Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Nieszpułka ozdobą ogrodu i stołu

Nieszpułka (Mespilus germanica) jest małym drzewem o pokręconych pędach jak japońskie bonzai i dekoracyjnych, ciemnozielonych liściach. Może być uprawiane na pewno na działkach, w regionach zachodnich i południowych Polski, a także na Mazowszu, w miejscach osłoniętych i zacisznych. Jego oryginalne owoce są smaczne i mogą być piękną dekoracją stołu. Nieszpułka była w wiekach średnich popularnym drzewem. Pochodzi z Azji Mniejszej, lecz już 3000 lat temu uprawiana była w krajach śródziemnomorskich. Dziś nieliczne egzemplarze można spotkać w ogrodach amatorskich Europy.

Na pierwszy rzut oka owoce nieszpułki nie są zbyt atrakcyjne. Przypominają małe, ordzawione jabłka lub dzikie gruszki. Są zielonożółte lub brązowe, niekiedy z niewielkim, czerwonym rumieńcem. Elegancji dodają im bardzo długie, zielone działki kielicha, które nie zasychają po kwitnieniu, lecz rozwijają się wraz z owocami i u niektórych odmian dorastają do 3 cm długości. Dzięki tym zielonym „wąsikom", wyrastającym u szczytu owoców, są one dekoracyjne, zwłaszcza gdy poda się je na stół z kontrastowo czerwonymi jabłkami. Mogę zapewnić, że podane na przyjęciu skoncentrują na sobie całą uwagę gości. Nie nadają się jednak do jedzenia prosto z drzewa, ani też wkrótce po zerwaniu. Zbiera się je dopiero przed mrozami i przechowuje kilka tygodni w chłodnym miejscu, by „ulęgły się" jak dzikie gruszki. Można je pozostawić na drzewie do pierwszych mrozów, a gdy lekko podmarzną, również nadają się do jedzenia. Miąższ dojrzałego owocu przypomina pieczone jabłko. Ma orzeźwiający, słodko - winny smak, z lekkim cynamonowym aromatem. W miąższu tkwi 5 dużych, kamienistych nasion.
Nieszpułka należy do rodziny różowatych (Rosaceae). Jest bliską krewną jabłoni, gruszy, pigwy i głogu. W Europie spotyka się dużą rozmaitość wśród drzew nieszpułki, które różnią się wielkością i kształtem owoców.

Drzewko nieszpułki jest małe (dorasta do 5 m wysokości), okryte dużymi, lancetowatymi liśćmi. Niektóre odmiany mają liście zielone i błyszczące, inne żółto lub srebrno paskowane. Nieszpułka zakwita późno, dopiero pod koniec maja, gdy wyrosną młode pędy. Kwiaty ukazują się pojedynczo, na szczycie prawie wszystkich pęków. Są białe, duże (do 5 cm średnicy) i przypominają białe różyczki. Kwiaty są samopylne i z reguły każdy z nich wiąże owoc, nawet i bez zapylenia, gdyż niektóre owoce są partenokarpiczne.

W łagodnym klimacie nieszpułka jest drzewem niesłychanie długowiecznym. Co do możliwości uprawy nieszpułki w naszym klimacie, zdania są podzielone. Niektórzy pomolodzy piszą, że nieszpułka łatwo marznie, inni że bez szkody znosi mrozy do -30°C. Prawdopodobnie jest tak, że niektóre odmiany wytrzymują niską temperaturę, zaś inne nie. Pamiętajmy, że gatunek ten ma za sobą co najmniej 3000 lat uprawy. W tak długim czasie mogą powstać odmiany bardziej i mniej wytrzymałe na mróz, tak jak u jabłoni.

Drzewo nieszpułki wymaga gleby dobrej, nie piaszczystej i nie podmokłej. Jeśli koronę uformować na pniu co najmniej metrowej wysokości, to może być piękną ozdobą trawnika ze względu na płaską, parasolowatą koronę, a także atrakcyjne liście i owoce. Młode drzewko trzeba prowadzić przy paliku. Starsze nie wymaga palika. Rośnie wolno, tak że nie wymaga specjalnego cięcia poza usuwaniem martwych lub chorych gałązek.

Owoce nieszpułki zbieramy nie wcześniej niż opadną liście. Zresztą dopiero po opadnięciu liści drzewo nabiera dekoracyjnego wyglądu ze swoimi wąsatymi owocami na szczycie pędów. Zebrane owoce powinny być ułożone w chłodnym pomieszczeniu (by nie zwiędły), pojedynczą warstwą. Po dwóch do czterech tygodni owoce brązowieją i wtedy stają się miękkie, odpowiednie do jedzenia. Dojrzałe mogą leżeć przez wiele tygodni. Spożywa się je przede wszystkim w stanie świeżym, wysysając miąższ (bez skórki i pestek).

Stare podręczniki angielskie polecają konfitury z ulężonych owoców nieszpułki. Wrzuca się je na wrzący syrop cukrowy (około 1,3 kg cukru i 1 szklanka wody na 1 kg owoców) i gotuje 3-4 razy po 5 minut. W polskich szkółkach nie znajdziemy na razie nieszpułki. Jednak już w przyszłym roku będą w sprzedaży -niektóre szkółki już rozpoczęły produkcję materiału.