Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Przeszczepianie drzew owocowych

Szczepienie jest sposobem wegetatywnego mnożenia roślin, który polega na połączeniu ich części w taki sposób, aby zrosły się z sobą i utworzyły „nierozerwalną” całość. Taki sposób rozmnażania, w odróżnieniu od mnożenia roślin z nasion, gwarantuje powtórzenie cech rośliny rozmnażanej w nowo powstałej roślinie. Do szczepienia wykorzystujemy fragment jednorocznego pędu odmiany szlachetnej zwanego zrazem, który szczepimy na podkładce lub gałęzi rosnącego drzewa. Szczepienie pędów w koronie drzew, określane jako przeszczepianie, szczególnie polecane jest działkowcom. Pozwala bowiem szybko zastąpić posiadaną odmianę nową, np. mniej wrażliwą na mróz czy chorobę.

Drzewa na działce możemy przeszczepiać jedną lub kilkoma odmianami. Dzięki temu z jednej rośliny możemy uzyskać różnorodne owoce, np. jabłka wcześnie i późno dojrzewające, żółte i czerwone.

Samo szczepienie nie jest trudne. Jednak powodzeniem zakończy się tylko wtedy, gdy będziemy przestrzegać kilku zasad. Po pierwsze zraz odmiany szlachetnej, którą chcemy zaszczepić, powinien być odpowiednio dopasowany do przeszczepianego pędu. Oznacza to, że tkanka twórcza obu tych komponentów, określana jako kambium, a znajdująca się na granicy kory i drewna, powinna stykać się ze sobą. Tylko wtedy kalus, czyli miękiszowa tkanka gojąca, powstająca na brzegach ran, szybko połączy się, w efekcie czego nastąpi zrost zraza z podkładką. Zrastanie jest tym szybsze i lepsze, im bliżej siebie znajdzie się kambium obu komponentów oraz im większa i gładsza jest powierzchnia ich styku. Mówiąc prościej im mocniej dociśniemy zraz do przeszczepianego pędu i im większa i gładsza będzie powierzchnia nacięć, tym bardziej prawdopodobny jest nasz sukces.

Do wiązania zraza z przeszczepianym pędem używamy obecnie specjalnych pasków foliowych. Folia doskonale zabezpiecza miejsce szczepienia przed utratą wilgoci i bardzo dobrze dociska zraz do pędu. Dzięki swojej elastyczności, początkowo umożliwia zrośniętym komponentom dość swobodny wzrost, natomiast później zabezpiecza je przed wyłamaniem. Rafia, stosowana dawniej do szczepienia, zdjęta zbyt późno „wcinała się" w rosnące komponenty, osłabiając ich wzrost. Zbyt wczesne jej zdjęcie powodowało natomiast wyłamywanie się niedostatecznie zrośniętych pędów.

Jak wcześniej wspomniano dobre i szybkie zrośnięcie zraza z przeszczepianym pędem uwarunkowane jest gładkim przycięciem tych komponentów. Gładkie będzie ono wtedy, gdy wykonamy je odpowiednią techniką (jedno „pociągnięcie" nożem), przy pomocy odpowiedniego sprzętu. Do szczepienia używamy noża szkółkarskiego zwanego szczepakiem lub okulizakiem, który powinien być naostrzony jak przysłowiowa brzytwa. Nóż zbyt tępy czy o nierównym ostrzu powoduje „poszarpanie" tkanek w miejscu cięcia a wiadomo, że takie rany nie zrastają się lub zrastają się słabo. Aby szczepione elementy zrosły się, nacięcia wykonane na nich muszą być także odpowiednio długie. Najlepiej gdy mają długość 3-4 cm i dobrze do siebie pasują. O właściwym dopasowaniu zraza do podkładki pamiętać należy szczególnie wtedy, gdy przeszczepiamy grubsze pędy cieńszymi zrazami. Na grubych pędach warstwa kory jest bowiem znacznie większa niż na cienkich zrazach. Dlatego nacięcie na grubym pędzie powinno być tak wykonane, aby kambium zraza przylegało do kambium przeszczepianego pędu, a nie do jego kory lub drewna. Po szczepieniu wszystkie cięcia nie osłonięte folią należy posmarować maścią ogrodniczą. Zabieg ten zabezpieczy „odkryte" tkanki przed wyschnięciem i obumarciem.

Przeszczepiamy tylko drzewa zdrowe, o dobrym wigorze. Drzewa chore, w szczególności z rakiem na pniu lub konarach w pobliżu pnia, nie nadają się do tego zabiegu. Nie przeszczepiamy drzew bardzo starych, natomiast z powodzeniem możemy przeszczepiać nawet bardzo młode drzewa. Szczepienie wykonujemy wiosną, natomiast drzewa do tego zabiegu przygotowujemy już w okresie późnozimowym. W tym celu konary starszych drzew przycinamy około 20 cm nad przewidzianym miejscem szczepienia, gdyż bezpośrednio przed szczepieniem cięcia trzeba będzie odnowić. Tak wczesne przycięcie konarów zabezpiecza rośliny przed niepotrzebną utratą materiałów zapasowych, które znalazłyby się w odciętych gałęziach gdyby usunięto je wiosną - po „ruszeniu soków". Do szczepienia wybieramy takie konary, które w przyszłości utworzą kształtną koronę, a których średnica generalnie nie przekracza 10 cm. Konary zbędne wycinamy, pamiętając jednak o pozostawieniu jednej lub dwóch gałęzi. W pierwszym roku po przeszczepieniu umożliwią one odżywienie drzewa. Konary te, określane jako tymczasowe, można wyciąć już późnym latem o ile szczepienie powiodło się i rosnące pędy mogą przejąć funkcje życiowe drzewa. Konary starszych drzew przed ruszeniem wegetacji szczepimy na przystawkę, natomiast po jej rozpoczęciu wykonujemy szczepienie za korę, czyli tzw. kożuchówkę (o kożuchówce w następnym numerze).

Jeśli chcemy zdobyć na działkę nową odmianę, a nie mamy możliwości zakupu pojedynczej podkładki, przeszczepiamy drzewka młode. W tym celu kupujemy "drzewko do szczepienia", chociaż jest ono znacznie droższe od podkładki.

Przy zakupie wybieramy drzewko odmiany wytrzymałej na mróz ze zdrowym pniem, np. Antonówkę czy Lobo. Drzewko przeszczepiamy wiosną już w roku posadzenia albo w następnych latach. Jeżeli szczepimy drzewko jednopędowe, to robimy to jednym zrazem. Miejsce szczepienia może wówczas znajdować się na wysokości około 70 cm od ziemi. Przy drzewkach rozgałęzionych do przeszczepienia możemy wykorzystać również pędy boczne o ile mają one dostateczną grubość i wyrastają na odpowiedniej wysokości. Drzewko rozgałęzione, ale o pędach bocznych nie nadających się do przeszczepienia należy odpowiednio przyciąć i przeszczepić w roku następnym. Młode drzewka, ze względu na podobną grubość zrazów i przeszczepianych pędów, najczęściej szczepimy przez stosowanie. Jeżeli przeszczepiamy przewodnik lub inny grubszy od zraza pęd, najczęściej robimy to na przystawkę boczną lub w klin. Pędy cieńsze, szczepimy przez stosowanie, zrazy do szczepienia ścinamy w okresie zimowego spoczynku drzew. Pobieramy je z drzew zdrowych, wyróżniających się dobrym owocowaniem. Aby uniknąć ewentualnych uszkodzeń mrozowych, zrazy odmian wrażliwych na mróz ścinamy w okresie wczesnozimowym. Natomiast zrazy odmian mniej wrażliwych na niskie temperatury możemy pobrać nawet wczesną wiosną. Nie należy jednak ścinać ich zbyt późno, ponieważ pędy pobrane po rozpoczęciu wegetacji praktycznie nie nadają się do szczepienia. Do czasu szczepienia zrazy przechowujemy w chłodnym pomieszczeniu, odpowiednio zabezpieczone przed utratą wilgoci. W szczepieniu wykorzystujemy dwu- lub trzyoczkowe (pąkowe) odcinki pędów. Dobre zrazy, odpowiednie przygotowanie drzewa, właściwy termin i sposób szczepienia gwarantują jego powodzenie.