Hortologia.eu - Facebook  gplus32

Zapisz

Jak korzenią się drzewa owocowe?

Podczas, gdy rozwój części nadziemnej drzewa decyduje o plonowaniu, to ukryte w glebie przed naszym okiem zbiorowisko korzeni - system korzeniowy - decyduje o rozwoju właśnie tej części nadziemnej. Wszystko co robimy dla wzrostu drzewa, a więc nawożenie i dostarczanie w razie potrzeby wody, jest najpierw pobrane i przetransportowane przez korzenie. Ponieważ składniki pokarmowe i woda zawarte w glebie powinny być pobierane nawet wtedy, gdy jest ich niedobór w glebie, to im system korzeniowy będzie bardziej rozbudowany i tym samym penetrujący większą objętość gleby, tym drzewo będzie się lepiej rozwijać i jego odporność na suszę będzie większa. Drzewa z rozbudowanym systemem korzeniowym będą też bardziej odporne na pochylanie i wywracanie przez silne wiatry.

Budowa systemu korzeniowego przypomina nieco część nadziemną drzewa, koronę. Wyróżniamy więc wyrastające z szyjki korzeniowej korzenie szkieletowe - odpowiednik gałęzi w koronie. To one stawiają opór, gdy usuwamy niepotrzebne drzewo i na nich skupia się nasza uwaga. Wyrastają one poziomo albo nieco skośnie w dół, a niektóre z nich dążą pionowo do położonych głęboko zapasów wody i składników pokarmowych. Ich przyrosty na długość są znaczne i dochodzą nawet do 50 cm rocznie. Z korzeni szkieletowych wyrastają korzenie włoskowate, które na pewnej długości pokryte są bardzo dużą liczbą cienkich włośników, tworzących strefę chłonną systemu korzeniowego, pobierającą wodę i składniki mineralne. Te białe, nitkowate twory uchodzą naszej uwadze i przy wykopywaniu drzewa pozostają w glebie. Pełnią one (w przybliżeniu) taką rolę jak ulistnienie części nadziemnej drzewa. Korzenie włoskowate i włośniki nie żyją długo. Ciągle jedne obumierają i pojawiają się nowe, by wnikać między cząstki gleby w innych miejscach i pobierać substancje pokarmowe. Warto wiedzieć, że korzenie niektórych drzew nie mają włośników. Współżyjąc z grzybami (symbioza), są przez nie zaopatrywane w wodę i składniki pokarmowe, a zjawisko to nazywamy mikoryzą.

Na rozwój i ukształtowanie się systemu korzeniowego ma wpływ szereg czynników, z których najważniejszymi są warunki panujące w glebie, takie jak temperatura, dostęp tlenu i poziom wody. Warunki te są powiązane z rodzajem gleby i jej własnościami fizycznymi.

Wzrost korzeni zachodzi nawet przy temperaturze kilku stopni powyżej zera i wiosną zaczyna się kilka tygodni wcześniej niż rozwój części nadziemnej, słabnie w okresie kwitnienia i rozpoczęcia wyrastania pędów, a jest największy, gdy pędy kończą wzrost. W dobrze napowietrzonej (porowatej) i zasobnej w składniki pokarmowe glebie istnieją warunki do głębokiego korzenienia się drzew, a im głębszy jest system korzeniowy, tym drzewa są odporniejsze na suszę, lepiej rosną i owocują

Gleby zbite, mało porowate, są źle napowietrzone, mają dużą twardość i małą średnicę przestworów glebowych, w które korzenie przenikają z trudem. Rozwojowi korzeni przeszkadzają także zbite warstwy o rudawym zabarwieniu (orsztyny), zwięzłe warstwy iłu, ale także luźne, drobne piaski, o małych przestworach glebowych. Na glebach piaszczystych korzenie szkieletowe poziome rosną płytko, nawet ok. 30 cm pod powierzchnią, bo tam jest warstwa orna, bogatsza w składniki pokarmowe. Za to rozprzestrzeniają się szeroko, przekraczając nawet dwu-, trzykrotnie zasięg korony. Drzewa płytko korzeniące się rosną słabiej, owocują gorzej i żyją krócej. Są bardziej narażone na przemarznięcie zimą i wrażliwsze nawet na krótkotrwałą suszę. Oprócz czarnoziemów, których w ogrodach działkowych raczej nie spotkamy, warunki do dobrego korzenienia się drzew spełniają między innymi, piaski gliniaste mocne i gleby piaszczyste, lekkie i średnie. Bardzo źle na rozwój korzeni wpływa ugniecenie gleby w miejscu gdzie chcemy posadzić drzewa, np. przez ciężki sprzęt transportowy. Poprawić sytuację możemy tylko głęboko wzruszając glebę - do ok. 60 cm (ale jest to trudne do wykonania).

Korzenie nie mogą rozwijać się, gdy w glebie jest zbyt wysoki poziom wody, gruntowej lub zastojowej. Zbyt wysoki poziom wody gruntowej powoduje, że drzewa wykształcają system korzeniowy tylko w górnej warstwie gleby, gdzie jest dostęp tlenu. System korzeniowy jest wtedy bardzo płytki.

Zatopienie korzeni przez wodę zastojową jest bardzo groźne jeśli nastąpi w maju lub czerwcu, zwłaszcza dla drzew wiśni. Giną wtedy korzenie strefy chłonnej, a jeśli stan taki trwa dłużej - ginie drzewo. Zatopienie korzeni nie jest tak groźne jeśli nastąpi w okresie niskich temperaturach (późna jesień, zima). Poszczególne gatunki drzew owocowych tolerują różne poziomy wody gruntowej, gdyż wykształcają różne typy korzeni.

Orzechy włoskie wymagają co najmniej 2,5-metrowej odległości lustra wody gruntowej od powierzchni gleby, gdyż wykształcają pionowo wrastający w glebę tzw. korzeń palowy, dający się jeszcze wyróżnić u czereśni i gruszy. Grusze, czereśnie, morele i brzoskwinie wymagają ok. 1,5 do 2,0 m, jabłonie 1 wiśnie 1,2-1,8 m, śliwy ok. 1,0 m a krzewy jagodowe ok. 0,8 m. Wymagania te są modyfikowane rodzajem podkładki, na której rośnie drzewo i żyznością gleby; im jest mniej żyzna, tym poziom wody gruntowej winien być niższy, bo korzenie muszą wtedy penetrować większą objętość gleby. A jak głęboko mogą przerastać korzenie drzew owocowych jeśli warunki glebowe są korzystne? Najwięcej danych dotyczy starych drzew jabłoni, których korzenie dochodzą nawet do głębokości 9-14 metrów, oczywiście w sprzyjających warunkach glebowych! Pionowe korzenie krzewów owocowych dorastają nawet do 150-170 cm. Jednak najczęściej główna część systemu korzeniowego jabłoni mieści się na głębokości 30-100 cm i tylko niewielka liczba korzeni dochodzi do głębokości 250 cm. Główna część systemu korzeniowego gruszy znajduje się na głębokości 50-120 cm, a śliwy od 15 do 30 cm.

Wpływ podkładki na głębokość korzenienia się nie jest duży - przynajmniej u jabłoni - za to zasięg poziomy systemu korzeniowego jest wyraźnie mniejszy u drzew rosnących na podkładkach karłowych. Korzenie drzew na podkładce M 9 mogą docierać nawet do głębokości 3 metrów, ale są kruche i drzewa są często wywracane przez wiatr. Jeśli jabłonie rosną na takiej samej glebie lecz w różnej odległości od siebie (rozstawie), to rozrastanie się ich systemów korzeniowych będzie uzależnione od odległości drzew sąsiednich. Przy małej odległości drzew poziomy zasięg ich systemów korzeniowych będzie mniejszy niż korony i wydłużony w głąb gleby. Pod murawą korzenie rozwijają się słabiej, ale trudno z niej zrezygnować. Wykonując uprawę mechaniczną w pobliżu drzew trzeba uważać, by nie uszkadzać płytko rozmieszczonych korzeni. Praktycznie cała powierzchnia gleby w sadowniczej części działki jest zajęta przez korzenie, o czym należy pamiętać przy nawożeniu i podlewaniu. Nawozy winniśmy rozsypywać na całą powierzchnię zajętą przez korzenie drzew, a nie tylko wokół pni i tak samo podlewać. Nawożenie azotowe zwiększa ilość korzeni, ale bardziej wpływa na przyrosty w koronie drzewa. Potas i fosfor wpływają bardziej na rozwój systemu korzeniowego, a niedobór wapnia, z którym wiąże się poziom kwasowości gleby (pH), powoduje poza pogorszeniem struktury gleby także przedwczesne zakończenie wzrostu korzeni i przyspieszone ich zamieranie.