, średniej wielkości, ciemnoczerwone, dość smaczne.

Rosetta. To odmiana o silnym wzroście i wzniesionym pokroju. Często jej pędy rozginają się pod ciężarem owoców. Jest mało podatna na opadzinę liści. Grona są bardzo długie, owoce bardzo duże lub duże, jasno czerwone i dość smaczne.

Porzeczka biała zbliżona jest pochodzeniem, wyglądem krzewów i cechami użytkowymi do porzeczki czerwonej. Odpowiednimi odmianami na działki są: Biała z Juterbog i Blanka.

Biała z Juterbog. Odmiana o średnio słabym wzroście, mało podatna na opadzinę liści. Grona są średniej długości z wyrównanymi, dość dużymi owocami. Są one smaczne, słodko-winne.

Blanka. Rośnie umiarkowanie, posiada sztywne pędy, ale wyginające się pod ciężarem owoców. Jest mało podatna na opadzinę liści. Owoce dojrzewają w średnio późnym terminie, nie opadają. Grona są długie z dużą liczbą wyrównanych owoców średniej wielkości, o kwaśnym smaku.

Porzeczka złota, chociaż posiada jadalne owoce, nie jest uprawiana „na owoc". W szkółkarstwie sadowniczym używana jest jako podkładka w produkcji sadzonek piennych form porzeczki i agrestu. W ogrodach może być bardzo atrakcyjnym krzewem ozdobnym. Krzew o wysokich do 2 m, sztywnych, rozgałęzionych pędach, w czasie kwitnienia pokrywa się obficie żółtymi kwiatami o złotym odcieniu. Ozdobne są też liście: jasnozielone, błyszczące przez wiosnę i lato, a przebarwiające się na żółtobrązowo w jesieni. Owoce zebrane są w krótkie grona, bardzo atrakcyjne z wyglądu, czarne, z bardzo silnym połyskiem, jakby „metalizowane".

Porzeczkoagrest, którego sadzonki dostępne są w niektórych sklepach ogrodniczych nazywa się Josta. Jest to mieszaniec międzygatunkowy, wywodzący się od porzeczki czarnej i agrestu. Krzew rośnie bardzo silnie, pokryty jest obficie żywozielonymi, błyszczącymi liśćmi. Pędy praktycznie nie mają kolców. Owoce zebrane po kilka w małe grona, zbliżone są wyglądem do agrestu, chociaż zachowały zapach czarnej porzeczki. Używane są głównie w przetwórstwie domowym.

FORMY PROWADZENIA

Forma prowadzenia roślin zależy głównie od gatunku, kierunku użytkowania i upodobań estetycznych użytkowników działki. Może to być forma wolno stojąca, pienna, stożkowa lub szpalerowa.

Forma wolno stojąca. Ten sposób formowania krzewów stosowany jest zwykle przy uprawie porzeczki czarnej, gdyż konieczna jest częsta wymiana pędów. Owoce najwyższej jakości uzyskuje się na jednorocznym odcinku dwuletniego i trzyletniego pędu. Dlatego w krzewie nie powinno być starszych pędów niż trzyletnie. Odstęp pomiędzy roślinami powinien wynosić około ,1,2-1,5 m.

Rośliny porzeczki złotej i porzeczkoagrestu, jako ozdobne, powinny być prowadzone w formie pojedynczego, wolno stojącego krzewu. W przypadku tych gatunków, w krzewie mogą pozostawać pędy starsze niż trzyletnie, ale nie można dopuścić do nadmiernego zagęszczenia pędów. Między krzewami powinna też być zachowana odległość, przynajmniej 2 m.

Forma pienna. Do formy piennej najbardziej nadaje się porzeczka czerwona i biała. Powstaje ona w ten sposób, że na silnym, prostym pędzie porzeczki złotej szczepi się odmianę gatunku uprawnego, z którego formuje się koronę krzewu. Roślina powinna być przywiązana do mocnego słupka. Odstęp pomiędzy roślinami powinien wynosić 1,0-1,2 m.

Forma stożkowa. Do formy stożkowej najbardziej nadaje się porzeczka czerwona i biała. Formowanie polega na pozostawieniu w roślinie tylko jednego pędu i wraz z pędami bocznymi prowadzeniu go w kształcie stożka. Każda roślina prowadzona jest przy pojedynczym słupku lub np. przy paliku bambusowym, przywiązanym do rusztowania z poziomo rozciągniętym drutem. Rozgałęzienia boczne formuje się w taki sposób, aby zapewnić dostęp światła do każdej części korony. Odległość pomiędzy roślinami w rzędzie powinna wynosić około 0,5-0,7 m. Prowadzenie poprzeczki czerwonej lub białej w formie stożkowej daje możliwość produkcji owoców najwyższej jakości, tj. uzyskania długich, pełnych gron z dużymi, wyrównanymi owocami.

Forma szpalerowa. Do tego sposobu prowadzenia, podobnie jak w formie piennej i stożkowej, najbardziej nadaje się porzeczka czerwona i biała. Formowanie polega na przywiązaniu do drutów rozciągniętych na wysokości około 0,6, 1,0 i 1,4 m trzech do pięciu pędów z każdej rośliny. Odległość pomiędzy roślinami w rzędzie powinna wynosić od 0,9 do 1,5 m.

ZABIEGI AGROTECHNICZNE

Ściółkowanie. Praktycznym sposobem utrzymania gleby, przy każdej formie prowadzenia porzeczki, jest ściółkowanie pasa szerokości 0,6-0,9 m w rzędzie roślin czarną agrotkaniną. Zapobiega ona wyrastaniu chwastów, przepuszczając wodę deszczową, a ograniczając parowanie. Agrotkaninę można pokryć dodatkowo warstwą kory z drzew, przez co podłoże wygląda bardziej naturalnie.

Daszki przeciwdeszczowe. Stosuje się w celu ograniczenia gnicia owoców i wydłużenia okresu przetrzymywania dojrzałych owoców na krzewie. Wykonuje się go w ten sposób, że mocną przezroczystą folię szerokości 1,5-2,0 m rozciąga się nad rzędem porzeczek. Folię przymocowuje się do odpowiedniego rusztowania w ten sposób, aby nie uległa ona uszkodzeniu przez wiatr i gromadzącą się wodę opadową.

Nawadnianie. Jest to zabieg w wielu przypadkach konieczny do uzyskania plonu owoców wysokiej jakości. Warunkiem dorodnego plonu jest dobra kondycja roślin. Ponadto przy niepełnym zaopatrzeniu w wodę tylko niewielka liczba z zawiązanych owoców może utrzymać się w gronie, a te nie osiągają pełnej wielkości. Ściółkowanie a zwłaszcza stosowanie daszków przeciwdeszczowych wymusza stosowanie nawadniania.