Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Amatorskie przechowywanie owoców

Przechowywanie owoców

Wiele odmian jabłek i gruszek możemy spożywać wkrótce po zbiorze, ale duża grupa odmian najlepszą wartość smakową uzyskuje po krótszym lub dłuższym okresie przetrzymania. Zdolność owoców do przechowywania z zachowaniem ich optymalnego smaku i wyglądu, pozwala nam spożywać je aż do czerwca, a przy zastosowaniu specjalnych technik przechowywania, możliwe jest "spotkanie" owoców danej odmiany z ubiegłorocznymi.

Przetrzymać owoce odmiany tzw. zimowej przez kilka tygodni jest dość łatwo, natomiast dotrzymać je do Świąt Bożonarodzeniowych jest już trudniej. O wysokim kunszcie przechowalnika-amatora świadczyć zaś będzie przetrzymanie ich w dobrej kondycji do Świąt Wielkanocnych!

Cały czas musimy pamiętać, że powtarzane aż do znudzenia przez wszystkie poradniki twierdzenie, iż owoce po zbiorze są wciąż żyjącą częścią drzewa - jest w pełni prawdziwe. Proces przechowywania polega głównie na maksymalnym spowolnieniu czynności życiowych zachodzących w owocach. W wyniku tych procesów następuje dojrzewanie owoców i osiąganie przez nie dojrzałości konsumpcyjnej. Stają się słodsze, ich skórka nabiera bardziej żółtego zabarwienia i mają mniejszą jędrność. Przetrzymanie owoców poza ten okres jest możliwe ale niecelowe, gdyż jakość ich szybko się pogarsza. Owoce stają się mniej soczyste i bardziej „kaszowate" oraz atakuje je szereg chorób i znaczny procent ich gnije lub rozpada się. Dlatego na pytanie jak długo można przechować owoce, odpowiadamy: tak długo aż osiągną właściwe walory smakowe i nie pogorszy się ich wygląd, a straty spowodowane chorobami, będącymi efektem działania grzybów bądź zakłócenia procesów życiowych w owocach, będą jeszcze do zaakceptowania.
Jakie najważniejsze procesy życiowe zachodzą w owocach, warunkując możliwość ich przechowywania?

Na dojrzewanie owoców najbardziej wpływa intensywność ich oddychania, czyli pobierania tlenu i wydzielania dwutlenku węgla, oraz innych lotnych substancji, których charakterystyczny zapach wyczuwamy wchodząc do pomieszczenia z owocami. Na wygląd i smak owoców wpływa także utrata przez nie wody przez wyparowanie w tzw. procesie transpiracji. Gdy owoce utracą ok. 5% swej masy początkowej, ich skórka zaczyna się marszczyć i wyglądają jak zwiędnięte. Dlatego warunki w czasie przechowywania muszą być takie, by te dwa podstawowe procesy zachodziły w owocach najwolniej.

Jakie warunki powinniśmy zapewnić przechowywanym owocom by spowolnić te procesy i móc je długo przechować?

W warunkach amatorskich spowolnić oddychanie możemy tylko obniżając temperaturę pomieszczenia z owocami. Wzrost temperatury, nawet krótkotrwały, zawsze przyspiesza oddychanie (a więc i dojrzewanie) owoców. Dla większości odmian jabłek najbardziej odpowiednią jest temperatura 0°C, w której mogą przebywać przez cały okres przechowywania. Niektóre odmiany wymagają nieco wyższej temperatury, ok. 2-4°C, gdyż niższa może być przyczyną niekorzystnych objawów przy ich dłuższym przechowywaniu (Sawa, Antonówka, Jonathan, Koksa Pom.). Natomiast gruszki z powodzeniem możemy przechowywać nawet w temp. -1 °C. Aby spowolnić proces transpiracji należy zadbać by w pomieszczeniach, w których przechowujemy owoce panowała wysoka wilgotność powietrza, gdyż wtedy wymiana pary wodnej poprzez skórkę owoców będzie ograniczona. Im wyższa wilgotność względna, tym mniejsze straty wody przez owoce, ale też i większe niebezpieczeństwo wzmożonego gnicia, powodowanego przez lubiące wysoką wilgotność grzyby. Starajmy się utrzymywać w naszych zaimprowizowanych przechowalniach wilgotność względną ok. 90%, a nawet nieco wyższą jeśli przechowujemy odmiany o szorstkiej skórce bez nalotu woskowego, które intensywniej transpirują (odm. Boskoop, Golden Delicious, Malinowa Oberlancka, Koksa Pomarańczowa, Jonathan, Szare Renety).

Temperaturę w pomieszczeniu łatwo zmierzymy termometrem (powinien być dokładny - popularne termometry różnią się wskazaniami nawet o 2-3°C). Gorzej z oceną wilgotności względnej, bo dość dokładne przyrządy, których wskazania są oparte na różnicy temperatur termometru suchego i zwilżonego są kłopotliwe. Lepiej niż na wyczucie określać wilgotność za pomocą prostych w użyciu wilgotnościomierzy włosowych, które są dość tanie i mają możliwość regulacji.

Jak spełnić te wymagania owoców, w warunkach amatorskich?

Zarówno wymaganie niskiej temperatury jak i wysokiej wilgotności nie będą łatwe do spełnienia. By uzyskać dobre efekty w przechowywaniu, owoce zaraz po zbiorze schładzamy do temperatury przechowywania, a która utrzymujemy na stałym poziomie. Nie można nadrobić późniejszą niską temperaturą strat w długości okresu przechowywania, spowodowanych intensywnym oddychaniem owoców, jeśli początkowo lub okresowo była ona wysoka. Podobnie nie da się przywrócić wyglądu wytranspirowanym owocom, np. przez moczenie ich w wodzie!

Możliwość spełnienia tych wymagań zależeć będzie w dużym stopniu od tego, gdzie będziemy przechowywać owoce, działkowcy najczęściej wykorzystują do tego celu altanki lub piwnice pod nimi, mniej lub bardziej przystosowane do tego celu. Inni wykorzystują balkony w miejskich mieszkaniach lub nawet piwnice w blokach (zazwyczaj jest tam zbyt ciepło i sucho, gdyż przechodzą przez nie instalacje grzewcze!).

W zaimprowizowanych pomieszczeniach źródłem zimna może być tylko nocne (czasami i dzienne) powietrze z zewnątrz, lecz czasami nawet i jesienne noce bywają ciepłe... Niska temperatura w pomieszczeniu przechowalniczym i szybkie obniżenie temperatury owoców są najważniejszym warunkiem powodzenia przechowywania.

Starajmy się by pomieszczenie miało ściany o małej przewodności cieplnej. Uchronią one owoce przed przemrożeniem w zimie oraz utratą z trudem obniżonej temperatury w czasie ciepłego dnia. Obniżenie temperatury w pomieszczeniu bardzo ułatwia zainstalowanie wentylatorków elektrycznych w otworach wykonanych w górnej części pomieszczenia. Pomieszczenia zagłębione w ziemi pozwolą nam łatwiej utrzymać wilgotność oraz temperaturę w zimie, lecz trudniej je schłodzić jesienią. Zwykle też trudniej zainstalować w nich kanały zapewniające napływ zimnego powietrza.

Owoce przechowywane na balkonie należy schładzać nocą (ale uwaga na zbyt niskie temperatury!), a przykrywać dobrze izolującą przed ciepłem warstwą ochronną w ciągu dnia, zwłaszcza słonecznego. Byłoby dobrze gdyby zewnętrzna strona tej warstwy izolacyjnej miała kolor biały, a najlepiej gdyby balkon był od strony północnej. Bardzo ważnym warunkiem schłodzenia zaimprowizowanych pomieszczeń przechowalniczych jest niewnoszenie do nich owoców bezpośrednio po zbiorze, jeśli dzień był ciepły i owoce mają wysoką temperaturę. Lepiej przetrzymać je na zewnątrz przez noc i wnieść schłodzone rankiem.

Żądaną wilgotność przywracamy, skrapiając podłogę i ściany pomieszczenia (ale nie owoce!) wodą. W piwnicach wilgotność może być zbyt wysoka, co powodować może wzmożone gnicie owoców. Zbyt wysoką wilgotność obniżamy przez intensywne wietrzenie. Straty masy owoców spowodowane transpiracją będą w dużym stopniu zależeć od pojemników, w których je przechowujemy. Godne polecenia są skrzynki plastikowe, które łatwo utrzymać w czystości i nie uszkadzają one owoców. Owoce w skrzynkach ustawiamy nie w zwartym bloku lecz w kolumnach z zachowaniem odstępów, bo wtedy szybciej można obniżyć ich temperaturę. W ostateczności, zwłaszcza gdy przechowujemy owoce na balkonie, możemy użyć kartonowych pudeł. W pomieszczeniach trudno jednak schłodzić przechowywane w nich owoce i tektura początkowo silnie chłonie wilgoć, więc owoce bardziej transpirują.

Od dawna znanym i dającym dobre rezultaty sposobem zapobiegania nadmiernej transpiracji owoców jest przechowywanie ich w workach z folii polietylenowej, ciętych z tzw. rękawa. Folia silnie ogranicza transpirację i nieco przedłuża okres przechowywania, zmieniając skład atmosfery w której przebywają owoce. Do przezroczystych (możliwość kontroli wzrokowej) worków foliowych wkładamy owoce już schłodzone i nie zamykamy ich szczelnie! Im więcej owoców w worku (zwykle ok. 15-20 kg) tym bardziej konieczne jest pozostawienie otworów. Worki foliowe stosujemy przede wszystkim do odmian podatnych na transpirację i przechowywanych w suchych pomieszczeniach oraz niewrażliwych na oparzelinę powierzchniową (choroba fizjologiczna).

Najłatwiej przechowywać takie odmiany jabłek jak Starking, Starkrimson, Idared, Golden Delicious, Melrose, Ligol, Lodel, Boiken, Spartan, Piękna z Boskoop, Gloster i Cortland. Gruszek raczej nie uda się nam przechować dłużej niż 2-4 tygodnie.

Jakie owoce należy wybierać do przechowywania?

Podczas przechowywania jakość owoców nie ulega poprawie, a sukcesem będzie jeśli się nie pogorszy. Dlatego wybierajmy owoce nie wykazujące objawów chorobowych, uszkodzeń przez szkodniki czy uszkodzeń mechanicznych powstałych w czasie zbioru. Do przechowania wybieramy owoce średniej wielkości, a te największe i najdorodniejsze umieszczamy osobno, ich okres przechowywania będzie najkrótszy. Działkowcy zwykle nie doceniają znaczenia stanu dojrzałości owoców przeznaczonych do przechowywania, a jest ono bardzo duże. Wyznaczenie terminu zbioru danej odmiany jest trudne i wymaga szeregu prób i obserwacji. Polecam zainteresowanie się kiedy zbierane są „nasze" odmiany w pobliskich sadach towarowych, których właściciele stosują szereg metod wyznaczenia terminu zbioru i należy spodziewać się, że ich decyzje są słuszne.

Na zakończenie kilka uwag ogólnych:

1. Podatność odmian na przechowywanie może się różnić w poszczególnych latach, podobnie jak występowanie chorób w czasie przechowywania.

2. Owoce łatwo chłoną zapachy, więc w pomieszczeniu przechowalniczym nie powinno się przechowywać wonnych warzyw, czy też pojemników z benzyną.

3. Gryzonie potrafią zniszczyć duże ilości owoców, jeśli dostaną się do pomieszczenia przechowalniczego.

Tags: przechowywanie, owoce