Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Płodozmian

plodozmianPod uprawę warzyw oraz roślin ozdobnych jednorocznych przeznacza się określona powierzchnię ogrodu. Jej wielkość będzie zależała od wielu czynników: położenia działki, rodzaju gleby, naszych potrzeb i możliwości (np. czasu, jaki możemy poświęcić na pielęgnację warzyw, ilości osób korzystających z plonów, możliwości właściwego nawożenia organicznego itp.). Uprawa warzyw musi być dobrze przemyślana i w pewien sposób uporządkowana, ponieważ już po kilku latach w ogrodzie warzywnym, gdzie uprawy są prowadzone w sposób chaotyczny, nieprzemyślany tzw. przypadkowy, można się spodziewać znacznego spadku plonów.

Można zauważyć także występowanie chorób i szkodników w większym nasileniu. Obserwuje się też zjawisko zwane często „zmęczeniem" gleby. Powstaje ono przy uprawie tych samych gatunków (czy tych samych rodzin warzyw) na skutek nagromadzenia się w glebie różnych substancji hamujących kiełkowanie nasion i wzrost roślin. Aby więc zapobiec tym wszystkim przykrym niespodziankom, należy wprowadzać właściwe zmianowanie oraz płodozmian.

W płodozmianie warzywnym trzeba oprócz zmianowania uwzględniać konieczne minimalne przerwy w uprawie dla poszczególnych gatunków warzyw. Dla większości gatunków wynoszą one 3-4 lata, a 1-2 lata dla niektórych warzyw liściowych (np. szpinak, sałata, endywia, roszponka) oraz dla papryki i pomidora. Przerwa w uprawie np. 3 lata oznacza, że jeśli w roku 2001 na danej grządce rosła pietruszka (lub marchew), to warzywo to można zasiać w tym samym miejscu dopiero w roku 2004.

Przy układaniu płodozmianu na działce bierze się pod uwagę różne wymagania roślin odnośnie nawożenia i zapotrzebowania na próchnicę. Uwzględnia się warunki, jakie mamy na działce, np. na lekkiej glebie nie będziemy uprawiać warzyw o dużych wymaganiach glebowych (kalafior, brokuł). Ważne są także nasze możliwości zaopatrzenia w naturalne nawozy organiczne. Jeśli nie możemy zbyt dużo czasu poświęcać na pielęgnację warzyw, nie planujmy uprawy gatunków pracochłonnych.

Plan upraw warzywnych często się tak przygotowuje, aby tę samą powierzchnię (grządkę) można było wykorzystywać kilka razy do roku. Oprócz plonu głównego stosuje się uprawy współrzędne, przedplony i poplony.

Na tym samym zagonie często uprawia się dwie rośliny jednocześnie, czyli stosuje się uprawy współrzędne (tzw. śródplony). Dobiera się takie gatunki warzyw, aby różniły się długością okresu wegetacji lub pokrojem, by wzajemnie nie przeszkadzały sobie we wzroście, miały podobne wymagania wodne i pokarmowe. Przykładem może być uprawa sałaty głowiastej i kalarepy, sałaty i pomidorów, cebuli i marchwi, pora i selera.

W celu ułatwienia sporządzania kilkuletniego cyklu zmianowania roślin (płodozmianu) wygodnie jest podzielić nasz warzywnik na 6 (lub 4) podstawowych części, gdzie będą uprawiane w cyklu np. 3-letnim podstawowe grupy warzyw: korzeniowe, dyniowate, strączkowe, cebulowe, psiankowate, kapustne. W obrębie tych grup lokuje się wybrane gatunki, uwzględniając nawożenie organiczne, przedplony i poplony, czasem także i uprawę współrzędną. Wśród warzyw można dosadzać i dosiewać niektóre rośliny ozdobne jednoroczne i przyprawowe. Mają one pozytywny wpływ na rosnące warzywa, mogą odstraszać niektóre szkodniki, ograniczają występowanie chorób, zwabiają owady pożyteczne, na ogół są nektarodajne. Przy rozmieszczaniu upraw dużym ułatwieniem są sporządzane co roku plany warzywnika i szczegółowe notatki, które potem są zawsze przydatne (przy układaniu planu zasiewów w latach przyszłych) i można uniknąć pewnych błędów w uprawie.

Warto podkreślić podstawowe zasady obowiązujące przy układaniu płodozmianu:

- zachowywanie koniecznych minimalnych przerw w uprawie danych gatunków warzyw. Należy unikać następstwa roślin tego samego gatunku lub z tej samej rodziny botanicznej;

- następstwo roślin na danej grządce musi uwzględniać wymagania pokarmowe, czyli uprawa powinna być prowadzona w kolejnych latach po nawożeniu organicznym. Po zastosowaniu obornika lub kompostu w I roku uprawia się rośliny kapustne, dyniowate, selery; w II roku - cebulowe, psiankowate, korzeniowe, liściowe, w III i w IV roku mogą być uprawiane warzywa strączkowe i wysoko rosnące odmiany pomidorów;

- po roślinach płytko korzeniących się (np. cebula, ogórek) dobrze jest uprawiać warzywa o głębokim systemie korzeniowym, wówczas pobieranie składników pokarmowych z gleby jest zróżnicowane - najpierw z wierzchnich warstw gleby, następnie z głębszych;

- po roślinach silnie porażonych przez choroby i szkodniki powinno się uprawiać rośliny odporne oraz takie, które nie są żywicielami określonych chorób czy szkodników. Uwzględniać należy uprawę roślin o znaczeniu fitosanitarnym (facelia, gryka biała, por, aksamitka);

- uprawa roślin wrażliwych na zachwaszczenie (np. cebula z siewu, pasternak, pietruszka, marchew, cykoria, skorzonera) wskazana jest po warzywach uprawianych z rozsady, które na ogół pozostawiają po sobie czyste stanowisko („odchwaszczają" glebę);

- w zmianowaniu ważna jest obecność roślin motylkowych (wzbogacających glebę w azot i materię organiczną);

- po nawozach zielonych przekopywanych wiosną planować uprawę warzyw z rozsady.