Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Nowalijki z własnej działki

nowalijki blog ogrodniczyNowalijki to wczesne, młode warzywa, pojawiające się po raz pierwszy w nowym sezonie. Są one szczególnie atrakcyjne po długim okresie zimowym. Wiosną obserwuje się na nie zwiększony popyt. W obecnych czasach, w dobie super- i hipermarketów, niektóre warzywa sezonu wiosennego i letniego są dostępne w tych sklepach w stanie świeżym przez cały rok. Pochodzą najczęściej z importu i mają odpowiednio wysoką cenę. Niepokój klientów może także wzbudzać jakość tych produktów pod względem ich wartości odżywczej i zawartości w nich azotanów, składników niepożądanych w warzywach.

Kupować zatem i jeść nowalijki wczesną wiosną? Lepiej wyprodukować je we własnym zakresie, bo każdy, kto posiada działkę, chciałby niewątpliwie mieć zdrowe warzywa jak najwcześniej. Niektórzy działkowcy mają do tego korzystne warunki, a więc ważne są: zarówno rejon kraju (z wcześniejszą wiosną) jak i położenie działki, np. na zboczach południowych, na lżejszych glebach, szybko i łatwo się nagrzewających, na terenach osłoniętych od wiatrów. Do wczesnej produkcji potrzebny jest zatem korzystny mikroklimat, który można jeszcze we własnym zakresie poprawić.

Stosuje się różne metody przyspieszania zbiorów warzyw:

Siew jesienny (lub sadzenie) niektórych gatunków, a następnie wiosną osłanianie tych zasiewów czy nasadzeń płaskimi, bezkonstrukcyjnymi okryciami (folia perforowana, włóknina polipropylenowa) lub niskimi tunelami. Na jesieni sadzi się cebulę dymkę (cebulę zwykłą lub o czerwonej łusce), cebulki szalotki, czosnek.

Wiosną można też wcześniej uzyskać zbiory warzyw pozostawionych do zimowania w gruncie: szpinak (odmiany zimujące z siewu we wrześniu), sałata zimująca - odmiana Zina, której rozsadę sadzimy we wrześniu poprzedniego roku. Zastosowanie płaskich okryć i dodatkowo ściółkowanie międzyrzędzi, pozwoli nam uzyskać pierwsze zbiory już w kwietniu, czyli nawet wcześniej niż u sałaty z rozsady produkowanej i sadzonej wiosną pod osłonami. Zaletą tej metody jest mała pracochłonność, unika się też kłopotliwej produkcji rozsady w pomieszczeniach ogrzewanych. Jarmuż po przezimowaniu wczesną wiosną, z kątów oberwanych liści wypuszcza nowe, młode ulistnione pędy, które zbiera się już w marcu-kwietniu, jako pierwsze zielone warzywo z uprawy gruntowej. Pietruszka naciowa i korzeniowa (np. z siewu letniego), okryta teraz osłoną, da dość szybkie przyrosty zielonej masy liści. Zbiera się ją, gdy nać osiągnie 10-15 cm wysokości.

Osłanianie warzyw wieloletnich, takich jak: rabarbar, szczaw, szparagi, szczypiorek, siedmiolatka również może dać znacznie wcześniejsze plony. Kępki szczypiorku i siedmiolatki zajmujące na ogół niewielką powierzchnię na działce, mogą być osłaniane np. pojedynczymi kloszami czy kapturkami wykonanymi z nieco grubszej folii z perforacją.

Karpy rabarbaru (2-3) odmian wczesnych - Karpow Lipskiego lub Wczesny Hosera okryte folią lub włókniną dadzą pierwsze zbiory ogonków o 10-20 dni wcześniej niż z gruntu otwartego.

Zbiór wypustek szparagów można przyspieszyć przez okrywanie wałów folią lub włókniną. Okrycie może być także z czarnej włókniny, wtedy wypustki będą wybielone, jednak zielone są smaczniejsze. Pierwsze zbiory pędów będą o 7-12 dni wcześniej niż z upraw nieokrywanych.

Ściółkowanie gleby - daje dobre efekty w postaci lepszej jakości plonu, zwłaszcza w uprawie warzyw ciepłolubnych. W połączeniu z osłonami (tunele niskie, płaskie okrycia) wpływa korzystnie na przyspieszenie plonowania.

Na małych powierzchniach często stosuje się też osłony na bruzdach, wykopanych szpadlem w kierunku wschód-zachód. Bruzda ma szerokość około 15 cm na dole i głębokość 18-20 cm. Strona północna bruzdy jest nieco wyższa niż południowa (7-10 cm), dzięki czemu lepiej przenikają promienie słońca. Obsadzoną roślinami bruzdę okrywa się folią, której brzegi przysypuje się ziemią.

Zakładanie tuneli niskich - te proste konstrukcje, od dawna znane i stosowane na działkach, można łatwo przenosić na kolejne uprawy. Zwykle uprawia się w nich najpierw warzywa o mniejszych wymaganiach cieplnych (potem warzywa ciepłolubne). Znane i często stosowane są także tunele tzw. igołomskie (szerokość 350 cm, wysokości 40-150 cm) i zakroczymskie (niskie 20-25 cm o szerokości 40-50 cm).

Uprawa w inspekcie ciepłym, zimnym lub przenośnym. Znaczenie inspektu (zwłaszcza ciepłego) stopniowo maleje na korzyść innych osłon, ponieważ jest to urządzenie pracochłonne, wymagające stałego dozoru (wietrzenie, zamykanie, okrywanie na noc). Najczęściej stosowany jest tzw. inspekt przenośny (drewniana rama z oknem lub - coraz częściej - rama obciągnięta folią) na kolejne zagony wymagające osłony.

Na wielu działkach znajdują się szklarnie zimne - urządzenia stałe, mogące służyć do produkcji warzyw wczesnych i rozsad oraz do pędzenia warzyw. Liczne są także tunele wysokie nie ogrzewane. Te osłony są najczęściej zagospodarowywane już od końca lutego do jak najwcześniejszych upraw. W razie większych spadków temperatur stosuje się tu dodatkowe okrycia (np. podwójna włóknina, włóknina i folia). W końcu lutego lub w początkach marca w szklarni czy w tunelu sieje się najczęściej rzodkiewkę, której siewki wytrzymują -4°C, rzeżuchę, sadzi się sałatę, kapustę wczesną.

O wczesności zbioru decyduje nie tylko dobór odpowiedniej osłony, ważne są i inne czynniki: uprawa wczesnych odmian, dobieranie właściwego terminu siewu i sadzenia rozsady, optymalne warunki w czasie produkcji rozsady, prawidłowa uprawa i pielęgnacja roślin.

Pielęgnacja roślin pod osłonami:

Najwcześniejsze zabiegi pielęgnacyjne to: regulowanie temperatury i wilgotności powietrza oraz - później, w niektórych przypadkach - dokarmianie. Wczesną wiosną i w dni pochmurne tuneli się nie wietrzy, ale gdy temperatura podniesie się do 20°C i więcej, rośliny będą tego wymagać. W razie potrzeby stosuje się podlewanie. Najlepsze jest nawadnianie kroplowe, ale na ogół jest jeszcze rzadko stosowane na działkach. Używając konewki czy węża, należy uważać, by nie moczyć roślin, tylko glebę. Podlewać trzeba w czasie wietrzenia, by czasami mokre rośliny zdążyły obeschnąć przed zamknięciem osłon.

Zasilanie prowadzi się tylko w przypadku gatunków o dłuższym okresie wegetacji, dla których nie wystarczają składniki pokarmowe zawarte w podłożu. Wygodnie jest podlewać rośliny roztworami nawozów wieloskładnikowych, np. Nowokont, Florowit, Hydrowit, albo stosuje się saletrę wapniową, potasową, amonową (w dolnych zalecanych dawkach). Dawki i rozcieńczenia nawozów podawane są w instrukcji na etykiecie opakowania nawozu. Nie nawozi się pogłównie roślin o krótkim okresie wegetacji (np. sałata, szpinak, rzodkiewka, koper na zielono, rzeżucha). Wystarczy dobrze przygotowana gleba pod uprawę, zasobna w składniki pokarmowe i próchnicę.

Produkcja nowalijek na działkach ogranicza się do uprawy pod osłonami nie ogrzewanymi. Wprawdzie tu nie będzie tak wczesnych plonów, jak ze szklarni i tuneli ogrzewanych, ale za to będą one rosły w lepszych warunkach świetlnych, przy kontrolowanym nawożeniu - na pewno będą zdrowsze i lepsze jakościowo.