Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Zmianowanie pod osłonami

zmianowanie hortologia blog ogrodniczyWiele cennych warzyw z działki uzyskuje się przez uprawę pod osłonami. Do tego celu służą szklarnie, tunele wysokie, różne inspekty (ciepłe, zimne, przenośne) oraz okrycia bezkonstrukcyjne (folia perforowana, włóknina polipropylenowa). Osłony wysokie na ogół są urządzeniami stałymi, zwłaszcza działkowe szklarnie. Inspekt również najczęściej jest zakładany na kilka lat. Tunele wysokie zwykle znajdują się na tym samym miejscu przez szereg lat (konstrukcja). Pod osłonami przeważnie uprawia się wciąż te same rośliny (sałata, rzodkiewka, pomidor, ogórek, papryka, wczesne kapustne).

Przy uprawie tych samych gatunków roślin lub z tych samych rodzin botanicznych bez właściwego zmianowania, wzrasta ryzyko uprawy poprzez zwiększenie zagrożenia ze strony szkodników i chorób, zwłaszcza pochodzenia glebowego. Następuje tzw. zmęczenie gleby. U większości roślin uprawianych w monokulturze wzrasta wrażliwość na atak patogenów i plonowanie wyraźnie się zmniejsza. Aby poprawić zdrowotność roślin oraz warunki fitosanitarne gleby, wskazane jest odpowiednie zmianowanie - czyli rozłożone w czasie następstwo po sobie różnych roślin użytkowych uprawianych na tym samym kawałku ziemi. Zmianowanie, które jest zaplanowane z góry na kilka lat na określonym miejscu (w cyklu rotacyjnym), nazywa się płodozmianem.

W przypadku tuneli niskich, osłon płaskich czy np. inspektu przenośnego, zasady zmianowania są takie same, jak w uprawie gruntowej. Osłony te zakłada się tylko na krótki okres, po czym można je przenieść na inne uprawy, zależnie od potrzeb. Tunel niski co roku zakładany jest na inne grządki, składa się go po sezonie wegetacyjnym. Natomiast pod osłonami wysokimi (szklarnia, tunel) uprawę roślin należy odpowiednio zaplanować (podobnie jak w gruncie), by nie rosły tam co roku te same gatunki. Okres wegetacji pod osłonami znacznie się wydłuża. Powierzchnia osłaniana powinna być jak najlepiej wykorzystana, stąd też mamy uprawę podstawową czyli plon główny oraz inne uprawy: przedplony, uprawy współrzędne i poplony. Przy planowaniu upraw roślin w plonie głównym, konieczna jest znajomość ich wymagań pokarmowych. Plon główny pod osłonami zwykle stanowią gatunki ciepłolubne. Najwięcej i najczęściej uprawiany jest pomidor, następnie papryka, ogórek, oberżyna, cukinia, melon, również fasola szparagowa.

W uprawach amatorskich powierzchnia pod osłonami bywa wykorzystywana w różny sposób i tu struktura upraw jest zupełnie inna niż w szklarniach czy tunelach z towarową produkcją warzyw. Jest zrozumiałe, że na działce różne osłony zakłada się po to, aby uprawiać tam jak najwięcej gatunków i uzyskiwać już od wiosny plony świeżych warzyw, do urozmaicenia codziennego jadłospisu. Zmianowanie pod osłonami może mieć system rotacyjny w cyklu np. czteroletnim. Jeden z przykładów wykorzystania tunelu (szklarni) to podział powierzchni na 4 części.

W pierwszym roku na grządce 1 sadzi się i sieje rośliny z jednej rodziny botanicznej (np. krzyżowe) jako przedplony: rzodkiewka, rzeżucha, kalarepa czy kapusta wczesna, rzodkiew. Po ich zbiorze sadzi się tu plon główny: rozsadę pomidorów (z początkiem V), nieco później można posadzić kilkanaście roślin papryki, jeśli starczy miejsca. Pozostaną one do jesieni.

Na grządce 2 sadzimy najpierw rozsadę sałaty kruchej, masłowej, listkowej, po której miejsce zajmują ogórki, cukinia, może melon z rozsady. Po zbiorze tych warzyw (VIII/IX) można tam jeszcze wysiać rzodkiewkę, koper na zbiór na zielono, posadzić rozsadę sałaty na zbiór jesienny.

Grządka 3 od wczesnej wiosny może być zajęta częściowo pod uprawę szpinaku, kilkanaście dni później można dosiać burak ćwikłowy (1-3 rzędy) z przeznaczeniem na botwinę, wybierając odmianę bez skłonności do tworzenia „pośpiechów". Po tym przedplonie może być wysiana fasola szparagowa karłowa (w IV) lub pnący fasolnik chiński (w V), wymagający później podwiązania w szczycie tunelu.

Grządkę 4 można przeznaczyć pod uprawę cebuli z dymki oraz czosnku na zbiór wiosenny z zielonym szczypiorem, po tych roślinach można posadzić rozsadę kopru włoskiego, selera naciowego, które będą zebrane w lipcu-sierpniu. Następnie jeszcze wysiewa się rzodkiewkę, szpinak, rzeżuchę, koper zielony na zbiór jesienny.

Ten podział powtarza się co 4 lata. Tunel będzie wykorzystany maksymalnie, gdyż jeszcze w niektórych miejscach można ustawić skrzynki lub wielodoniczki z rozsadą warzyw czy kwiatów na okres 1-2 tygodni.

Przy jednoczesnej uprawie w szklarni tak wielu gatunków (np. melon, ogórek, pomidor, papryka) trzeba zwracać uwagę na różnice w wymaganiach odnośnie temperatury i wilgotności powietrza, dlatego czasem jest konieczne przedzielanie upraw foliową „ścianką" w celu zapewnienia lepszego mikroklimatu dla określonych gatunków.

Inny przykład zamianowania w tunelu może obejmować cykl trzyletni, bez dzielenia powierzchni na poszczególne części. W pierwszym roku uprawy cała powierzchnia może być wykorzystana do uprawy różnych przedplonów we wczesnych miesiącach wiosennych (sałata, rzodkiewka, rzodkiew, czosnek, cebula z dymki, rzeżucha, kalarepa, szpinak, pędzenie szczypiorku, pietruszki). W maju cały tunel (szklarnię) obsadza się pomidorami (odmiany szklarniowo-tunelowe), których uprawa będzie zlikwidowana jesieńią.

W drugim roku można wiosną uprawiać więcej warzyw liściowych jako przedplon. Część innych upraw na przyspieszony zbiór przenosi się pod osłony płaskie i do niskich tuneli. Plon główny w tunelu będą stanowić w tym roku ogórki, częściowo fasolnik chiński, trochę fasoli szparagowej - zależnie od upodobań. Po ich zbiorze wysiewa się rzodkiewkę, koper na zielono, szpinak. Uprawa pomidorów w II roku może być przeniesiona do gruntu. Chcąc jednocześnie mieć trochę wcześniejszych pomidorów, można dodatkowo wybrać odmiany samokończące, bardzo wczesne i superwczesne i posadzić je w niskich tunelach, gdzie zajmą miejsce najdłużej do końca lipca. Nie trzeba rezygnować z uprawy papryki, można ją mieć w gruncie otwartym lub w niskich tunelach, dobierając odpowiednie odmiany, niezbyt wysokie, nie wymagające podpór, plenne i dostosowane do gruntowej uprawy w naszych warunkach klimatycznych.

W planie w trzecim roku pod tą samą osłoną uwzględnia się znowu rozmaite przedplony, o podobnych wymaganiach glebowych i klimatycznych, po nich sadzi się paprykę, oberżynę, pomidory.

Niektórzy działkowcy, często nawet z przyzwyczajenia, uprawiają pod osłonami wysokimi wciąż tylko pomidory lub paprykę, bez zmianowania. Po kilku latach występują różne problemy, są niepowodzenia w uprawie i nie uzyskuje się oczekiwanych plonów. Cóż wtedy robić? Może być tu wiele rozwiązań:

• wprowadzić odpowiednie zmianowanie,

• przenieść cały tunel w inne, nowe miejsce, gdzie nie były uprawiane kilka lat pomidory i papryka w gruncie,

• zdezynfekować glebę w szklarni w okresie jesiennym (odkażanie chemiczne),

• wybrać ziemię z tunelu czy szklarni na głębokość około 20-25 cm i nałożyć nowe podłoże,

• można też odizolować grunt grubszą folią, a uprawy prowadzić w ustawionych pierścieniach foliowych z podłożem.

Nie na wszystkich działkach są osłony wysokie. Rzadko spotykane są inspekty, są one przeważnie zimne (ze względu na coraz większe trudności w zaopatrzeniu w materiał grzejny w postaci obornika końskiego). Inspekty służą do produkcji rozsad i niektórych nowalijek. Powierzchnia osłaniana przez okna inspektowe jest tu niewielka w porównaniu do tunelu wysokiego czy szklarni (kilka m2), ale tu także nie należy zapominać o zmianowaniu.

Inspekt może być wykorzystywany wyłącznie do produkcji rozsad, ale przy i tak niewielkiej powierzchni przeznaczonej na warzywa na działkach, warto i tę powierzchnię latem zagospodarować, uprawiając tam np. rodzynek brazylijski, niskie odmiany papryki, pomidorów, melony czy kawony. 

  • długi ogon Sprzedaż generowana przez dużą ilość produktów niszowych stanowi większy rynek niż całkowita sprzedaż bestsellerów