Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Orzech włoski

W ostatnich latach znacząco zmienił się wygląd ogrodów działkowych. Na działkach oprócz warzywnika i części sadowniczej coraz więcej miejsca zajmuje część rekreacyjna z trawnikiem i roślinami ozdobnymi, które nie tylko cieszą nasze oko ale też spełniają całkiem praktyczne funkcje, np. chronią przed letnim, mocnym słońcem. Orzech włoski ze względu na bardzo duże liście może stanowić na działce także element dekoracyjny - dostarczając jednocześnie bardzo cennych owoców.

W warunkach południowej Europy i Azji orzech włoski jest długowiecznym drzewem dorastającym do 25 m wysokości i dożywającym 300-500 lat. W Polsce, w najkorzystniejszych warunkach, wytrzymuje jedynie 50-80 lat osiągając przy tym wysokość średnio 15 m. Podobnie jak leszczyna jest rośliną jednopienną, rozdzielnopłciową. Na jednym drzewie orzecha występują więc kwiaty męskie i żeńskie, ale oddzielnie. Kwiaty męskie zebrane są w grube, walcowate kotki, w czasie kwitnienia osiągające długość 6-13 cm. Kwiaty żeńskie występują natomiast w kwiatostanach kłosokształtnych, zwykle po 2-3. Orzech włoski jest rośliną wiatropylną, prawie zawsze samopłodną, drzewa danej odmiany mogą więc rosnąć pojedynczo. W odróżnieniu od innych drzew owocowych posiada bardzo duże, nieparzystopierzaste liście złożone zazwyczaj z siedmiu owalnych listków. Generalnie są one całobrzegie, można jednak spotkać liście strzępiaste, np. u odmiany Leopold. Drzewa orzecha włoskiego rosną silnie tworząc luźne, stosunkowo szerokie korony.

Do niedawna orzechy włoskie rozmnażano głównie z siewu. Jednak siewki nie są najlepszym materiałem szkółkarskim, nie polecamy ich także do uprawy na niewielkiej powierzchni działki. Wchodzą bowiem bardzo późno w owocowanie (około 7-10 lat po posadzeniu), silnie rosną, a co najważniejsze uzyskane z nich orzechy zazwyczaj są gorsze od tych, które zbierano z formy matecznej. W związku z tym korzystniejsze jest sadzenie orzechów szczepionych, tym bardziej że posiadamy już odmiany krajowe. Obecnie w rejestrze znajduje się 7 odmian polskiej hodowli - Albi, Dodo, Resovia, Silesia, Targo, Tryumf i Leopold, które wyróżniają się wysoką lub bardzo wysoką plennością, stosunkowo niewielką wrażliwością na mróz oraz małą podatnością na antraknozę (jedna z groźniejszych chorób orzecha). Niestety ze względu na stosunkowo trudny zabieg szczepienia, który nie udaje się w warunkach polowych, a także utrudnioną dystrybucję orzechów (nabywcy zainteresowani są pojedynczymi lub co najwyżej kilkoma drzewkami), szczepione drzewka wymienionych odmian nie są powszechnie dostępne.

Orzechy włoskie, czy to siewki czy to szczepione, wymagają gleb żyznych, przewiewnych i głębokich, o odczynie zbliżonym do obojętnego, wilgotnych ale nie mokrych (poziom wody gruntowej powinien wynosić około 1,8 m). W praktyce trudno o tak dobre stanowisko, dlatego zwykle orzechy sadzone są w gorszych warunkach a wówczas szczególnie ważne jest doprowadzenie gleby do odpowiedniego pH. W tym celu przygotowywaną glebę należy zwapnować, najlepiej rok przed posadzeniem. Jeżeli w przyszłości planujemy pod orzechem trawnik, od razu musimy zwiększyć dawkę wapna. Później trudno byłoby dostarczyć wapń do gleby. Orzechy włoskie, mimo znacznej wrażliwości na mróz, sadzimy jesienią. W tej sytuacji nie możemy jednak zapomnieć o zabezpieczeniu ich na zimę poprzez usypanie wokół pnia kopczyka o wysokości około 25 cm. Przed mrozem zabezpieczamy również młode pędy, które okręcamy wiązką słomy lub z konieczności falistą tekturą. Możemy użyć także innego materiału izolacyjnego, jednak nie może to być folia, która zwykle potęguje uszkodzenia mrozowe. Dołek pod drzewko kopiemy na taką głębokość, aby na działce rosło ono kilka cm głębiej niż w szkółce. Na dnie dołka usypujemy z ziemi ornej niewielki kopczyk, na którym rozkładamy swobodnie korzenie. Te zbyt długie, zawijające się skracamy ostrym sekatorem. Orzechy szczepione zwykle posiadają bogaty system korzeniowy z dużą ilością korzeni bocznych, natomiast w siewkach dominuje korzeń palowy. Żeby pobudzić rozwój korzeni bocznych, lekko skracamy korzeń palowy siewek. Zabieg ten zastępuje, polecane dawniej, układanie na dnie dołka jednego dużego kamienia lub kilku małych. Drzewko ustawione na kopczyku obsypujemy próchniczną ziemią, którą ugniatamy i obficie podlewamy. Dokładne udeptanie ziemi i podlanie drzewek likwiduje wolne przestrzenie wokół korzeni a tym samym zapobiega ich wysychaniu. Przyleganiu gleby do korzeni sprzyja również polanie ich wodą bezpośrednio przed sadzeniem.

Formowanie polega na wyprowadzeniu pierwszych odgałęzień korony na odpowiedniej wysokości. Tradycyjnie orzechy prowadzono w formie wysokopiennej, ale można wyprowadzić je na niskim pniu o wysokości około 50 cm. Jeżeli sadzimy orzech na owoce, to formujemy niski pień. Jeśli natomiast w cieniu orzecha zamierzamy również odpoczywać, formujemy pień wysoki. Pierwsze cięcie formujące wykonujemy wiosną a następne, w kolejnych sezonach - latem.

Orzechy włoskie najlepiej rosną tam, gdzie jest dużo miejsca i światła, tj. w sadach przydomowych, parkach lub alejach. Pojedyncze drzewko orzecha możemy posadzić także w ogrodzie działkowym ale tak, by w przyszłości nie cieniowało innych roślin ani na naszej działce, ani na działkach sąsiadów. Po 15-20 latach jego korona może bowiem osiągnąć średnicę 5-6 m przy wysokości drzewa około 8 m.