Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Jak ograniczyć zawartość metali ciężkich w warzywach?

metale ciezkie warzywa mycie-Metale ciężkie należą do najgroźniejszych zanieczyszczeń środowiska naturalnego oraz żywności pochodzenia roślinnego. Rośliny uprawiane w środowisku skażonym metalami ciężkimi mogą kumulować w swych tkankach ich znaczne ilości bez żadnych objawów zewnętrznych uszkodzeń. Stąd też pozornie zdrowe rośliny stają się w rzeczywistości nieprzydatne do spożycia, stanowiąc zagrożenie dla zdrowia ludzi.

Największe zagrożenie dla środowiska przyrodniczego stwarza kadm, ze względu na jego najwyższą toksyczność, duży obszar gleb zanieczyszczonych tym pierwiastkiem oraz łatwość przechodzenia z gleby do tkanek roślinnych. Do pierwiastków bardzo szkodliwych zalicza się ponadto ołów i w dalszej kolejności cynk, miedź, nikiel, rtęć oraz chrom.

Naturalnym źródłem metali ciężkich w glebach jest ich obecność w minerałach glebowych, z których są uwalniane w trakcie procesu glebotwórczego. Dużym źródłem tych pierwiastków w postaci zanieczyszczeń jest oczywiście komunikacja samochodowa, przemysł, a także samo rolnictwo. W działalności rolniczej źródłem metali ciężkich mogą być nawozy fosforowe, nawozy wapniowe stanowiące odpady z różnych gałęzi przemysłu, chemiczne środki ochrony roślin oraz ścieki komunalne.

Metale ciężkie znajdujące się w glebie są przez nią silnie sorbowane co sprawia, że są słabo wymywane oraz przemieszczane w głąb profilu glebowego. Ich pobieranie przez rośliny zależy od poziomu tych pierwiastków w glebie, składu mechanicznego gleby, odczynu, zawartości substancji organicznej oraz gatunku i odmiany uprawianych roślin.

Przy tej samej ogólnej zawartości pierwiastka, gleby cięższe będą go słabiej udostępniały roślinom niż gleby lekkie. Zasadniczy wpływ na dostępność metali ciężkich ma jednak odczyn gleby. Na glebach kwaśnych takie metale ciężkie jak ołów, cynk, są pobierane przez rośliny znacznie intensywniej niż na glebach obojętnych czy zasadowych. Wapnowanie gleb kwaśnych, ograniczające dostępność tych pierwiastków dla roślin jest zatem skutecznym sposobem zmniejszenia kumulacji metali ciężkich w warzywach.

Istotne znaczenie dla ograniczenia pobierania metali ciężkich przez warzywa posiada zwiększenie ilości substancji organicznej w glebach mineralnych. Nawożenie obornikiem, kompostem czy nawozami zielonymi poprawia właściwości fizyko-chemiczne gleby, a poprzez zwiększenie w niej zawartości koloidów organicznych powoduje unieruchomienie metali ciężkich i zmniejszenie ich pobierania przez rośliny. Należy jednak przestrzec przed stosowaniem w tym celu kompostów z odpadów komunalnych oraz osadów ściekowych, które same mogą być bogatym źródłem metali ciężkich, powodując efekt odwrotny od zamierzonego.

W uprawie warzyw na glebach o podwyższonej zawartości metali ciężkich dużego znaczenia nabiera dobór gatunków i odmian warzyw o małej skłonności do akumulacji metali ciężkich. Ogólnie można stwierdzić, że największa zawartość tych pierwiastków występuje w warzywach liściowych, nieco mniej jest ich w roślinach kapustnych i korzeniowych, a najmniej w warzywach, których częścią jadalną są owoce.

U warzyw liściowych źródłem zanieczyszczenia metalami ciężkimi może być nie tylko gleba, lecz również pyły, gazy przemysłowe bądź spaliny silnikowe, z których pierwiastki te osadzają się na powierzchni liści. W tym przypadku dość skutecznym i zalecanym zabiegiem będzie dokładne mycie warzyw przed spożyciem.

Biorąc pod uwagę dużą szkodliwość metali ciężkich dla zdrowia ludzi, najlepszym jednak rozwiązaniem w tym zakresie jest lokalizacja upraw warzywnych na glebach nie zanieczyszczonych.