Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Zimowe owoce - pokarm dla ptaków

Ogrody, a zwłaszcza duże zespoły ogrodów działkowych, zarówno te położone w miastach jak i na ich obrzeżach mają istotne znaczenie dla przebywania i rozmnażania się na tym terenie wielu gatunków ptaków. W okresie późnej jesieni, zimy i wczesnej wiosny brakuje ptakom pożywienia, dlatego warto posadzić na działce także takie gatunki krzewów, których owoce nadają się na przetwory po przemrożeniu - właśnie zimą, a jednocześnie są uzupełnieniem pokarmu dla naszych skrzydlatych sprzymierzeńców.

Jednym z bardziej rozpowszechnionych gatunków jest jarząb pospolity, popularnie zwany jarzębiną. Jarzębina, ze względu na dużą wytrzymałość na mróz, suszę oraz dzięki łatwemu przystosowywaniu się do warunków siedliskowych stanowi nieodzowny składnik wielu ogrodów. Znane wszystkim szkarłatnoczerwone owoce dojrzewają w końcu sierpnia. Po dojrzeniu część owoców powoli opada na ziemię, a część wisi na drzewach często do połowy zimy. Stanowią one w zimowym pejzażu piękny element dekoracyjny, a ponadto są pokarmem między innymi dla jarząbków, sikor, drozdów, gili czy też jemiołuszek. Owoce jarzębiny zawierają sorbit, który nadaje im gorzki i cierpki smak. Po odpowiednich zabiegach owoce jarzębiny pospolitej używane są na nalewki oraz ze względu na właściwości lecznicze stosowane są w mieszankach ziołowych.

Bardzo wartościowym gatunkiem jest jarzębina morawska znaleziona na Morawach na początku XIX wieku. Owoce są większe od jarzębiny pospolitej, słodkie (nie posiadają gorzkiego sorbitu), jadalne bez przemrożenia i nadają się też na przetwory.

Aronia jest krzewem uprawianym w Polsce od lat 70-tych. Jest to krzew dorastający przeciętnie do 2 m wysokości. Liście są zielone, błyszczące, a jesienią przed opadaniem przebarwiają się na pomarańczowoczerwony kolor. Krzewy kwitną na przełomie maja i czerwca. Jagody zebrane w baldachogrona dojrzewają już po 3 miesiącach od kwitnienia - czyli pod koniec sierpnia. Owoce są kuliste, czarne, błyszczące, o średnicy nieco powyżej 1 cm. Owoce aronii mimo, że mają nieco cierpki smak mogą być spożywane w stanie świeżym. Ze względu na silnie barwiący sok oraz specyficzny smak stanowią one doskonały, chociaż często niedoceniany dodatek do różnych przetworów owocowych przygotowywanych z jabłek czy gruszek.

Owoce aronii zawierają wiele wartościowych związków, a na szczególne podkreślenie zasługuje wysoka zawartość witaminy PP. Z tego też względu aronia stanowi cenny surowiec dla przemysłu farmaceutycznego. Pozostawione jesienią owoce na krzewach nie gniją, a tracąc wodę, skórka lekko marszczy się i w tym stanie utrzymują się długo na krzewach stanowiąc cenny pokarm dla ptaków.

Aronia jest krzewem łatwym w uprawie. Ma małe wymagania glebowe i pokarmowe. Nie wymaga też specjalnego cięcia. Jeżeli starsze krzewy są już bardzo zagęszczone należy wyciąć ze środka kilka najstarszych pędów. Aby krzewy obficie kwitły i plonowały trzeba wysadzać je w miejscu nasłonecznionym, gdyż aronia należy do roślin światłolubnych.

Kolejną rośliną o dużych wymaganiach świetlnych jest rokitnik. Krzewy wysadzone lub rosnące w cieniu nie będą owocowały. Rokitnik jest krzewem bardzo wytrzymałym na mróz i suszę, ma bardzo małe wymagania glebowe. Najlepsze do uprawy są ubogie gleby piaszczyste. Krzewy wydają bardzo dużo odrośli korzeniowych, dzięki czemu po kilku latach tworzą gęste, trudne do przebycia grupy krzewów, dorastających do wysokości 5-8 m. Na pędach wyrastają silne i ostre ciernie. W ogrodzie działkowym nadmierne rozrastanie się krzewów rokitnika należy ograniczać przez systematyczne wycinanie pojawiających się odrostów korzeniowych.

Rokitnik jest rośliną wiatropylną, dwupienną. Oznacza to, że aby krzewy owocowały należy obok siebie wysadzić rośliny żeńskie i męskie (jeden osobnik męski na 8 do 10 roślin żeńskich). Kwiaty rokitnika są małe, często na tyle niepozorne, że przechodząc obok krzewów nie zwracamy na nie uwagi. Kwitnienie przypada pod koniec kwietnia. Jednak najbardziej dekoracyjne rośliny stają się we wrześniu, gdy kuliste lub owalne owoce przybierają barwę żółtopomarańczową. Owoce są osadzone na bardzo krótkich szypułkach co sprawia, że pędy są nim gęsto oblepione (rosyjska nazwa rokitnika to oblepicha).

Owoce rokitnika nie nadają się do spożycia w stanie świeżym - są bardzo kwaśne z gorzkawym posmakiem. Zawierają niewiele cukrów bo tylko 3 do 5 %, dużo tłuszczów - 8 %, i bardzo dużo witamin, a zwłaszcza witaminy C. W Rosji owoce rokitnika wykorzystywane są w przetwórstwie domowym i przemyśle farmaceutycznym. Wyrabia się z nich soki, nalewki, dżemy, przyprawy do mięs oraz leki przeciwko różnym schorzeniom. W Polsce owoce rokitnika zbierane są bardzo rzadko. Stanowią jednak dla naszych sprzymierzeńców w okresie zimowym cenne źródło pożywienia.

Zupełnie odmienne od rokitnika i aronii wymagania glebowe ma kalina koralowa. Krzew kaliny będzie doskonale rósł i owocował jeżeli zostanie posadzony na działce w miejscu jak najbardziej wilgotnym, a jednocześnie dostatecznie nasłonecznionym. Ewentualne braki wody możemy uzupełniać przez podlewanie.

Krzewy dorastają do wysokości 4 m.

Białe kwiaty zebrane są w baldachy, a kuliste owoce dojrzewają we wrześniu przybierając koralowoczerwoną barwę. Po opadnięciu liści pozostają jeszcze długo na krzewach stanowiąc doskonały zapas pokarmu dla ptaków. Owoce kaliny koralowej w stanie świeżym mają posmak goryczki, która po przemrożeniu owoców zanika. Owoce zawierają wiele cennych związków organicznych między innymi pektyn i mogą być wykorzystywane do przyrządzania galaretek, konfitur czy też syropu łagodzącego kaszel.

Śliwa tarnina, nazywana potocznie tarniną rośnie na różnych stanowiskach ale najlepiej czuje się na glebach ciężkich, gliniastych. Tarnina należy do grupy krzewów, które kwitną bardzo wcześnie - przed rozwinięciem się liści. Krzewy tarniny są zwykle obsypane białymi kwiatami co nadaje tej roślinie w okresie wiosennym specyficznego uroku. Krzewy rosną dość silnie, wydają dużo odrostów korzeniowych i po kilku latach tworzą duże kępy. Na pędach wyrastają liczne ciernie.

Owoce tarniny dojrzewają we wrześniu. Mają kształt kulisty, o średnicy 1,5 cm, są ciemnogranatowe, pokryte woskowym nalotem. Owoce po dojrzeniu nie opadają. Na krzewach pozostają przez kilka miesięcy dzięki czemu stanowią zimową spiżarnię dla ptaków. Owoce tarniny mogą być wykorzystywane w przetwórstwie domowym i farmakologii. Mimo, że zawierają dużo cukrów to w stanie świeżym są niejadalne. Wysoka zawartość kwasów i garbników sprawia, że są one cierpkie i kwaśne. Po przemrożeniu zawartość kwasów i garbników spada i owoce stają się słodsze.