Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Mini warzywa

To warzywa niewielkich rozmiarów, które uprawiamy dla określonych potrzeb. Uzyskujemy je, wybierając do uprawy gatunki o małych częściach użytkowych lub ich odmiany o drobnych owocach. Można je także pozyskać z wcześniejszych zbiorów albo stosując specjalne zabiegi uprawowe (np. gęsty siew nasion). Niektóre z nich wybiera się do uprawy na balkonach lub parapetach okiennych.

GATUNKI WARZYW O MAŁYCH CZĘŚCIACH UŻYTKOWYCH

Rzeżucha (pieprznica) - to warzywo dla osób pragnących uzyskiwać plony w jak najkrótszym czasie. Jest drobną rośliną, którą najlepiej spożytkować w pierwszym etapie wzrostu, kiedy liście są małe i delikatne. Okres wegetacji rzeżuchy jest bardzo krótki i wynosi ok. 30 dni, w zależności od miejsca i warunków uprawy. Ze względu na tak szybki wzrost, można ją wysiewać kilkakrotnie, po wszystkich roślinach. Nie jest wymagająca co do warunków glebowych i klimatycznych. Może rosnąć w temperaturze poniżej 10°C, ale lepiej rośnie w wyższej. Wówczas wydaje wcześniejszy plon, a liście mają łagodniejszy smak. Nasiona wysiewa się bardzo płytko i gęsto (ok. 100 g na 1 m2) rzutowo lub w rzędy co 10 cm. Rośliny nadają się do zbioru, gdy osiągną wysokość 10-15 cm. Liście zawierają dużo witaminy C a także olejki eteryczne wpływające na apetyt i trawienie. Rzeżucha może być z powodzeniem uprawiana na okiennym parapecie. Od wysiewu do zbiorów należy pamiętać o częstym zraszaniu, zwłaszcza przy uprawie na ligninie, gdyż nasiona łatwo wysychają.

Szalotka - ma krótki szczypior, a jej drobne cebulki są zwykle o wiele mniejsze od cebuli zwyczajnej i tworzą gniazda. Szalotka dojrzewa wcześnie i ma szczególnie delikatny smak, stąd też to warzywo jest bardzo cenione w kuchni. Wymagania klimatyczne szalotki są niewielkie, a wymagania glebowe i nawozowe takie same jak cebuli zwyczajnej. Szalotkę rozmnaża się wegetatywnie (używając jako materiału nasadzeniowego małych cebulek) lub z nasion. Cebulki sadzi się jak najwcześniej wiosną w rozstawie 30 x 10 cm. Pierwsze liście szalotki używa się jako szczypiorek. Cebulki zbiera się w lipcu. Większe przeznacza się do spożycia, mniejsze stanowią materiał rozmnożeniowy. Z 1 m2 otrzymuje się 1-2 kg cebulek.

Cebula perłowa - ta cebula doskonale nadaje się na konserwy w całości (w zalewie kwaśnej). Drobne cebulki mają białą lub srebrzystą łuskę (czasem żółtą) i są delikatne w smaku. Jest to roślina trwała, rozmnaża się ją z małych cebulek, które są skupione przy cebuli matecznej. Cebulki sadzi się w sierpniu (do połowy września) w rzędy co 20 cm (co 4 cm) na głębokość 2 cm. Pozostawia się je do zimowania. Zbiór przeprowadza się dopiero w sierpniu następnego roku. Po zaschnięciu szczypioru rzędy się rozkopuje i starannie wybiera cebulki, których część zawsze zostaje w ziemi. Rozrastają się one ponownie w następnych sezonach, dlatego cebula perłowa rośnie kilka lat w tym samym miejscu. Zebrane cebulki należy zagospodarować zaraz po zbiorze, ponieważ bardzo źle się przechowują.

Cebula wielopiętrowa - cebula ta, czasem zwana jest drzewiastą. Jest wieloletnia i na jednym miejscu może rosnąć 3-4 lata. Jest wytrzymała na niskie temperatury i dobrze zimuje w gruncie. Wiosną szybko odrasta. Wytwarza liczne gniazda małych cebul, koloru ciemnoczerwonego i fioletowego. Część nadziemna to liście i pędy kwiatostanowe. Oprócz kwiatów na szczycie kwiatostanu tworzą się małe cebulki z niewielkim szczypiorem, stąd nazwa tej cebuli - wielopiętrowa, bo z cebulek powietrznych wyrastają następne piętra (2 lub 3). Te małe cebulki służą jako materiał rozmnożeniowy. Cebulki można sadzić jesienią lub wiosną w rozstawie 30 x 40 cm. W miarę potrzeby do spożycia ścina się zielony szczypior, jednak główną częścią jadalną są większe cebulki podziemne, wykopane jesienią oraz szczytowe - zbierane po zaschnięciu.

Papryka o małych, ostrych owocach. Ten rodzaj papryki coraz częściej jest u nas uprawiany, zwykle w doniczkach - w mieszkaniach lub na balkonach. Uprawia się ją z rozsady, którą przygotowuje się tak samo jak rozsadę papryki słodkiej. W maju rozsadę wysadza się do doniczek. Rośliny z dużą ilością rozgałęzień osiągają wysokość 30-40 cm. Niewielkie owoce (3-5 cm) mają kształt szpiczasty i sterczą na roślinie do góry. Mogą mieć barwę czerwoną, żółtą lub pomarańczową. W owocach tej papryki znajduje się alkaloid kapsaicyna, który powoduje ich palący ostry smak. Papryka ta ma bardzo atrakcyjny wygląd i może stanowić element dekoracyjny działki lub balkonu.

ODMIANY DROBNOOWOCOWE

Odmiany te coraz chętniej uprawiane są przez działkowców. Największy postęp hodowlany w tej dziedzinie nastąpił w przypadku pomidorów. Pojawiły się odmiany drobnoowocowe o nietypowych dla tego gatunku kolorach owoców (żółte, pomarańczowe) oraz kształtach (śliwkokształtne, wydłużone). Należy także podkreślić, że pomidory odmian drobnoowocowych charakteryzuje dobry smak z intensywnym aromatem oraz wysoka wartość odżywcza. Przydatne są do bezpośredniego spożycia, nadają się do konserwowania w całości oraz do dekoracji potraw. Bardzo ładnie prezentują się uprawiane w doniczkach, skrzynkach lub w wiszących pojemnikach na balkonach.

WYRÓŻNIA SIĘ TU ODMIANY:

I. Wysokie do uprawy przy podporach:

'Ildi' - odmiana wczesna typu czereśniowego, dość silnie rosnąca. Grona bardzo długie i silnie rozgałęzione. Owoce bardzo małe, śliwkowate o barwie żółtej

'Piko' - odmiana wczesna, typu czereśniowego. Owoce kuliste, czerwone, bardzo małe.

II. Samokończące karłowe:

'Maskotka' - odmiana bardzo wczesna. Owoce kuliste lub wydłużone typu cherry. Pierwsze dojrzałe pomidorki można zbierać już w końcu czerwca. Nadaje się do uprawy w gruncie lub w pojemnikach na balkonach. Wyróżnia się odpornością na zarazę ziemniaka.

'Koralik' - odmiana średniowczesna, wiotkołodygowa, bardzo plenna i silnie rosnąca. Owoce kuliste typu czereśniowego, barwy czerwonej, zebrane w długie grona. Może być uprawiana w gruncie oraz w donicach na tarasach i balkonach. Wyróżnia się odpornością na zarazę ziemniaka.

'Ola' - odmiana bardzo wczesna, sztywnołodygowa, o średniej sile wzrostu. Owoce kuliste, żółte, drobne. Może być uprawiana w pojemnikach.

'Pinokio' - odmiana wczesna, wiotkołodygowa, typu czereśniowego. Owoce małe, kuliste, żółtopomarańczowe. Odmiana bardzo dekoracyjna, Owoce można zbierać całymi gronami. Może być uprawiana w pojemnikach na tarasach i balkonach.

Swoje miniodmiany ma także marchew. Jedna z nich to 'Parmex'- jest to odmiana o bardzo atrakcyjnym, kulistym kształcie korzenia, i doskonałym wybarwieniu. Nadaje się do konserwowania i do uprawy na pęczki.

WCZEŚNIEJSZE ZBIORY

Miniwarzywa pozyskuje się także z wcześniejszych zbiorów warzyw z przeznaczeniem na przetwory, najczęściej na konserwowanie. Do togo celu przeznacza się warzywa niewielkich rozmiarów. Polecić tu można:

Patisony - do konserwowania w całości nadają się młode owoce o średnicy do 7 cm. Do tego celu szczególnie polecana jest odmiana 'Polo F1'. Jest to pierwsza odmiana mieszańcowa patisona. Wytwarza dużo owoców. Są one bardzo delikatne i smaczne. Młode owoce można jeść także na surowo.

Ogórek - do konserwowania wybiera się odpowiednie odmiany korniszonowe ('Rufus', 'Tytus', 'Anulka').

Kukurydza - do konserwowania w całości niedojrzałych kolb nadają się odmiany zarówno kukurydzy cukrowej jak i pękającej. Kolby zbiera się w bardzo młodym stadium, przed zapyleniem, gdy osiągną długość kilku do 10 cm i średnicy ok. 12 mm. Przed włożeniem do słoików bardzo dokładnie oczyszcza się kolbki z liści i tzw. nitek.

Buraki ćwikłowe - przeznaczone na konserwy w postaci całych, małych korzeni o średnicy 2,5-5 cm jako tzw. baby beets, sieje się w połowie lipca.

GĘSTY SIEW

Do tego rodzaju uprawy doskonale nadają się różne sałaty, a także rokietta siewna. Uprawa różnych sałat w stadium młodocianym „baby leaf" została spopularyzowana 2-3 lata temu w Wielkiej Brytanii. Jako zaletę tego rozwiązania wskazuje się między innymi fakt, że uprawa taka nie wymaga ogrzewania i szybko uzyskuje się plon. Przeciętny okres produkcji w naszych warunkach klimatycznych może wynosić 4-5 tygodni. Do uprawy sałaty na młode liście potrzebujemy sporządzonej we własnym zakresie mieszanki nasion kilku odmian sałat liściowych. Dobieramy odmiany o różnych kształtach i kolorach liści. Ich nasiona starannie mieszamy i wysiewamy do gruntu, począwszy od kwietnia. Nasiona siejemy dość gęsto.

Ze względu na krótki okres wegetacji unika się chemicznej ochrony. Przed atakami szkodników i chłodów sałaty można zabezpieczyć osłonami z włókniny. Aby uzyskać dobrej jakości liście, włókniny nie należy pozostawiać na roślinach zbyt długo, ponieważ mogłoby to prowadzić do ich uszkodzenia. Zwraca się także uwagę na kształt liści - powinny być dość wąskie u podstawy, aby przy zbiorze przycinać tylko same nerwy główne, bez uszkadzania blaszek. Wskazane jest, aby liście miały już wstępnie uformowany, właściwy dla swojej odmiany kształt. W zależności od pogody pierwsze zbiory następują po 3-5 tyg. Zrywamy liście, które osiągną długość 8-10 cm. Są one wtedy bardzo delikatne i bez rozdrabniania doskonale nadają się do przyrządzania różnych sałatek oraz do dekoracji potraw.