Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Dlaczego warzywa wybijają w pędy kwiatostanowe?

Dlaczego warzywa wybijaja w pedy kwiatostanoweUprawiając rośliny warzywne w celu uzyskania ich organów wegetatywnych jako jadalnych części użytkowych, zdarza się, zwłaszcza w miesiącach letnich, że napotykamy trudności polegające na przedwczesnym wykształcaniu pędów kwiatostanowych. W naturalnych warunkach rośliny wytwarzają części wegetatywne i dopiero po osiągnięciu właściwej dla gatunku dojrzałości przechodzą w fazę rozwoju generatywnego, kwitnąc i wydając nasiona. Jeśli jednak czynniki środowiska odbiegają od optymalnych, normalny rozwój roślin zostaje zakłócony. Wówczas na przykład, rozety liściowe sałaty masłowej zamiast powiększać swą masę i formować główki, wytwarzają wyrastające szybko w górę łodygi, które są skąpo ulistnione i stopniowo rozgałęziają się na szczycie. Z kolei seler korzeniowy nie wykształca pod liśćmi zgrubień, a całą swą energię poświęca również na wydanie kwiatostanów.

Zjawisko zbyt wczesnego przechodzenia w fazę rozwoju generatywnego dotyczy zarówno gatunków warzyw będących roślinami jednorocznymi, np. sałaty, szpinaku, rzodkiewki, kapusty pekińskiej, jak i dwuletnimi, np. kapusty, kalarepy, rzodkwi, rzepy, buraka ćwikłowego, selera, cykorii, cebuli, a także pietruszki, pasternaku i marchwi. Wpływ na przebieg rozwoju tych roślin ma wiele czynników, jednak najważniejsze to temperatura, warunkująca tzw. jarowizację roślin oraz długość dnia i związana z nią reakcja fotoperiodyczna roślin.

Dwuletnie rośliny warzywne w pierwszym roku tworzą organy wegetatywne gromadzące materiały zapasowe (główki kapusty, zgrubienia łodygowe kalarepy, zgrubienia korzeniowe rzodkwi, rzepy, buraka, selera, czy cebule), które podczas spoczynku zimowego ulegają wpływowi niskiej temperatury, będącej bodźcem koniecznym do wykształcenia przez nie kwiatów i nasion w roku kolejnym (jarowizacja). Rośliny takie są jednak wrażliwe na bodziec termiczny również zaraz po skiełkowaniu i początkowym okresie wzrostu. Dłużej trwające chłody w trakcie przygotowywania rozsady kapust, kalarepy, selera, mogą być przyczyną tzw. pośpiechowatości, czyli formowania w pierwszym roku pędów kwiatostanowych zamiast główek lub zgrubień. Optimum jarowizacji to trwająca kilkanaście dni temperatura 10-12°C dla kapust i kalarepy, 5-8°C dla selera korzeniowego, a 12-15°C dla selera naciowego. Buraki ćwikłowe narażone po skiełkowaniu na temperaturę nieco poniżej 10°C przez kilkanaście dni, mogą również zakwitać zamiast wiązać zgrubienia. Nie należy więc siać ich zbyt wcześnie. Podobnie jest w przypadku cykorii, skorzonery i salsefii. Przedwczesne kwitnienie obserwowane jest także u cebuli uprawianej z dymki, która przetrzymywana w zimie w zbyt niskiej temperaturze (4-6°C) uległa jarowizacji. Przechowywana w 0°C lub 18°C reakcji takiej nie wykazuje.

Wybijanie w pędy kwiatostanowe takich gatunków jak szpinak, sałata, kapusta pekińska, rzodkiewka, rzodkiew jest uwarunkowane przede wszystkim ich reakcją na długość dnia. Jeśli ich wzrost przebiega przy ponad 14-godzinnym dniu, następuje skrócenie ich okresu wegetacji i zakwitanie bez wcześniejszego uformowania części użytkowych, bądź wytworzenie rozet liściowych, główek, zgrubień korzeniowych nie mających odpowiednich cech jakościowych - małych, niekształtnych, włóknistych i niesmacznych. Na ogół w przypadku tych warzyw upały i susza potęgują to zjawisko.

Należy zaznaczyć, że wśród gatunków wrażliwych na długi dzień i temperatury jarowizacji, istnieją odmiany, u których poprzez hodowlę udało się przezwyciężyć skłonność do pośpiechowatości wynikającą z niekorzystnych warunków środowiska. Przykładowo: odmiany letnie sałaty masłowej są fotoperiodycznie obojętne i lepiej znoszą wyższą temperaturę lata od odmian wczesnych.

Dla każdego gatunku warzyw normalnie podatnych na pośpiechowatość, istnieje grupa odmian o genetycznie uwarunkowanej odporności na to niekorzystne zjawisko. Stąd też trzeba pamiętać, że postępowanie zgodnie z instrukcjami uprawowymi oraz zaleceniami hodowców nie tylko w stosunku do gatunku, ale i odmiany, pozwoli uniknąć przykrych niespodzianek, rodzaju: zamiast oczekiwanego pęczka kulistej, chrupiącej i soczystej rzodkiewki - bukiet biało - fioletowych, niezbyt atrakcyjnych kwiatów.