Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Proekologiczna produkcja owoców

Owoce ekologiczne

Już od kilkudziesięciu lat w wielu krajach obserwuje się narastające dążenie do ochrony i odbudowy otaczającego nas środowiska naturalnego oraz racjonalnego korzystania z zasobów naturalnych. Wśród wielu czynników działających niszcząco na nasze środowisko są m. in. nawozy sztuczne oraz chemiczne środki ochrony roślin. Aby nie dewastować środowiska, a jednocześnie produkować dobrej jakości, zdrowe owoce należało połączyć oba te cele - co dało początek Integrowanej Produkcji Owoców, nazywanej w skrócie IPO. Celem IPO jest opłacalna produkcja pełnowartościowych owoców, uzyskanych bez szkody dla środowiska naturalnego.

Metoda Integrowanej Produkcji Owoców polega na stosowaniu w praktyce różnych metod produkcji (agrotechnicznych, genetycznych, chemicznych i innych) z uwzględnieniem wymogów ekonomicznych, ochrony środowiska i zdrowia ludzi. Jest to więc nowoczesna metoda produkcji, w której zwraca się taką samą uwagę na ochronę środowiska naturalnego, jak i na uzyskanie wysokiego plonu owoców o wysokich walorach odżywczych, bez pozostałości pestycydów i innych związków zagrażających zdrowiu. W praktyce, już od wielu lat stosuje się integrowaną metodę produkcji w uprawie jabłoni, grusz, a ostatnio także truskawek i borówki wysokiej.

Czy w warunkach działki można produkować zdrowe owoce?

Odpowiedź jest jednoznaczna - oczywiście tak. Uprawa integrowana rozpoczyna się od przygotowania miejsca pod nasadzenia. Co najmniej na rok przed planowanym sadzeniem drzew czy krzewów gleba powinna być starannie przekopana. Podczas tej czynności dokładnie wybieramy chwasty. Następnie wysiewa się nasiona roślin na zielony nawóz (łubin, żyto, gorczyca, facelia, wyka). Jeżeli gleba ma zbyt niski odczyn, to należy ją zwapnować. Na około 2-4 tygodnie przed sadzeniem stosuje się potasowe i fosforowe nawozy mineralne i glebę głęboko przekopuje.

Planując nasadzenie na działce należy wziąć pod uwagę odporność odmian na choroby. Przy uprawie jabłoni można dobrać odmiany o różnej porze dojrzewania, które są całkowicie lub prawie całkowicie odporne na parch i mączniak. W praktyce ogranicza to liczbę opryskiwań do 1 tub 2 zabiegów tylko przeciwko szkodnikom - pod warunkiem, że będzie taka potrzeba.

Do sadzenia należy wykorzystywać wyłącznie kwalifikowany (z etykietą) materiał szkółkarski. Sadzonki truskawek, krzewów jagodowych oraz drzewka powinny być zdrowe, bez widocznych objawów chorobowych na pędach, pniu czy korzeniach. Wysadzenie takiego materiału daje gwarancję, że sadzonki czy drzewka przyjmą się, będą dobrze rosły i wydadzą wczesny i obfity plon. Dla drzew i krzewów należy dobierać optymalną rozstawę sadzeń. Zbyt gęste sadzenie ogranicza ich wzrost, zmniejsza plonowanie oraz może pogarszać ich zdrowotność.

Drzewa i krzewy owocowe powinny być cięte i formowane tak, aby miały jak najlepszy dostęp światła do wszystkich partii korony. Światło ma istotny wpływ na fotosyntezę i uzyskanie plonu dobrej jakości oraz zawiązywanie się pąków kwiatowych na rok następny. Cięcie powinno być umiarkowane, aby nie wywołać intensywnego wzrostu, co źle wpływa na jakość owoców.

W pierwszych latach po posadzeniu pod drzewami i krzewami gleba powinna być wolna od chwastów. Chwasty lub rosnąca wokół roślin trawa ograniczają ich wzrost, gdyż stanowią konkurencję o wodę i składniki pokarmowe. Chwasty można zniszczyć mechanicznie przez płytkie motyczenie lub ściółkowanie. Do ściółkowania można używać takich materiałów organicznych jak: słoma, kora o średniej granulacji, pod krzewami borówki kora lub trociny, a nawet skoszona trawa. W uprawie truskawki do ściółkowania można stosować włókninę, która bardzo skutecznie eliminuje rozrastanie się chwastów, a jednocześnie nie stanowi przeszkody dla wody opadowej - woda łatwo przez nią przesiąka. Nawożenie powinno być oparte na racjonalnych potrzebach roślin. W praktyce często używa się określenia kontrolowane nawożenie drzew - co oznacza, że powinno ono być dostosowane do potrzeb określonego gatunku (wg zaleceń) oraz naszych obserwacji - jak drzewa czy krzewy rosną i jak plonują.

Aby zapewnić regularne plonowanie i dobrą jakość owoców należy przerzedzać zawiązki. Zbędne kwiaty i zawiązki owoców muszą być wcześnie usuwane, aby drzewo mogło regularnie i corocznie tworzyć pąki kwiatowe. Przerzedzanie warto stosować na wszystkich odmianach jabłoni w roku obfitego owocowania. Na działce czynność tę wykonujemy ręcznie, na przełomie czerwca i lipca.
W IPO przestrzeganie zasad integrowanej ochrony roślin to warunek podstawowy. Ogólnie można powiedzieć, że podjęcie decyzji o wykonaniu zabiegu chemicznego przeciwko określonej chorobie czy szkodnikowi musi być poprzedzone lustracją i przeglądem drzew czy krzewów. Opryskiwanie można wykonywać tylko wówczas gdy zostanie przekroczony tzw. - próg ekonomicznego zagrożenia - populacja szkodnika czy nasilenie choroby jest tak duże, że istnieje konieczność wykonania zabiegu, aby nie doszło do obniżenia wysokości i jakości plonu. Zarówno w sadzie jak i na działce nie wolno opryskiwać drzew jeśli występują pojedyncze szkodniki. Należy zawsze stosować preparaty selektywne, które nie będą niszczyły owadów pożytecznych. Opryskiwania należy stosować zawsze z zachowaniem dużej ostrożności, przestrzegając zasad BHP oraz okresów prewencji i karencji.

W proekologicznej produkcji owoców dużą rolę odgrywają nie chemiczne (mechaniczne i biologiczne) metody ograniczające występowanie na krzewach i drzewach chorób i szkodników. Podczas wiosennego cięcia drzew należy zbierać i niszczyć złoża jaj takich szkodników jak: pierścienicy nadrzewki, znamionówki tarniówki, kuprówki rudnicy, niestrzępa głogowca. W tym samym czasie na drzewach starszych na których występują rany wywołane przez raki drewna i zgorzele kory, trzeba wycinać porażoną tkankę kory i drewna, a ranę zasmarować preparatem Funaben 3.

Często wiosną, zwłaszcza na drzewach jabłoni i śliw, widzimy wiszące, zmumifikowane owoce porażone przez choroby w minionym okresie wegetacyjnym. Mumie te należy zebrać i zakopać przez co ograniczamy możliwość rozprzestrzeniania się zarodników chorób.

Wiele szkodników i form przetrwalnikowych chorób zimuje w opadłych liściach, owocach i obumarłych gałązkach. Ważnym zabiegiem sanitarnym będzie zgrabienie tych pozostałości i ich zakopanie. Pomocnym zabiegiem w ograniczaniu występowania takich szkodników jak: owocówka jabłkóweczka, owocówka śliwkóweczka jest zakładanie na pniach drzew od połowy czerwca do końca sierpnia opasek z papieru falistego i niszczenie ich po stwierdzeniu występowania tam form przetrwalnikowych tych szkodników.

W zwalczaniu mączniaka jabłoniowego ważne jest wycinanie już od rozpoczęcia wegetacji porażonych przez tę chorobę rozetek liściowych i kwiatowych. Również w zwalczaniu mączniaka amerykańskiego agrestu występującego na agreście i czarnej porzeczce wycinanie porażonych, wierzchołkowych części pędów ma duży wpływ na ograniczenie występowania tej choroby i konieczność stosowania opryskiwań środkami chemicznymi. W sadach produkcyjnych, w których stosowana jest Integrowana Produkcja Owoców coraz częściej do walki z przędziorkami wprowadza się dobroczynka gruszowego. Jest to drapieżny roztocz, który obniża populację szkodliwych przędziorków do takiego poziomu, że stosowanie do ich zwalczania środków chemicznych jest niecelowe. Warto może wprowadzić też tego pożytecznego owada do ogrodów działkowych?

Ważnym elementem w stosowaniu nie chemicznych metod ograniczenia szkodników jest utrzymanie i pielęgnowanie istniejących w pobliżu ogrodów skupisk drzew, krzewów a nawet żywopłotów, które dostarczają pożywienia (pyłek, spadź) i są dobrą kryjówką dla pożytecznych form owadów pasożytniczych i drapieżnych. Jednak w skład tych skupisk nie powinny wchodzić gatunki podatne na niektóre choroby np. na zarazę ogniową (jarzębina, głóg, irga). Na działce w koronach drzew trzeba zawieszać skrzynki lęgowe dla ptaków owadożernych. Zaliczamy do nich wiele gatunków, ale typowym przykładem będą sikorki, które do wychowania młodego pokolenia „potrzebują" wielu groźnych dla naszych drzew gąsienic. Jeżeli na terenie ogrodów jest odosobnione miejsce, to można ułożyć tam pryzmę z dużych korzeni, pni starych drzew, która z czasem może stać się kryjówką dla łasic, a te skutecznie zwalczają myszy i nornice.

Tags: nawożenie organiczne, ekologia, owoce