Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Kardy i karczochy

karczochy i kardyKarczoch (Cynara scolymus) i kard (Cynara cardunculus) należą do warzyw mało rozpowszechnionych a cennych pod względem odżywczym, leczniczym a także dekoracyjnym. Według nowej systematyki zaliczane są one do rodziny astrowatych (Asteraceae). Gatunki te są w wyglądzie podobne do siebie, ponieważ pochodzą od wspólnego przodka, dzikiego karda, którego można do dzisiaj spotkać w basenie Morza Śródziemnego. Na skalę towarową produkcja karczocha i karda ma miejsce we Włoszech, Hiszpanii, Francji, Niemczech, Szwajcarii, a także na południu USA, w Kalifornii. W Polsce uprawa tych gatunków odbywa się głównie na skalę amatorską.

Karczoch jest rośliną podobną do ostu. Już w pierwszym roku uprawy wydaje rozetę dużych, pierzastodzielnych, srebrzystozielonych liści, u wielu odmian kolczastych. Osiąga wysokość do 2 m. Pęd główny oraz pędy boczne zakończone są kwiatostanem - koszyczkiem. Częścią jadalną karczocha jest grube i mięsiste dno kwiatowe łącznie z soczystymi, zgrubiałymi nasadami listków okrywy w fazie, gdy pąki kwiatostanowe są jeszcze nierozwinięte. Gdy kwiaty są rozwinięte, karczochy nie nadają się już do spożycia.

Karczoch w Polsce uprawiany jest jako roślina jednoroczna z rozsady produkowanej pod osłonami. Nasiona (niełupki) wysiewane są do tac wielkomórkowych po 2-3 sztuki, na początku marca. Nasiona kiełkują dopiero po 2-3 tygodniach. Do wschodów utrzymuje się temperaturę około 25°C, potem obniża się ją do 15°C. Z chwilą wytworzenia dwóch liści właściwych, rośliny przesadza się do doniczek o średnicy 8-10 cm. Rozsadę karczocha wysadza się do gruntu w maju, w rozstawie 100x100 cm lub 150x150 cm, dla swobodnego wykonywania prac pielęgnacyjnych i zbioru. Gleba powinna być głęboko uprawiona, żyzna i zatrzymująca wilgoć, stanowisko słoneczne. Najbardziej znane odmiany karczocha to: Green Globe, Imperial Star Fi, Romano, Gros Camus de Bretague.

Zbiory karczocha rozpoczynają się na początku lipca. Nierozwinięte pąki kwiatowe o minimalnej średnicy 6-8 cm, ścina się z częścią pędu poniżej dna kwiatowego. Zbiera się je aż do pierwszych przymrozków. W ogrodach działkowych po zakończeniu wegetacji można ściąć część nadziemną rośliny, pozostawiając karpę na zimę w glebie, pod warunkiem okrycia jej słomą lub igliwiem.

Karczoch posiada właściwości lecznicze. Na bazie zawartej w jego liściach cynaryny (związku o działaniu hepatotropowym, żółciopędnym, regenerującym miąższ wątrobowy, przeciwdziałającym stłuszczaniu wątroby) oraz kwasu chlorogenowego (mającego działanie przeciwutleniające, pełni rolę tzw. wymiatacza wolnych rodników w leczeniu nowotworów, obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów, ma działanie przeciwmiażdżycowe) w Polsce zarejestrowano 14 preparatów zawierających wyciąg z karczocha. Należą do nich m. in.: Cynarex, Cynarein, Normanol, Cholagoga II czy Sklerosan.

Karczoch posiada również walory dekoracyjne. Strzeliste, wysokie, srebrzyste i kolczaste rośliny oraz duże, fioletowe kwiaty, zwabiające swym nektarem motyle, są ozdobą parków i ogrodów działkowych.

Kard jest blisko spokrewniony z karczochem (zwany jest powszechnie hiszpańskim karczochem). Jego częścią jadalną są grube, mięsiste ogonki liściowe, które poddaje się procesowi bielenia. Na 3-4 tyg. przed zbiorem, liście podgina się w kierunku łodygi i związuje razem w kilku miejscach lub osłania płótnem, papierem czy czarną włókniną. Tracą one gorzki smak i są bardziej soczyste.

Wszelkie zabiegi agrotechniczne są takie same jak w przypadku karczocha. W rejonach o łagodniejszym klimacie, nasiona karda można wysiewać bezpośrednio do gruntu na początku maja, gniazdowo po 3-4 nasiona, na głębokość 5 cm. Pomimo, że kardy są bylinami, na całym świecie uprawia się je jako warzywa jednoroczne, gdyż w pierwszym roku uprawy dają najdorodniejsze ogonki liściowe.

Młode liście zbiera się sukcesywnie, w miarę ich dorastania, jednak nie więcej niż 2-3 jednocześnie. Zbiory trwają aż do października, ostatnie ogonki należy zebrać przed nastaniem przymrozków. Najbardziej znane odmiany karda to: Cardo Bianco czy Cardo di Chieri, odmiany te pozbawione są kolców.