Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Jak zbierać i przechowywać późne warzywa?

Przechowywanie warzyw

Do długotrwałego przechowywania są przydatne tylko niektóre gatunki warzyw - przeważnie korzeniowe (marchew, pietruszka, seler, pasternak, skorzonera), kapusta głowiasta biała i czerwona, kapusta włoska oraz cebula, czosnek i por. Do średnio trwałych w przechowywaniu należą: kalarepa, rzepa, kapusta pekińska, dynia, brukselka, niekiedy kalafior, papryka. Efekty zależą jednak od warunków przechowywania i jakości zebranych warzyw. Z kolei, jakość warzyw jest pojęciem bardzo ogólnym i składa się na to wiele cech - odmiana (jej właściwości morfologiczne i skład chemiczny), warunki uprawy, nawożenie, faza dojrzałości w momencie zbioru, sposób zbioru i odpowiednie przygotowanie do przechowywania. Ogólnie wiadomo, że do przechowywania należy przeznaczyć warzywa najlepszej jakości, zebrane w optymalnej fazie dojrzałości, bez objawów chorobowych, nie uszkodzone przez szkodniki i możliwie jednolite pod względem kształtu i wielkości.

O jakości warzyw zadecydowaliśmy w pewnym sensie dużo wcześniej, gdyż wiosną zostały wysiane nasiona wybranej odmiany, a siew został wykonany w lepszym bądź gorszym terminie. Gleby na ogół nie możemy zmienić, ale wiadomo, że warzywa uprawiane na glebach żyznych, typu lżejszego, przechowują się najlepiej.

Działkowcy często uprawiają kilka odmian danego gatunku i na ogół wiedzą, że wczesne lub średniowczesne należy przeznaczyć na bezpośrednie spożycie lub do krótkiego przechowywania, natomiast późne -do dłuższego przechowywania. Możemy to rozważyć na przykładzie marchwi. Odmiany Amsterdamska, Pierwszy Zbiór, Karo, Kalina, uprawiane są na użytek letni lub jesienny, natomiast Perfekcja, Regulska, Dolanka, Karotan, Karlena - do przechowywania.

Bardzo ważnym czynnikiem decydującym o dobrym przechowywaniu warzyw jest odpowiedni sposób zbioru w fazie optymalnej dojrzałości. Jak należy rozumieć pojęcie optymalna faza dojrzałości. Warzywa nietrwałe, takie jak sałata, szpinak, ogórek, zbierane są w fazie pełnego wzrostu, zanim osiągną dojrzałość fizjologiczną. W momencie ich zbioru zachodzą intensywne przemiany biochemiczne, dzięki którym roślina wyróżnia się odpowiednią zawartością pożądanych składników odżywczych, witamin, soli mineralnych. Natomiast gatunki bardziej trwałe w przechowywaniu, powinny być zebrane gdy organy użytkowe (cebula, korzeń, główka) są dobrze wyrośnięte, ale nie za młode i nie przejrzałe. Tę właściwą dojrzałość uzyskuje się poprzez odpowiedni termin uprawy i zbioru. Zewnętrznym objawem dojrzewania cebuli jest załamywanie się szczypioru. Tkanki szyjki tracą turgor, a szczypior stopniowo zamiera. Wprawdzie opóźnienie zbioru wpływa na wzrost plonu, to jednak wyraźnie pogarsza trwałość łuski ochronnej, a w konsekwencji trwałość przechowalniczą. Dlatego cebula przeznaczona do przechowywania wymaga wczesnego siewu (I, II dekada kwietnia) i zbioru w drugiej połowie sierpnia. Przy uprawie z dymki dojrzewa wcześniej (lipiec) i po właściwym wysuszeniu można ją dobrze przechować nawet do marca.

Warzywa korzeniowe należy zbierać, gdy korzeń uzyska charakterystyczny dla danej odmiany kształt i wielkość. Nie może to być jednak zbiór zbyt wczesny lub zbyt późny. Fazę dojrzałości można regulować odpowiednim terminem siewu. Marchew do przechowywania pochodzi zwykle z siewu w II lub III dekadzie maja, a optymalny termin jej zbioru przypada na III dekadę września lub I dekadę października. Pietruszka nie przejrzewa zbyt łatwo, więc można ją siać wcześniej niż marchew i zbierać później - w ciągu drugiej połowy października, gdyż odporna jest na chłody. Seler korzeniowy uprawiany z sadzenia rozsady w połowie maja, osiąga właściwą dojrzałość zbiorczą do przechowywania w połowie października. Burak ćwikłowy jest najbardziej wrażliwy na chłody i z warzyw korzeniowych powinien być zebrany najwcześniej (koniec września, początek października). Najlepsze buraki do przechowywania uzyskuje się z siewu w I lub II dekadzie czerwca (nie są zbyt duże).

Przy zbiorze warzyw korzeniowych należy pamiętać o natychmiastowym odcięciu lub oberwaniu naci, bez pozostawiania tzw. liści sercowych. Główka korzenia powinna być gładka, a u selera przycięte korzenie boczne. Wydobyte z gleby korzenie nie mogą być pozostawione na kilka godzin z nacią. Będą wtedy szybko więdły, gdyż poprzez ulistnienie następuje intensywna transpiracja wody.

W październiku należy też zebrać kalafiory i brokuły, kapustę białą, czerwoną i włoską. Główki kapust wycina się z 3-4 liśćmi ochronnymi (odstającymi) i podobnie jak warzywa korzeniowe, trzeba natychmiast zabezpieczyć je w przechowywaniu.

Pory mogą pozostać w glebie aż do listopada, a nawet można je okopać i pozostawić na przezimowanie. Zwykle jednak wykopuje się je z korzeniami i dołuje w jednym miejscu, skąd można je wydobywać i użytkować w ciągu całej zimy.

Warunki przechowywania mają decydujący wpływ na jego efekty. Nawet najdorodniejsze warzywa, właściwie zebrane i przygotowane, nie będą się dobrze przechowywały, gdy nie zapewnimy im odpowiedniej temperatury i wilgotności. Najogólniej, zdecydowanie suchych i chłodnych pomieszczeń wymaga cebula i czosnek, zaś wilgotnych i chłodnych - warzywa korzeniowe i kapusta.

Piwnice domów w miastach są zwykle suche i można w nich przechowywać cebulę i czosnek, a tylko przez krótki okres warzywa korzeniowe, ziemniaki i kapustę.

Korzenie warzyw (każdy gatunek oddzielnie) dość dobrze przechowują się w kopcach lub piwnicach ziemnych na działce. Kopce mogą mieć różny stopień zagłębienia - zależy to od terenu. Jeśli jest sucho, można wykopać wąski rów (30 cm szerokości) na głębokość około 50 cm. Rowy należy kopać tuż przed kopcowaniem. Piaszczysta ziemia z głębszych warstw posłuży do przykrywania przechowywanych korzeni. Korzenie ułożone w rowie mogą być okryte ziemią dopiero wtedy, gdy są dobrze schłodzone (1-2°C). Dobrym zabezpieczeniem przed zwiędnięciem usypanych korzeni może być folia lub inne materiały. Zanim nastaną większe chłody, kopiec można częściowo okryć, pozostawiając odsłonięte grzbiety. Gdy już nastają przymrozki, cały kopiec powinien być okryty cienką warstwą ziemi (5-6 cm), a potem, gdy ona zaczyna marznąć, należy nałożyć warstwę słomy lub innych materiałów izolacyjnych i drugą warstwę ziemi (10-15 cm).

Zakopcowane korzenie właściwie nie są dostępne w ciągu zimy, lub trudno je wydobyć. Rozsądniejszym sposobem przechowywania warzyw korzeniowych i kapusty, przeznaczonych do ciągłego użytku jest ich umieszczenie w piwnicy ziemnej zbudowanej pod altaną lub w innym miejscu. Tam możemy dołować wszystkie warzywa korzeniowe, pory, kapustę, a nawet niedorośnięte róże kalafiora lub brukselkę. Ważne jest, aby w dostępny sposób zabezpieczyć te warzywa przed zwiędnięciem i wzrostem temperatury.

Dla marchwi, pietruszki i selera optymalne warunki przechowywania powinny uwzględniać temperaturę 0-1°C i wilgotność około 98%. Burak ćwikłowy jest wrażliwy na chłody i najodpowiedniejsza temperatura przechowywania dla tego gatunku wynosi około 1-2°C. Kapusta wymaga nieco mniejszej wilgotności powietrza - w granicach 92-95%.

Straty w czasie przechowywania mogą wynikać nie tylko z niewłaściwych warunków, lecz także mogą być spowodowane przez gryzonie. Jest to ciągły problem, przed którym trudno się ustrzec w warunkach otwartej przestrzeni. Słoma stosowana jako bezpośrednie okrycie kopcowanych warzyw może być dla nich znakomitą kryjówką i w pewnym sensie je zwabia. W piwnicach ziemnych nieodzowne stają się pułapki kleszczowe i jesienna lustracja terenu w celu likwidacji gniazd, korytarzy itp.

Tags: przechowywanie, warzywa