Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Oliwka europejska

Drzewo oliwne należy do najstarszych roślin uprawnych. W Małej Azji i w południowo-wschodniej Europie oliwki uprawiane są od kilku tysięcy lat. W czasach starożytnych i obecnie odgrywały ważną rolę gospodarczą dostarczając owoców, z których wytłacza się bardzo smaczny i zdrowy olej jadalny. Tylko około 10% owoców preparuje się i przeznacza do bezpośredniego spożycia. Drzewa oliwne są niezwykle długowieczne. W krajach śródziemnomorskich, ojczyźnie oliwek, gdzie rosną w naturze lub są uprawiane od tysięcy lat, spotyka się egzemplarze liczące od tysiąca do dwóch tysięcy lat.

Oliwka (Olea europaea) należy do rodziny oliwkowatych (Oleaceae) i ma u nas swoich krewniaków, do których należą bez lilak, jaśminowiec i ligustr. Oliwki to niewysokie drzewa dorastające w naturze do 12 m, a w uprawie do około 5 m. Stare drzewa są podobne do naszych wierzb przydrożnych. Pnie są szare, pokręcone, często wypróchniałe, gałązki drobne, cienkie, delikatne, zwisające, pokryte zielono-srebrnymi, drobnymi i wąskimi listkami, które z wierzchu są skórzaste i zielone, zaś od spodu srebrzyste, pokryte kutnerem. Liście nie opadają na zimę.

Oliwka zakwita w maju. Kwiaty ma żółtawe, niepozorne, zebrane w grona, pachnące, podobne do kwiatów oliwnika (Eleagnus), który rośnie u nas w parkach i na zieleńcach. Kwiaty są samopylne. Owoce po wyrośnięciu są podobne do drobnych śliwek węgierek, najczęściej owalne, do 35 mm długości, lecz u niektórych odmian - okrągłe, o masie od 5 do 15 g. Początkowo zielone, w miarę dojrzewania, w październiku, przybierają barwę żółtą, oliwkową lub nawet niebieską. Owoc, tak jak śliwa, należy do pestkowców. W środku owocu znajduje się owalna pestka, otoczona przez miąższ, który zawiera około 30% tłuszczu. Drzewa oliwne nie są zbyt plenne. Przeciętnie na plantacjach zbiera się około 20 kg owoców z drzewa, a z drzew rosnących dziko o połowę mniej.

Większość oliwek uprawia się w celu wydobycia z nich bardzo smacznego oleju, bez którego trudno sobie wyobrazić południową kuchnię. Do tego celu zbiera się oliwki zupełnie dojrzałe, gniecie wraz z pestkami na walcach i wyciska olej pod potężnymi prasami.

Część oliwek przeznacza się do spożycia na świeżo. W tym celu zrywa się jeszcze niezupełnie dojrzałe i poddaje specjalnym zabiegom. Oliwki zerwane z drzewa nie nadają się do spożycia, ponieważ są bardzo gorzkie. Najpierw trzeba wypędzić z nich tę goryczkę. W tym celu zalewa się je w naczyniu 3% roztworem wodorotlenku sodowego (NaOH) i przetrzymuje około godziny, aż wodorotlenek przeniknie w głąb do połowy miąższu. Wówczas roztwór wylewa się, zaś owoce zalewa czystą wodą, którą trzeba zmieniać trzykrotnie w ciągu dnia. Po wypłukaniu nakłada się oliwki do weków lub do innych hermetycznie zamykanych naczyń i zalewa 6,5% roztworem soli kuchennej. Tak zakonserwowane można przechowywać przez co najmniej jeden rok.

W doniczce pięciolitrowej oliwka może rosnąć ponad 10 lat pod warunkiem, że otrzyma co roku niewielką dawkę nawozu wieloskładnikowego. Zimą oliwka czuje się najlepiej w pokoju widnym i niedogrzanym, w temperaturze około 16°C. Może zimować nawet w półmrocznym garażu, gdy temperatura utrzymuje się kilka stopni powyżej zera. Im wyższa temperatura pomieszczenia tym więcej światła wymaga oliwka. Marznie niestety już przy około -5°C. Wiosną wystawiona na działkę, balkon lub do ogrodu zakwita obficie, okrywając się wonnymi kwiatami. Z łatwością także wiąże owoce, które dojrzewają jesieńią.