Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Shiitake z własnej działki

shiitakeShiitake jest specjałem kulinarnym w Japonii, Korei i Chinach, a ostatnio także w USA i krajach Europy Zachodniej. Uprawiany jest w warunkach naturalnych w górzystych regionach Azji, na pniach drzew, od około tysiąca lat. Dzisiaj należy do najpowszechniej uprawianych gatunków grzybów. Bardzo duże zainteresowanie shiitake wynika z jego walorów kulinarnych, ale przede wszystkim z właściwości leczniczych.

Z wyciągu z owocników produkuje się np. w Japonii lek o nazwie Lentinan, stosowany w leczeniu niektórych postaci nowotworów. Oczywiście, trzeba sobie zdawać sprawę, że shiitake to nie panaceum na wszystkie choroby cywilizacyjne, ale może być doskonałym środkiem na wzmożenie sił witalnych i obronnych naszego organizmu.

Uprawa shiitake może być zakładana od kwietnia do końca września na otwartym terenie, lub przez cały rok w pomieszczeniach ogrzewanych. Do uprawy shiitake nadaje się drewno drzew liściastych. Najlepiej udaje się uprawa na drewnie brzozy, olchy, dębu i czerwonego buka. Drewno powinno być pocięte na pniaki o długości 1-1,5 m. Średnica pniaków może wynosić 8-25 cm. Do uprawy wykorzystujemy drewno zdrowe i nie porażone przez grzyby. Używamy drewna świeżego lub składowanego nie dłużej niż 6 miesięcy. Jeżeli w czasie składowania, na powierzchni cięcia drewna pojawiły się głębokie spękania to znaczy, że drewno jest zbyt suche i trzeba go nawilżyć. Nawilżanie można przeprowadzić poprzez zatopienie pniaków w wodzie na kilkanaście godzin lub wielokrotne zraszanie przez kilka dni.

Szczepienie pniaków można wykonać kilkoma sposobami:

1. Pniak nacinamy w dwóch miejscach. Pierwsze nacięcie wykonuje się w 1/3 długości od czoła pniaka. Drugie nacięcie w dalszej 1/3 długości pniaka. Głębokość cięcia powinna odpowiadać połowie średnicy pniaka - a jego szerokość 2-3 cm. Nacięcia wypełniamy grzybnią na ziarnie lub trocinach. Miejsce szczepienia zabezpieczamy paskiem folii zamocowanym np. pinezkami. Jedno opakowanie grzybni (ok. 1 kg) wystarcza na 6-8 pniaków.

2. W pniaku wiercimy otwory o średnicy 2 cm i głębokości 5-7 cm. Otwory wiercimy w kilku rzędach dookoła pniaka, naprzemiennie. Na jeden pniak, w zależności od średnicy, powinno przypadać 5-10 otworów. W otworach umieszczamy grzybnię a miejsca szczepienia zabezpieczamy folią albo zasmarowujemy tłuszczem zwierzęcym lub gorącym woskiem pszczelim. Dobrym zabezpieczeniem grzybni jest zatkanie otworów po szczepieniu naturalnym korkiem.

3. Jeżeli poprzednie metody szczepienia wydają się nam zbyt skomplikowane, możemy grzybnię na ziarnie lub trocinach umieścić na górnej i dolnej powierzchni cięcia pniaka, bez wykonywania nacięcia. Warstwa grzybni powinna wynosić kilka centymetrów a miejsce szczepienia trzeba okryć folią.

Zaszczepione grzybnią pniaki umieszcza się w stertach w wilgotnych i cienistych miejscach, najlepiej wśród krzewów i zarośli. Dobrym miejscem jest teren pod północna ścianą budynku, altany czy pod parkanem.

Temperatura w czasie wrastania grzybni w drewno powinna wynosić 15-25°C. Mróz niszczy nie wrośniętą w drewno grzybnię. Jeżeli jednak temperatury były sprzyjające i umożliwiły grzybni wrośnięcie w drewno (przy temp. 20°C ok. 6 tygodni) to mróz jej nie zaszkodzi. Zaleca się aby w czasie wzrostu grzybni utrzymywać wysoką wilgotność powietrza. Dobrym rozwiązaniem jest przykrycie uprawy perforowaną folią.

Grzybnia przerasta pniaki po upływie 3-12 miesięcy w zależności od temperatury wzrostu i rodzaju drewna. Najszybciej rośnie grzybnia na drewnie miękkim (np. brzoza). Po całkowitym przerośnięciu pniaka grzybnia pojawia się miejscami na korze i prawie całkowicie pokrywa powierzchnie cięcia pniaka. Pniaki należy rozstawić i zdjąć okrywająca folię. W tym czasie mogą pojawić się pierwsze grzyby. Pniaki należy rozstawić w pozycji pionowej lub ukośnej opierając o jakąś podporę, w cienistym i wilgotnym miejscu. W przypadku dłuższych okresów suchej lub wietrznej pogody, uprawę trzeba zraszać wodą. Dobrym rozwiązaniem jest zagłębienie pniaków w 1/3 ich wysokości w glebie. Umożliwia to wrastanie grzybni w glebę i pobieranie z niej wody oraz soli mineralnych. W tym przypadku ogranicza się także wysychanie drewna. Wymagana temperatura w czasie tworzenia owocników wynosi 10-24°C a najkorzystniejsza wilgotność to 80-85%. Grzyby początkowo widoczne są w postaci małych brązowych węzełków, które rozrastają się w dojrzałe owocniki w ciągu ok. 7-10 dni.

Plonowanie trwa 3-6 lat.

Owocniki tworzą się najczęściej wiosna i jesienią, kiedy sprzyjają temu temperatury i wysoka wilgotność powietrza. Między zbiorami występują przerwy trwające od kilku tygodni do kilku miesięcy. Całkowity zbiór wynosi ok. 10-20% masy drewna.

Najbardziej niezawodną metodą uzyskania owocników jest zatopienie pniaka w wodzie na 24 godziny. Nie ma znaczenia czy jest to woda wodociągowa czy deszczówka. Należy tylko pamiętać aby zatapiać tylko pniaki dobrze przerośnięte grzybnią i nie dłużej niż na 24 godziny. Wody nie wolno podgrzewać. Po wyjęciu z wody, końcem pniaka (powierzchnią cięcia) uderza się o twarde podłoże, tak jednak aby pniak nie pękł. Po tym zabiegu pniak umieszczamy w miejscu przeznaczonym na owocowanie. W temperaturze ok. 20°C po 4-14 dniach pojawiają się grzyby.

W uprawie w pomieszczeniach należy zapewnić dostęp światła do pni, ponieważ shiitake wymaga światła (światło dzienne lub jarzeniowe) do wytworzenia owocników. Minimalna ilość światła, przy której tworzą się owocniki wynosi 50 luksów przez ok. 8-10 godzin.

Grzyby najlepiej zbierać kiedy brzeg kapelusza jest jeszcze podwinięty. Owocniki są wtedy jędrne i mają delikatny miąższ. Grzyby mają bardzo intensywny aromat i ciekawy, niepowtarzalny smak. Nadają się jako przystawka do zielonych sałat i jako składnik wielu potraw. Można je przechowywać w lodówce do 7 dni a pokrojone w grubą kostkę i zamrożone do 6 miesięcy. Nadają się także doskonale do marynowania i suszenia.